BARIŞ SEDEF
Birleşmiş Milletler, her yıl 15 Ekim’de kadınların tarımsal üretimdeki rolünü görünür kılmak ve kırsal alanda herkes için eşit fırsatlara erişimin önemini vurgulamak üzere Dünya Çiftçi Kadınlar Günü’nü kutluyor. Dünyada tarımsal iş gücünün yüzde 43’ünü kadınlar oluşturuyor.
Gıda üretiminin önemli bir kısmında emeği bulunan kadınların Türkiye’de de tarımsal üretim ve kırsal hayatın sürekliliğinin sağlanmasında rolü büyük. Ülkemizde kadın ve erkeklerin neredeyse eşit sayıda istihdam edildiği tek sektör tarımda toplamda, 4 milyon 948 bin kişi çalışıyor. Bunun yüzde 41’i yani 2 milyon 640 bini kadın.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Tarımsal Gıda Sistemlerinde Kadınların Durumu 2023 Raporu’nu ele aldığımızda ise daha çarpıcı verileri görmek mümkün. Rapora göre, tarımsal gıda sistemleri küresel olarak kadınların en büyük işvereni ve birçok ülkede kadınlar için erkeklerden daha önemli bir geçim kaynağı oluşturuyor. Rapor, küresel olarak çalışan kadınların yüzde 36’sının, çalışan erkeklerin ise yüzde 38’inin tarımsal gıda sistemlerinde istihdam edildiğini ortaya koyuyor.
Raporda kadın ve erkeklerin gelir kalemleri de dikkat çeken başlıklar arasında yer alıyor. Buna göre yapılan projeksiyonda tarımda ücretli olarak çalışanlar özelinde 1 saat karşılığında erkeklerin aldığı ücret 1 dolarken bu tutar kadınlar da ise 82 cent olarak dikkat çekiyor. Çalışma, tarımsal gıda sistemlerinin birçok ülkede kadınlar için önemli bir geçim kaynağı olduğunun altını çiziyor
Raporda, kadınların çalışma koşullarının iyileştirilmesine vurgu yapılırken, finansmana erişim noktasında da kadınlar için kolaylaştırıcı dinamiklerin devreye alınması gerektiği ifade ediliyor. Eşit büyüklükteki çiftliklerde kadın ve erkek çiftçiler arasında verimliliğin karşılaştırıldığı raporda, kadınların bazı alanlarda yüzde 24 daha fazla verim ortaya koyduğuna yer veriliyor. Yanı sıra çalışma, tarımsal gıda sistemlerinin birçok ülkede kadınlar için erkeklerden daha önemli bir geçim kaynağı olduğunun altını çiziyor.
Örneğin, Sahra altı Afrika’da kadın istihdamının yüzde 66’sı tarımsal gıda sektöründe yer alırken, bu oran erkeklerde yüzde 60. Güney Asya’da, işgücüne katılan kadın sayısı erkeklerden daha az olmasına rağmen, kadınların tarımsal gıda sistemlerinde kadınların ağırlığı erkeklerden daha fazla. Buna göre tarımsal gıda sistemlerinde toplamda istihdamın yüzde 71’ini kadınlar oluşturuyor.
Türkiye’de çalışan kadınların yüzde 21'i geçimini tarımdan sağlıyor
Dünya genelinde, çalışan her 4 kadından 1’i tarım alanında çalışıyor. Avrupa Birliği ile OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) ülkelerinde ise bu oran sadece yüzde 3 civarında. Türkiye genelinde 2023’te tarım sektöründe yaklaşık 5 milyon kişi çalışırken bunun 2 milyondan fazlası kadınlardan oluşuyor. TÜİK 2023 verilerine göre, çalışan kadınların yüzde 21’i tarımla geçimini sağlarken, erkekler için bu oran yüzde 14 düzeyinde. Yanı sıra Türkiye’de toplam istihdamın 3’te 1’ini, tarımsal istihdamın yüzde 42’sini kadınlar oluşturuyor. Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı kadın çiftçi oranı sadece yüzde 13,3 paya sahip. Ücretsiz aile işçisi 2 milyonun yüzde 77’sini kadınlar oluştururken, tarımda işveren kadın sayısı sadece 2 bin.
