YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Son yıllarda İstanbul’un özellikle popüler semtlerinde tartışma konusu haline gelen yüksek vale ücretlerine İstanbul Valiliği tarafından ikinci kez müdahale geldi. Bebek, Etiler, Nişantaşı ve Levent gibi eğlence mekanlarının yoğun bulunduğu bölgelerde 1.000 TL sınırını aşan vale hizmet bedelleri vatandaşların tepkisini çekerken, İstanbul Ticaret Odası (İTO) tarafından valilik kararı ile vale hizmeti ücretlerin yönelik olarak kasım ayında belirlenen azami fiyat tarifesine yüzde 20-25 arasında değişen oranlarda zam kararı alındı. İlgili alanda düzensizliği ortadan kaldırmak amacı ile ikinci kez artırılan tarife, İTO’nun Mart ayı meclis toplantısında tartışmalara yol açsa da oy çokluğu ile kabul edildi. Yeni düzenlemeye göre, azami vale hizmeti ücreti otopark ücreti hariç tutulmak üzere AVM’lerde 250-375 TL, hastanelerde 190-250 TL, otel, restoran ve eğlence merkezlerinde 310-500 TL olarak uygulanacak. Ücret havalimanlarında ise 500 TL’den 600 TL’ye çıkarıldı.
Üç bölgede farklı ücretlendirme
Yeni tarifeye göre İstanbul’daki ilçeler üç bölgeye ayrılarak farklı fiyatlandırma yapıldı. Vale hizmetlerinin en yoğun talep gördüğü Bakırköy, Beşiktaş, Beyoğlu, Fatih, Kadıköy, Üsküdar, Sarıyer ve Şişli’yi kapsayan 1. Bölgede AVM’ler için 375 TL, hastaneler için 250 TL, otel, restoran ve eğlence merkezlerinde ise 500 TL tavan fiyat uygulanacak. Adalar, Ataşehir, Avcılar, Bahçelievler, Başakşehir, Bağcılar, Bayrampaşa, Beykoz, Beylikdüzü, Büyükçekmece, Esenyurt, Eyüpsultan, Güngören, Kağıthane, Kartal, Küçükçekmece, Maltepe, Pendik, Ümraniye, Tuzla ve Zeytinburnu’nu kapsayan 2. Bölge’de ise AVM’lerde azami vale ücreti 310 TL, hastanelerde 190 TL, otel, restoran ve eğlence mekanlarında ise 375 TL olarak belirlenirken Arnavutköy, Çatalca, Çekmeköy, Esenler, Gaziosmanpaşa, Sancaktepe, Silivri, Sultanbeyli, Sultangaz ve Şile’yi kapsayan 3. Bölge’de de azami vale hizmeti AVM’lerde 250 TL, hastanelerde 190 TL, oteller, restoranlar ve eğlence merkezlerinde ise 310 TL olacak. Söz konusu fiyatlar İTO’ya bağlı kurumlar için geçerli olacak. Yine İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı’nda Kasım ayında belirlenen 500 TL’lik azami fiyat tarifesi, 600 TL’ye çıkarıldı.
Vale sayısı 20 bini aştı
Türkiye genelinde son verilere göre bu alanda 20 binden fazla kişi istihdam ediliyor. İstanbul Valiliği, bu yeni düzenlemeyle birlikte hem tüketicilerin korunmasını hem de sektördeki denetimsizliğin ortadan kaldırılmasını hedefliyor. Yeni tarifeye uymayan işletmelere ise İstanbul Valiliği tarafından ağır cezalar uygulanacağı dile getirilirken bu cezaların sınırı konusunda ise bilgi verilmedi. Uygulamaları nedeni ile yıllarca vale terörü olarak nitelendirilen hizmet, 2020’de çıkan yönetmelikle meslek olarak tanımlanmış ve bu meslek için standartlar belirlenmişti. 2023’e kadar sektördeki tüm çalışanların mesleki yeterlilik belgesi alması şart koşulurken bunun için de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Mesleki Yeterlilik Kurumu görevlendirilmişti. Vale olmak isteyenler bu kurumlara başvurup eğitim alıyor ve ardından girdikleri sınavla mesleki yeterliliğe kavuşuyor.
■ “Bir vale firması sahibi olarak aracımı valeye vermiyorum”
Konuyla ilgili bilgi veren İTO 28. İşletme Destek Hizmetleri Meslek Komitesi Başkanı Salih Dursun, kendilerinin yüzde 30 artış olması yönündeki beklentilerine karşılık artış oranının yüzde 20-25 civarında gerçekleştiğini dile getirdi. Belirlenen ücretlerin giderlere bakıldığında çok küçük değerler olduğunu anlatan Dursun, “O kadar farklı ücretler isteniyor ki. Bir aracın farı 300 bin TL. Bir otomobil 20-25 milyon TL. Valeye gelen araçların skalası çoğunlukla böyle. O araç bir kaza yapsa, o personelin bir yere çaptığını düşünün tüm sorumluluğu onlar alıyor. Otopark alanlarına kira ödüyoruz. Sigorta ve güvenlik önlemleri ile alakalı yüksek ücretli sigorta maliyetlerimiz var. Bize öyle maliyetler dayatılıyor ki çok yüksek rakamlar. Teknolojik altyapı yatırımları var” diye konuştu. Dursun, eleştirilenin hedefinde olan sektörün düzelmesi için ruhsattan yönetmeliğe kadar birçok alanda çalışmalar yaptıklarını belirterek, “Bazı bölgeler kendileri otopark işi ile uğraşmak istemedikleri için bu işi vale hizmeti veren şirketlere veriyorlar. Otoparklar ya otel oluyor ya restoran yapılıyor. Kimse otopark ile ilgili düzenlemeler yapmıyor. Vale terörü ile çok ilgileniyoruz. Dubaları toplatıyoruz. Ben de bir yere gittiğimde bir vale firması sahibi olarak aracımı valeye vermiyorum. Aracımı kendim park etmek istediğimde sorun yaşıyorum. Sorun çıkarmazsanız yer vermiyorlar” diye konuştu.
