FERZAN ÇAKIR
Küresel cam sektörünü İstanbul'da bir araya getiren 40. Şişecam Uluslararası Cam Konferansı'nda enerji yoğun sanayilerin karşı karşıya olduğu dönüşüm süreci ele alındı. "İnovasyon İçin Güç Birliği: Enerji ve Camın Geleceğe Yönelik Dönüşümü (United to Innovate: A Future-Focused Transformation of Energy & Glass)" temasıyla düzenlenen etkinlikte dekarbonizasyon, enerji verimliliği, elektrifikasyon ve dönüşümün finansmanı başlıkları ele alındı.
Açılış konuşmasını yapan Şişecam Genel Müdürü Can Yücel, cam sektörünün enerji yoğun yapısının beraberinde önemli çevresel ve operasyonel sorumluluklar getirdiğini söyleyerek, "Camı daha işlevsel, sürdürülebilir ve hafif üretme arayışı bizim için bitiş çizgisi olmayan bir yolculuk. Özellikle sürdürülebilirlik artık uzun vadeli bir vizyon değil, tüm değer zincirimizi şekillendiren temel bir dönüşüm ajandası. Cam, doğası gereği enerji yoğun bir endüstri. Bu yapının beraberinde getirdiği çevresel ve operasyonel zorluklara karşı sektör olarak ortak akılla, inovasyonla ve güçlü iş birlikleriyle somut çözümler üretmemiz kaçınılmaz" dedi.
Enerji dünyasında artık en kıt kaynak güven
Konferansın ana konuşmacısı olan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, son dönemde yaşanan jeopolitik gelişmelerin küresel enerji piyasalarında kalıcı etkiler bırakabileceğini söyledi.
Petrol fiyatlarının Hürmüz Boğazı krizi sırasında 130 dolara kadar yükselip daha sonra 80 dolar seviyelerine gerilediğini hatırlatan Birol, piyasalarda asıl kırılmanın güven algısında yaşandığını belirtti. Bir kez yaşanan krizin yeniden yaşanabileceği düşüncesinin enerji güvenliğine bakışı değiştirdiğini ifade eden Birol, "Bugün enerji dünyasında en kıt şey petrol değil, gaz değil, helyum değil, uranyum değil; güven" dedi.
Enerji güvenliğine ilişkin kaygıların yatırım kararlarını da etkilemeye başladığını belirten Birol, bunun ilk işaretlerinin enerji altyapısı yatırımlarında görüldüğünü, Orta Doğu ülkelerinin mevcut güzergahlara alternatif enerji hatları geliştirirken, bazı ülkelerin de kömürü yeniden gündemine aldığını ifade etti.
"Elektrik çağına giriyoruz"
Dünyanın kömür ve petrol çağının ardından elektrik çağına girdiğini söyleyen IEA Başkanı, elektrik talebindeki büyümenin arkasında yapay zeka, veri merkezleri, elektrikli araçlar ve klima kullanımındaki artış olduğunu söyledi. Orta ölçekli bir veri merkezinin yaklaşık 100 bin hanenin tükettiği kadar elektrik kullandığını ifade eden Birol, elektrikli araçların küresel otomobil satışlarındaki payının son beş yılda yüzde 5'ten yüzde 30'a yükseldiğini, Çin'de ise yeni araç satışlarının yüzde 60'ının elektrikli araçlardan oluştuğunu kaydetti.
Karbonsuzlaşma için kamu desteği şart
Konferans kapsamında düzenlenen "Dönüşümü Güvence Altına Almak: Enerji Yoğun Sanayinin Karbonsuzlaşmasının Finansmanı" başlıklı oturumda IEA Başkanı Fatih Birol ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) İklim Stratejisi ve Uygulama Genel Müdürü Gianpiero Nacci, enerji yoğun sektörlerde dönüşümün önündeki engelleri ve finansman ihtiyacını değerlendirdi.
Cam, çimento, çelik ve kimya gibi enerji yoğun sektörlerde dönüşümün diğer alanlara göre daha yavaş ilerlediğini belirten Birol, karbon yakalama ve depolama ile hidrojen teknolojilerinin umut vadettiğini ancak maliyetlerin hala önemli bir engel oluşturduğunu söyledi. "Eğer her şeyi piyasalara bırakırsanız enerji yoğun sektörlerin karbonsuzlaşması için yeterli olmaz" diyen Birol, kamu desteğinin kritik önem taşıdığını vurguladı. EBRD İklim Stratejisi ve Uygulama Genel Müdürü Nacci ise asıl sorunun finansman eksikliğinde değil, yatırım yapılabilir yeşil proje eksikliğinde olduğunu söyledi. Jeopolitik gerilimlere rağmen yatırımcıların yeşil dönüşüm projelerine ilgisinin sürdüğünü belirten Nacci, kalkınma bankalarının garanti ve teşvik mekanizmalarıyla sürece destek verebileceğini ifade etti. Şirketlerin yalnızca çevresel gerekçelerle daha maliyetli teknolojilere yatırım yapmasının beklenemeyeceğini belirten IEA Başkanı Birol ise, hükümetlerin ve kalkınma finansmanı kuruluşlarının sürece daha güçlü destek vermesi gerektiğini söyledi.
