YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Ayakkabı sektöründe son iki yıldır hızla artan ithalat 2026’nın ilk yarısında yön değiştirdi. TÜİK Genel Ticaret Sistemi verilerine göre, 2025’in ilk altı ayında 874,9 milyon dolar olan ayakkabı ithalatı, 2026’nın aynı döneminde yüzde 17,7 gerileyerek 720,3 milyon dolara düştü. Böylece ithalat tutarında yaklaşık 154,7 milyon dolarlık azalma yaşandı. Son 10 yılın ilk yarı verileri incelendiğinde, ithalatın 2020’de 242,5 milyon dolar seviyesinden 2025’te 875 milyon dolara kadar çıkarak 5 yılda yaklaşık 3,6 kat büyüdüğü görülüyor. 2026’nın ilk yarısındaki gerileme ise bu yükseliş trendinin ardından gelen ilk belirgin düşüş olarak kayıtlara geçti.
Zirvenin ardından geri çekildi
Yıllık verilere göre de ithalat son yıllarda hızlı bir artış sergiledi. 2021’de 587,8 milyon dolar olan ithalat 2022’de 962 milyon dolara, 2023’te 1,42 milyar dolara ve 2024’te 1,71 milyar dolarla tarihi zirvesine ulaştı. 2025 yılında ise 1,68 milyar dolara gerileyerek sınırlı bir düşüş gösterdi. İlk yarıda görülen yüzde 17,7’lik gerileme ise 2026 sonunda yıllık ithalatın da daha düşük gerçekleşebileceğine işaret ediyor.
İhracatta da düşüş sürüyor
İthalattaki gerilemeye rağmen sektörün ihracat performansı da zayıf seyrediyor. 2025'in ilk yarısında 532,6 milyon dolar olan ayakkabı ihracatı, 2026'nın aynı döneminde yüzde 13,2 azalarak 462,2 milyon dolara indi. Böylece ihracatta yaklaşık 70,4 milyon dolarlık kayıp yaşandı. Yıllık bazda da benzer tablo dikkat çekiyor. 2022’de 1,31 milyar dolarla zirve yapan ayakkabı ihracatı, 2023’te 1,27 milyar dolara, 2024’te 1,16 milyar dolara ve 2025’te 1,01 milyar dolara gerileyerek üst üste üçüncü yıl düşüş kaydetti.
Dış ticaret açığı da daraldı
İthalattaki daha sert gerileme nedeniyle sektörün dış ticaret açığında kısmi bir iyileşme yaşandı. 2025'in ilk yarısında ihracat ile ithalat arasındaki fark 342,4 milyon dolar seviyesindeyken, 2026'nın ilk yarısında bu rakam 258,1 milyon dolara geriledi. Buna rağmen ithalatın ihracatı belirgin şekilde aşması, sektörün dış ticaret dengesinde yapısal sorunun devam ettiğini ortaya koydu. Sektör temsilcileri, ilk yarıda ithalattaki düşüşte iç talepteki yavaşlama, yüksek finansman maliyetleri ve tüketimdeki temkinli seyrin etkili olduğuna dikkat çekerken, ihracattaki gerilemenin ise başta Avrupa olmak üzere ana pazarlardaki zayıf talep ve rekabet baskısından kaynaklandığını belirtiyor. İş insanları, kalıcı iyileşme için yalnızca ithalatın gerilemesinin değil, ihracatın yeniden büyüme patikasına girmesinin kritik önem taşıdığını vurgulayarak bu kapsamda yan sanayi ürünlerinin ithalatını kolaylaştırıcı adımlar atılması gerektiğini belirtiyor.
İlk yarıda ihracat miktarı da sert düştü
Ayakkabı sektörü, 2026 yılının ocak-haziran döneminde ihracatta miktar bazında da önemli bir daralma yaşadı. İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) verilerine göre sektörün ihracat miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 33 azalarak 98 bin 179 çiftten 65 bin 734 çifte geriledi. Geçen yılın ilk yarısında çift başına 4,05 dolar olan ortalama ihracat değeri, bu yıl aynı dönemde yüzde 34,7 artışla 5,46 dolara çıktı. Sektörün en büyük ihracat pazarı Irak’a yapılan satışlar ilk yarıda yüzde 25,7 azalarak 44,6 milyon dolardan 33,2 milyon dolara geriledi. Almanya’ya ihracat da yüzde 20,9 düşüşle 31,2 milyon dolardan 24,7 milyon dolara indi. Polonya pazarı ise yüzde 25,2’lik gerilemeyle 20,3 milyon dolardan 15,2 milyon dolara düştü. Buna karşılık İtalya’ya ihracat yüzde 3,8 artışla 18,7 milyon dolardan 19,4 milyon dolara, Fransa’ya ihracat ise yüzde 3,7 yükselişle 12,4 milyon dolardan 12,9 milyon dolara çıktı.
