YENER KARADENİZ
Yüksek enflasyonun yarattığı maliyet baskısı ve alım gücündeki erime, alışveriş merkezlerinde tüketim alışkanlıkları ve marka karmasını yeniden şekillendiriyor. Tüketicilerin daha temkinli harcama eğilimine yönelmesi, özellikle orta ve üst segment markalar üzerindeki baskıyı artırırken, uygun fiyatlı ürün sunan markalara talebi güçlendiriyor. Bu değişim, AVM’lerin marka karmasında da dönüşümü beraberinde getiriyor. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Başkanı Nuri Şapkacı, tüketicilerin satın alma gücündeki düşüş nedeniyle daha uygun fiyatlı segmentlere yöneldiğini belirterek, “Bu durum AVM’lerin marka karmasını etkileyebilir. AVM’ler, bu markaları bünyelerinde bulundurmak için çaba gösterebilir” açıklamasında bulundu. Şapkacı marka ismi vermese de bu kapsamda LC Waikiki, De- Facto ve Koton'un ismi geçiyor.
Turist alışverişinde düşüş
Şapkacı, 2025 yılında turist harcamalarında geçen yıla göre yüzde 30’luk bir düşüş yaşandığını söyledi. Bu tablonun Global Tax Free verilerine de yansıdığını ifade eden Şapkacı, Nisan ayı itibarıyla Antalya ve İstanbul’daki AVM’lerde yaklaşık yüzde 15’lik kayıp görüldüğünü kaydetti. Şapkacı, kayıpların yaz aylarında daha net hissedileceğini belirterek, “Eğer bu kayıplar Temmuz ve Ağustos aylarına da yansırsa bugün yüzde 10-15 olarak konuşulan kayıplar yüzde 20-25 seviyelerine ulaşabilir” diye konuştu. Şapkacı, turist ağırlıklı çalışan AVM'lerde son iki yıllık kaybın yüzde 40’lara dayanabileceğine dikkat çekti.
Metrekare sıkışıklığı var
Yerli turistlerin ve tüketicilerin yüksek fiyatlar nedeniyle alışverişlerini azaltmasının beklendiğini ifade eden Şapkacı, yılın ilk çeyreğinde iç satışların beklentilerin üzerinde performans gösterdiğini belirtti. Ocak ayında rakamların güçlü geldiğini söyleyen Şapkacı, Ramazan etkisiyle Şubat ayında düşüş yaşandığını ancak Mart ayında yeniden toparlanma görüldüğünü aktardı. Perakende sektöründe Mayıs ve Haziran aylarında optimizasyon sürecinin hızlanabileceğini belirten Şapkacı, verimsiz mağazaların kapatılmasının rasyonel bir adım olabileceğini söyledi. Ancak kapanan mağazaların yeniden geri alınmasının kolay olmadığını vurgulayan Şapkacı, AVM’lerde ciddi metrekare sıkışıklığı bulunduğunu ifade etti. Finansman imkanlarının sınırlı olması nedeniyle yeni projelerin büyük ölçüde öz sermaye ile yapılacağını ifade eden Şapkacı, “Eğer savaş olmasaydı faizler ve enflasyon daha fazla düşecek, finansman imkanları artacaktı” dedi. Perakendecilerin büyüme isteğinin sürdüğünü ancak yatırım tarafında iştahın düşük kaldığını belirten Şapkacı, ortalama bir AVM yatırımının 80-100 milyon dolardan başladığını söyledi.
AVM sektöründe satın alma hareketliliğinin devam ettiğini ifade eden Şapkacı, Tekirdağ’daki Tekir Alışveriş Merkezi ile Bursa’daki Anatolium gibi yabancı şirketlere ait bazı AVM’lerin satış sürecinde olduğunu söyledi. Yabancı yatırımcıların sektördeki payının önemli ölçüde gerilediğini belirten Şapkacı, yabancıların AVM sektöründeki payının yüzde 15-20 bandının altına düştüğünü kaydetti.
"İstiklal Caddesi'nde eski yoğunluk yok"
Mayıs ayında Anneler Günü ve Kurban Bayramı gibi özel dönemlerin etkisiyle alışveriş hareketliliği beklendiğini ifade eden Şapkacı, özellikle kozmetik, kişisel bakım ve uygun fiyatlı tekstil ürünlerinde satış artışı görülebileceğini söyledi. Türkiye’nin en önemli alışveriş destinasyonlarından biri olan İstanbul İstiklal Caddesi’nde kentsel dönüşüm çalışmalarının sürdüğünü de hatırlatan Şapkacı, geçmiş yıllardaki yoğun hareketliliğin artık görülmediğini ve İstanbulluların caddeye eskisine göre daha az gitmeye başladığını ifade etti.
