VEYSEL AĞDAR/İSTANBUL
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, 1 Ocak - 31 Mart 2025 döneminde zeytinyağı ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 40,6 oranında azaldı. Geçen yılın ilk çeyreğinde 244 milyon 474 bin dolar olan ihracat, bu yıl aynı dönemde 145 milyon 314 bin dolara geriledi. Yıllık bazda ise ihracat yüzde 13,3 azaldı. Yıllık bazda Mart 2024’te 823 milyon 203 bin dolarlık ihracat, Mart 2025’te 714 milyon 11 bin dolara düştü. 1 Ağustos 2023-31 Ekim 2024 tarihleri arasında zeytinyağı ihracat yasağı getirilmişti.
“Yüksek maliyet, düşük fiyat rekabeti zorlaştırıyor”
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Emre Uygun, EKONOMİ gazetesine yaptığı açıklamada, ihracatta hem miktar hem de değer olarak düşüş yaşandığını söyledi. Uygun, düşüşün temel sebepleri arasında ihracat yasağının yanı sıra üretici ülkelerdeki bolluk ve düşük maliyetleri gösterdi. Geçen yıl ortalama 6 dolar olan ihracat birim fiyatının 5 doların altına indiğini ifade eden Uygun, “Geçen yıl rakiplerimizde üretim düşüşleri vardı. Şimdi onlarda da rekolte fazlalığı var. İspanya ve Tunus’un agresif fiyat politikaları bizim rekabeti oldukça zorlaştırıyor. İspanya ve Tunus burada fiyat düşüşünü çok hızlı tetikleyen ülkeler. Bizim kilosunu 5 dolar olan ihracat fiyatımız Tunus’ta 3 Euro İspanya’da da 3.8 Euro civarında” dedi. İç piyasada zeytinyağı tüketiminin arttığını belirten Uygun, “Gıda enfl asyonunun yaşandığı son 3 yılda markette fiyatı düşen tek ürün zeytinyağı. Marketlerde 400 TL’ye kadar çıkan fiyatlar 200 TL seviyelerine geriledi." ifadelerini kullandı.
AVRUPA BİRLİĞİ ENGELİ: VERGİ VE KOTA SORUNU
Uygun, zeytinyağı ihracatında Avrupa Birliği’nin uyguladığı yüksek gümrük vergilerinin de Türkiye’nin rekabet gücünü zorladığını kaydederek, “En büyük tüketim bölgesi Avrupa Tunus, Fas ve Cezayir gibi ülkelere tanınan gümrüksüz kota ayrıcalığını Türkiye’ye tanımıyor. Türkiye dünyanın ikinci büyük üreticisi olmasına rağmen AB bizim ürünlere kota vermiyor” dedi. İhracat pazarlarını çeşitlendirmek için yoğun çaba sarf ettiklerini dile getiren Uygun, “Amerika’nın Batı yakası, Kanada, Avustralya gibi pazarlara odaklandık. Özellikle Amerika büyük bir potansiyele sahip, ambalajlı ürün ihracatını artırmak istiyoruz” dedi. Sürdürülebilir ihracat için istikrarlı politikaların şart olduğunu vurgulayan Uygun, “Yasak ve kısıtlamalarla ihracatı sürdüremeyiz. Devlet destekleri devam etmeli, ihracatçı fi rmaların yurt dışında düzenlenen ticaret heyetlerine daha çok katılması teşvik edilmeli” diyerek sözlerini tamamladı.
