MERSİN/EKONOMİ
Mersin Ticaret Borsası (MTB) Meclis Başkanı Münir Şen, 2012 yılında yürürlüğe giren ‘5957 Sayılı Hal Kanunu’nun getirdiği olumsuzlukları değerlendirdi. Geçen yıl Türkiye’de üretilen yaklaşık 62 milyon ton meyve-sebzenin 4,2 milyon tonluk ihracatından 3,4 milyar dolar gelir sağlandığını anımsatan Şen, bu ürün grubunda piyasanın sağlıklı, güvenilir ve şeffaf şekilde işlemesi için güçlü bir hal kanununun varlığı ve
etkin bir denetim mekanizmasının gerekliliğini vurguladı. Bu doğrultuda uygulamaya alınan kanun ve Hal Kayıt Sistemi’nin (HKS) beklenenin aksine hallerin fonksiyonunu her geçen gün zayıflattığını aktaran Şen, “2012’ye kadar il sınırları içinde üretilen ürünlerin hallere getirilmesi zorunluydu. Ancak kanunla hal dışı satışlara serbestlik tanındı. Üstelik kurumların üreticilerden doğrudan temin ettiği ürünlerin HKS’ye bildirilmesi şartı kaldırıldı. Şuan piyasanın önemli bir bölümü zincir marketlerin hâkimiyeti altında. Zincir marketler ürünlerini direkt üreticilerden alıp, serbest piyasa ekonomisi kapsamında yüksek kâr marjı uygulayabiliyor. Oysa toptancı hallerinde komisyoncuların satış bedeli üzerinden aldıkları komisyon, yüzde 4-8 bandında değişiyor. Bunun sonucunda hallere gelen ürünlerde yüzde 25-35’lik bir düşüş gerçekleşiyor. Sektörümüzün yapısı zincir marketler lehine monopolleşmeye başladı” dedi.
“Denetleme mekanizması güçlendirilmeli”
Mevcut kanunla kötü niyetli kesimlerin HKS’ye bilinçli olarak yanlış beyanlarda bulunmasının kayıt dışılığı arttırdığına dikkat çeken Münir Şen, bakanlıkların ve merkez bankasının güçlü politikalar oluşturabilmesi için HKS istatistiklerinin gerçeği yansıtması gerektiğini kaydetti. Şen, “2012 öncesindeki gibi ürünlerin toptancı hallerine getirilmesinin zorunluluğu yeniden sağlanmalı. Zincir marketler alımlarını bulundukları ilin toptancı hallerinden yapmalı. Başta arz açığı bulunan ürünler olmak üzere, meyve-sebze de tarımsal planlamaya dâhil edilmeli. HKS’ye yapılan bildirimler üzerindeki denetim mekanizması ve kurumların veri üretme yapısı güçlendirilmeli. Ülkemizdeki 176 toptancı hali daha modern ve donanımlı hale getirilmeli. Devletimizden beklentimiz, bugüne kadar olduğu gibi taleplerimizin dikkate alınması ve bu sorunların çözümüne ilişkin bir yol haritası çizilmesidir.” diye konuştu.
