FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi iş birliği ile Gazeteci Vahide Yanık’ın hazırladığı Tarım Gündem Programı’na Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) Başkanı M. Kayhan Yıldırım ve Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği (TÜRKTED) Başkanı Burak Gönen katıldı.
Türkiye Tohumcular Birliği Başkanı M. Kayhan Yıldırım, tohumun bir ülke için milli güvenlik meselesi olduğunu söyledi. Tohumu üreten ülkelerin tarımda özgürlüğünü ve gıda güvenliğini sağladığını belirten Yıldırım, ‘’Tarım ürünlerinde Türkiye ‘İsrail tohumuna bağımlı’ algısı yapılıyor. Ancak bu yanlış. İsrail’den bizim ne ithalatımız ne de ihracatımız var. Türkiye bırakın İsrail’e tohumda bağımlılığı, tohum ihracatında önemli bir yere sahiptir.”
Tohum ihracatında 1 milyar dolar hedefi
Pandeminin ardından dünyada gıdaya bağımlılığının öne çıktığını ifade eden Yıldırım, yerli tohumun stratejik önemine dikkat çekti. Yıldırım, şöyle devam etti:
‘’Pandeminin ardından, gıdaya bağımlılık ön plana çıktı. Savaşların olduğu bir dünyada tohumun önemi daha da arttı. Türkiye’de 2002 yılında 145 bin ton olan sertifikalı tohum miktarı, 2024 yılında 1,3 milyon tona ulaştı. 2018’den beri ülkemiz gerçek bir tohum ihracatçısı konumundadır. 2018’de tohumda ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 8’den 2024’te yüzde 134’e çıkmıştır. Türkiye dünya tohum pazarında önemli bir aktördür. Tohumda 70 milyar dolarlık dünya pazarı içerisinde, Türkiye 750 milyon dolar ile 11’inci sırada yer alıyor. Kamunun desteği ve özel sektörün AR-GE çalışmalarıyla tohum ihracatında 1 milyar doları aşma hedefindeyiz.”
Türkiye’nin 7 milyar sebze fidesi, 137 milyon meyve fidanı, 2 milyar süs bitkisi fidesi, 91 milyon çilek fidesi üreten bir ülke olduğunu anlatan Kayhan Yıldırım, şöyle devam etti:
‘’En çok Rusya, Türk Cumhuriyetleri, Balkan ülkeleri, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerine ticaretimiz yoğun olarak sürüyor. Mısır, ayçiçeği, pamuk, domates, hıyar, biber, kabağa başta olmak üzere çok sayıda çeşit tohum, fidan, fide ihracatı gerçekleştirdik. TÜRKTOB 7 alt birliğin çatı kuruluşudur. Üye sayımız 90 bini geçti. İhracatta alternatif pazar arayışındayız. Katma değeri yüksek ürünlere yoğunlaşıyoruz. Önümüzdeki 10 yılda yerli tohumumuz ve firmalarımızın gelişmesinde ivme kazanacağız. Tohumda dünyada ilk 5’e girmeyi hedefliyoruz.”
Türkiye’nin 14 bin 500 tescilli tohum ürünü bulunduğuna dikkat çeken Kayhan Yıldırım, sözlerini şöyle tamamladı:
“Çeşitliliğimizin çok olması ülkemiz ve sektörümüz için büyük avantaj. Talep doğrultusunda raf ömrü uzun çeşitten, soğuğa dayanıklı çeşide kadar her türlü ıslah çalışmasını yapabiliyoruz. Tarım stratejik ve milli mesele, gıda güvenliğimizi garantiye almamız şart. Tarıma öncelik verilmeli, ekstra finans kaynakları, teşviklerle desteklenmeli. Çiftçi bu ülkenin ikinci ordusu ve milli güvenliğidir. Özel sektör, üniversiteler ve kamu katılımıyla Tarım Bilim Kurulu kurulmalı.”
"Antalya sebze tohumculuğun merkezi oldu"
TÜRKTED Başkanı Burak Gönen de, İsrail ile 2023-2024’ten sonra ithalat ve ihracatın tamamen kapandığını söyledi. İsrail’den ne ithalat, ne ihracat yapıldığını vurgulayan Gönen, şöyle konuştu:
‘’Türkiye’de tohumculuk büyük ivme kazandı. Antalya tohumculukta bir üs haline geldi. Tarımın merkezi Antalya, tohumculuğun merkezi Antalya vasfını kazandı. Uluslararası tohum firmaları da Antalya’da şirketler, tesisler kurmaya, ortaklıklar oluşturmaya başladı. Sebze tohumculuğundaki firmaların yüzde 80’i Antalya merkezlidir. Antalya sebze tohumculuğunun başkenti haline geldi.”
"İklim krizine dayanıklı yeni yenil tohumculuk"
TÜRKTED olarak tohumculuğun gelişmesi için vizyon ortaya koyduklarını anlatan Gönen, “Tohum firmaları olarak ıslaha çalışmalarımızı hastalık ve zararlılara karşı geliştiriyoruz. İklim krizinin olduğu şu dönemde birim alandan daha yüksek verimi alacağımız çeşitleri üretmemiz lazım. İklim değişikliğiyle birlikte hastalık ve zararlılar artıyor, çalışmalarımızı bu yönde sürdürüyoruz” dedi.
Türkiye’de 2000’li yıllardan sonra çiftçinin sertifikalı tohuma yöneldiğini anımsatan Burak Gönen, eğitim çalışmalarıyla bu talebin artacağına dikkat çekti. Kuraklığa dayanaklı tohumlara talebin arttığını vurgulayan Gönen, şöyle devam etti:
“Tohumculuk sektörü olarak sürdürülebilir yaşamın garantisiyiz. Sertifikalı tohum demek yüzde 30 daha verim artışı, hastalıktan ari çeşit kullanılması demek. 2024’te 1,3 milyon ton sertifikalı tohum miktarını 2030 yılında 1.5 milyon tona çıkarma hedefindeyiz. Sertifikalı tohum demek kaliteli tohum demek. Tohumda ihracatta sertifikalı tohumdan geçiyor. Türkiye, tohum ticaretinde 11’inci sıradaki yerini 5’inci sıraya yükseltme hedefindedir. Tarımda mevcut politikalar güçlendirilmeli. Tohumdan çatala kadar güçlü adımlar atılmalı.”
