NİHAT DÜZGÜN/GAZİANTEP
Güneydoğu Anadolu Bölgesi, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektöründe bu yıl da liderliğini korudu. Bölgenin toplam ihracatı 10 ayda 10 milyar dolara yaklaşırken, hububat sektörü yüzde 29,6’lık payıyla ilk sırada yer aldı.
Ocak–ekim döneminde sektörel ihracat yüzde 4,6 artarak 2,9 milyar dolara ulaştı. Geçen yıla göre yüzde 1,7’lik düşüşe rağmen 499,9 milyon dolarlık satışla makarna en çok ihraç edilen ürün olmayı sürdürdü. Ayçiçek tohumu yağı ihracatı ise kilogram başı fiyatlarda yüzde 22,3’lük artış yaşanmasıyla birlikte yüzde 16,7 yükseldi ve 489,5 milyon dolara ulaştı. Buğday ununun gerisine düşen tatlı bisküvi ve gofret ihracatı, 299,9 milyon dolarlık getirisiyle üçüncü sıraya yerleşti.
Bölgenin en büyük pazarı olan Irak’a yapılan ihracat 799,5 milyon dolarla ilk sıradaki yerini korusa da yüzde 14,7 geriledi. Buna karşın Suriye pazarı hızlı bir artış göstererek yüzde 46,7’lik yükselişle 331,6 milyon dolara çıktı ve Irak’taki kaybı kısmen telafi etti. ABD ise yüzde 34,8 artışla 248,2 milyon dolarlık ihracatla bölgenin en büyük üç pazarı arasına girdi. Afrika ülkelerine yönelik satışlar ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17,4 arttı.
“Irak'ın kısıtlamaları ticaretin doğal akışını zedeliyor”
Irak pazarındaki gelişmelere dikkat çeken Güneydoğu Anadolu Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, Türkiye’nin komşu ülkelere yönelik toplam 22,9 milyar dolarlık ihracatı içinde Irak’ın yüzde 36,2 ile ilk sırada yer aldığına işaret etti. Kadooğlu, Irak’a açıklanan toplam ihracattaki düşüşün bu yıl yüzde 5’e yaklaştığını belirterek şunları söyledi: “Irak ile ticarette yaşanan gerileme yalnızca ihracat rakamlarını değil, bölgemizdeki gıda işletmeleri açısından stratejik dengeleri de etkiliyor. Buğday unu ithalatına getirilen kısıtlamalar ticaretin doğal akışını bozuyor. Mardin başta olmak üzere Gaziantep ve Diyarbakır’daki birçok tesis, tarife dışı engeller, kotalar ve bölgesel imtiyaz düzenlemeleri nedeniyle kapasitesini önemli ölçüde düşürmek zorunda kaldı.”
Türkiye genelinde hububat sektörünün Irak’a ihracatı ilk 10 ayda yüzde 17,6 azalarak 1,4 milyar dolara, Güneydoğu’da ise yüzde 14,7 gerileyerek 797,9 milyon dolara düştü.
“Irak’ın Türkiye’nin kaliteli buğday ununa ihtiyacı sürüyor”
Irak’ın “yüksek stok-seçici ithalat” politikasına geçtiğini belirten Kadooğlu, ülkedeki buğday üretiminin 5,1 milyon ton seviyesinde gerçekleştiğini, bu nedenle ithalatın kalite odaklı ve sınırlı tutulmaya çalışıldığını ifade etti. Ancak yağışlardaki azalma nedeniyle bu yıl kış ekim planlarının yarıya düştüğünü ve gelecek yıl ciddi rekolte kayıplarının beklendiğini vurgulayarak, “Irak tek tip buğday üretimine dayandığı için kalite sorunları giderek artıyor. Bu nedenle Türkiye’den yüksek kaliteli buğday ununa olan talep gerçekte karşılanamıyor. Önümüzdeki dönem, büyük hacimli rutin satışların yerini nitelikli, ihaleye bağlı ve zamanlaması kritik fırsatlar alacak.” dedi.
Kadooğlu, kısa vadede daralmaya rağmen yeni yılda artması beklenen talebe karşı Türkiye’nin yüksek standartlı ürün kalitesini ve lojistik hızını öne çıkaracak hazırlıklar yapması gerektiğini de sözlerine ekledi.
