FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Başkanı Ali Çandır, TÜİK tarafından açıklanan Temmuz ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Tarım-GFE’nin Temmuz ayında aylık yüzde 3,68 arttığına dikkat çeken Çandır, "Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Temmuz ayları ortalamasının (2,01) ciddi üstünde olan bir artış olarak ilan edilmiştir." dedi.
Tarım-GFE'nin Temmuz ayında yıllık yüzde 34.22 ilan edildiğini anlatan Çandır, şunları kaydetti:
‘’Bu yıllık rakam, son 10 yılın Temmuz ayları ortalamasının (33,68) bir miktar üzerinde ilan edilmiştir. Ancak bir önceki ay rakamına göre (33,88) yükseliş, son 4 aydır devam etmektedir. Temmuz ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları maliyetleri enflasyonu, 10 yıllık Temmuz ayı ortalamalarına göre aylıkta ortalamanın yüzde 80 üzerinde ve yıllıkta ise ortalama üstü artış göstermiştir."
Gübrede yüzde 50,24 artış
Temmuz ayı Tarım-GFE’nin alt kalemleri olan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 3,92, yıllık yüzde 34,33 artış olduğunu ifade eden Ali Çandır, şöyle devam etti:
‘’2024 yılı Temmuz ayına göre aylıkta oldukça yüksek, yıllıkta ise yakın veriler ilan edilmiştir. Tohum yüzde 1,91, enerji yüzde 5,76, gübre yüzde 9,89, ilaçta yüzde 1,24, veteriner hizmetlerinde yüzde 2,03, yemde yüzde 2,21 ve diğer kalemlerde ise yüzde 2,57 aylık değişimler ilan edildi. Aynı kalemlerin Temmuz ayındaki yıllık değişimleri ise, tohumda yüzde 36,32, enerjide yüzde 18,32, gübrede yüzde 50,24, ilaçta yüzde 18,19, veteriner hizmetlerinde yüzde 63,52, yemde yüzde 37,05 ve diğer kalemlerde ise yüzde 37,23 ilan edilmiştir.’’
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında da aylık yüzde 2,29 ve yıllık yüzde 33,57’lik artış ilan edildiğine dikkat çeken Ali Çandır, ‘’Tarımsal girdi maliyetlerinde aylıkta gübre yüzde 9,89 ve enerji yüzde 5,76’lık artışlar en yüksek olurken ilaç yüzde 1,24’lük artışla en düşük artış olarak ilan edildi. Tarımsal girdi maliyetlerinde yıllıktaki veteriner hizmetlerinde yüzde 63,52 ve gübrede yüzde 50,24 en yüksek artışlar olurken ilaçta yüzde 18,19 ve enerjide yüzde 18,32 ise en düşük artışlar olarak ilan edilmiştir.’’ dedi.
"Fiyat artışları üretici aleyhine dönüyor"
Temmuz ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde -5,66 olarak ilan edildiğini anımsatan Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’Tarım-ÜFE, 10 yıllık Temmuz ortalamasının (0.00) ciddi düzeyde altında ilan edilmişti. Yıllıkta ise yüzde 44,32 ile 10 yıllık ortalamanın (25,86) üzerinde ilan edilmişti. Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs ve Haziran aylarında bu aleyhte eğilim, üretici lehine çevrilmişti. Temmuz ayında ise durum ciddi boyutta üretici aleyhine dönmüştür. Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonları da tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam etmektedir. Yurtdışı Üretici Enflasyonu (YD-ÜFE) Temmuz’da aylık yüzde 3,03 ve yıllık yüzde 30,06 arttı. Yurtiçi Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık yüzde 1,73 ve yıllık yüzde 24,19 ilan edildi. Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 0,22 ve yıllık ise yüzde 25,11 artmıştı. Bu durum, Temmuz ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir."
Tüketici gıda enflasyonunun Temmuz ayında aylık yüzde 2,06 ve yıllık yüzde 33,52 arttığını ifade eden Ali Çandır, sözlerini şöyle tamamladı:
‘’İşlenmemiş gıda enflasyonu Temmuz’da aylık yüzde -2,39 ve yıllık yüzde 25,80, yaş meyve sebze enflasyonu ise aylık yüzde -4,78 ve yıllık yüzde 33,60 artış olarak ilan edilmişti. Tüketici taraftaki bu rakamlar, üreticilerin maruz kaldığı yıllık enflasyonun üzerinde bir tüketici enflasyonu olduğunu göstermeye devam etmektedir. Aradaki makas daralmaya başlamıştır. Yani yıllık olarak yüzde 34,22 düzeyindeki tarımsal girdi maliyet artışına karşılık yüzde 44,32’lik tarım üretici fiyat artışı ve yüzde 33,52’lik tüketici fiyat artışı söz konusu olmuştur. Temmuz ayında tarımsal üreticiler, ciddi boyutta aleyhte bir durum ile karşılamışlardır."
