İREM CEYLİN DEMİRCAN/İZMİR
Pamuk üreticisi 2024/25 sezonunu ağır kayıplarla kapattı. Girdi maliyetlerindeki artış, dünya fiyatlarındaki düşüş ve desteklerin yetersizliği nedeniyle Ege’de çok sayıda üretici bu yıl pamuktan vazgeçip alternatif ürün arayışına yöneldi. Başta Söke Ovası olmak üzere Ege’de pamuk ekili alanlar hızla daralırken, çiftçiler bu sezon buğday, mısır ve ayçiçeğine kaydı.
Kayhan: Pamuk para etse kimse başka ürünlerin yüzüne bakmazdı
Bu seneki girdi maliyetleri yüzünden birçok çiftçinin ovayı boş bıraktığını dile getiren İyi Pamuk Uygulamaları Derneği (IPUD) Yönetim Kurulu Başkanı Muzaffer Turgut Kayhan, “Pamuk bugün para ediyor olsa kimse başka bir ürünün yüzüne bakmaz. Alternatif ürünlere kaymanın temel sebebi pamuğun bugünkü fiyatı. Dünyada alışveriş tekrardan başladı. Bu yüzden 2026’nın ortasında pamuk fiyatlarında bir oynama olacağını düşünüyorum. Bu girdi fiyatlarıyla çiftçiye dirayetli olsunlar da diyemiyorum. Biz bile bu sene pamuk ekmesek mi diye düşündük. Tek beklentimiz devlet desteklerinin iyileştirilmesi ve zamanında ödenmesi” dedi.
Uçak: Baskılanmış döviz kuru bütün süreci köstekliyor
Önümüzdeki süreçte Türkiye genelinde fiyatların yüzde 35-40 daha da geriye gideceği tahminini paylaşan İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Bülent Uçak, “Alan bazında daralmalar yaşanacak. Çiftçi 4 yıldır girdi maliyetlerindeki yükseklikle üretmiş olduğu pazarda bulduğu fiyat arasındaki ters korelasyondan dolayı korkunç derecede zarar etti. Sorun sadece üretici ile de sınırlı kalmıyor. Nihai kullanıcı da çok önemli. Seneye hammadde kullanımında yüzde 35 daralma meydana gelecek. Hazır giyim, tekstil ve konfeksiyon paydaşlarının da para kazanamadığı zarar ettiği bu ortama ne yapacağız bilmiyoruz. Politik anlamda bir sorun var. Mısır’ın yapıp bizim yapamadığımız ne var ben çok merak ediyorum. Baskılanmış döviz kuru; üretimi, istihdamı ve ihracatı köstekliyor” diye konuştu.
Eskinazi: Mecburen pamuğu ithal aldık
Bu sene çıkan pamuğun çok kötü olduğunu bu yüzden pamuğu ithal aldıklarını dile getiren Ege İhracatı Birlikleri Koordinatör Başkanı ve Ege Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkan Jak Eskinazi, “Müstahsil önceden malı elinde tutardı para ettiğinde satardı. Şimdi bir an evvel satmak istiyor. Alıcı tarafında ise alıcı, malı ihtiyacı kadar almak istiyor, çünkü sermaye yetmiyor. Bu yüzden sirkülasyon olmuyor ve piyasa sığ kalıyor. Fiyat oluşmuyor. İki taraf da mağdur oluyor. Biz fiyatı garantiye alabilmek için ithal pamuk alıyoruz. Ayrıca bu sene bizim pamuğumuz yağmur yedi. Bu yüzden lekeli ve rengi bozuk. Biz de mecburen ithal pamuk aldık” şeklinde konuştu.
İyiuyarlar: Buğdaydan da tokat yenebilir
Pamukta çok kısır bir sezon geçirdiklerini ve üreticinin kiloda 15 lira zararla karşı karşıya kaldığını dile getiren İzmir Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Üyesi Şeref İyiuyarlar, “2020’de 1 kg pamuk 1 dolar iken bugün 0,59 cent. Mazot fiyatları ise tam tersi 2020’de 1 dolar iken bugün 1,45 dolara çıktı. Batmamak mümkün değil. İnsanlar zarar etmekten korktuğu için ovanın yüzde 95’ini buğday dikti. Mevsimin geçmiş olmasından dolayı bir daha pamuğa dönme şansı yok. Böyle olunca bir telaş başladı. Sezon sonu bu kadar buğdayı kim alacak? Geçen sene 100 bin dönüm buğday ekilmişti, bu yıl 400 bine çıktı. Kaldırmak mümkün değil. Haziran ve temmuz ayında Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) devreye girip piyasayı toplaması lazım. Pamuktan sonra buğdaydan da tokat yenebilir. Susuzluk konusu dünyayı ilgilendiriyor ama bir türlü Türkiye’de örnek olup susuzluğa dayanıklı bitkileri önerip desteklemiyorlar. Kendi arazimizin tamamını buğdaya çevirdik. Önümüzdeki sene yıkım ve zarar büyük olacak. Çok kötü bir sezon bizi bekliyor” dedi.
