FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
Çevre mühendisi ve Arüv Çevre AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Cem Arüv, yaptığı açıklamada, iklim değişikliğiyle mücadelenin artık yalnızca çevre politikalarını değil, kalkınma anlayışını da değiştirmek zorunda olunduğunu söyledi.
BM COP31 Başkanlık Karar Taslağı’nın açıklandığını anımsatan Arüv, ‘Antalya 2035 – İklimle Uyumlu Kalkınma, Doğal Sermaye Güvencesi ve Önleyici İklim Finansmanı İlkesi’ içinde yer alan dört maddelik öneriyi, COP31 Başkanlığına değerlendirilmesi amacıyla sunduğunu bildirdi.
Arüv, COP31 Başkanlık Karar Taslağı'na somut değişiklikler öneren çalışmanın, ülkelerin ekonomik kalkınma politikalarının doğal kaynakların korunması, su güvenliği, ekolojik taşıma kapasitesi ve iklim dayanıklılığı esas alınarak yeniden değerlendirilmesini amaçladığını belirtti. Arüv, başvurunun, Türkiye'nin ilgili iklim müzakere yetkililerine ve COP31 Başkanlığına iletilmek üzere resmî iletişim kanallarına gönderildiğini söyledi.
“Doğal kaynaklarını tüketen bir kalkınma modeli sürdürülebilir değildir.”
Önerinin gerekçelerini de anlatan Cem Arüv, iklim değişikliğiyle mücadelede mevcut yaklaşımların önemli olmakla birlikte tek başına yeterli olmadığına dikkat çekti. Arüv, şunları kaydetti:
‘’Bugüne kadar iklim değişikliğiyle mücadeleyi büyük ölçüde sera gazı emisyonlarının azaltılması, enerji dönüşümü ve iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlanması üzerinden tartıştık. Bunlar elbette vazgeçilmezdir. Ancak artık daha temel bir soruyu sormak zorundayız: Ekonomik kalkınmayı hangi doğal kaynakların üzerinde gerçekleştiriyoruz ve bu kaynakların sürekliliğini nasıl güvence altına alıyoruz? Bir ülke ekonomik olarak büyürken su kaynaklarını tüketiyor, tarım topraklarını kaybediyor, ekosistemlerini bozuyor ve kentlerini iklim risklerine karşı savunmasız bırakıyorsa, ortaya çıkan ekonomik büyüklük tek başına gerçek bir kalkınma başarısı olarak değerlendirilemez. Kalkınma planlaması, yalnızca ekonomik büyümenin hedeflerini değil, bu büyümeyi mümkün kılan doğal kaynakların ve ekosistemlerin sürekliliğini de güvence altına almalıdır.”
Antalya 2035 ne öneriyor?
Antalya 2035 İlkesi’nin, ülkelerin 2035 yılına kadar ulusal kalkınma ve yatırım planlama süreçlerinde iklim değişikliğinin uzun vadeli etkilerini, su güvenliğini, doğal sermayeyi ve ekolojik taşıma kapasitesini bilimsel verilerle değerlendirmesini teşvik ettiğini ifade eden Arüv, şöyle devam etti.
‘’Bu yaklaşımda ekolojik taşıma kapasitesi, kentlere veya ülkelere değişmez nüfus sınırları koymak anlamına gelmiyor. Esas amaç; nüfus, üretim, turizm, sanayi ve altyapı yatırımlarının doğal kaynaklar üzerindeki etkilerini ölçmek, gelecekte oluşabilecek riskleri öngörmek ve kalkınma kararlarını bu bilgiler ışığında almak. Öneri, ülkelerin kendi kalkınma önceliklerini belirleme hakkını korurken, ekonomik kararların uzun vadeli çevresel ve toplumsal sonuçlarının da dikkate alınmasını hedefliyor.’’
“Bir felaketin zararını ödemek yerine, o felaketi önleyecek yatırımı finanse etmeliyiz.”
Antalya 2035 önerisinin ikinci temel boyutunu iklim finansmanı oluşturduğunu anlatan Cem Arüv, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’İklim finansmanında yalnızca yatırımın ilk maliyetinin değil, yatırım sayesinde önlenebilecek ekonomik kayıpların ve korunabilecek doğal varlıkların da hesaba katılması gerekiyor. Bir su kaynağını kaybettikten sonra yerine yeni kaynak bulmanın, bozulan bir ekosistemi yeniden oluşturmanın veya iklim felaketinden zarar görmüş bir kenti onarmanın maliyeti çoğu zaman o varlığı zamanında korumanın maliyetinden çok daha yüksektir. Buna rağmen finansman sistemlerimiz, çoğu zaman önleyici yatırımların sağlayacağı uzun vadeli ekonomik yararları yeterince değerlendirmiyor. Biz diyoruz ki bir yatırımın değeri, yalnızca doğrudan ürettiği gelirle ölçülmemelidir. Önlediği ekonomik kayıplar, koruduğu doğal sermaye ve topluma sağladığı uzun vadeli yararlar da finansman kararlarının bir parçası olmalıdır.’’
COP31 karar taslağı için değişiklik önerileri
Bu çerçevede önerinin, kalkınma bankaları ve uluslararası finans kuruluşlarının önleyici iklim yatırımlarını değerlendirirken bu yararları da dikkate almasını ve uygun projeler için imtiyazlı kredi ile karma finansman mekanizmalarının geliştirilmesini teşvik ettiğini vurgulayan Arüv, şöyle konuştu:
‘’COP31 Başkanlığına da iletilen önerilerimizde, 19 Kasım 2026 tarihli Başkanlık Karar Taslağı'nın 19, 36 ve 45. maddelerine yönelik değişiklik önerileri ile 39. maddeden sonra eklenmesi önerilen yeni bir karar hükmü bulunuyor. Önerilen düzenlemelerle, 1. Doğal sermaye, su güvenliği ve ekolojik taşıma kapasitesinin ulusal kalkınma planlamasına dahil edilmesi, 2. Bilimsel temelli, iklim risklerini ve altyapı ihtiyaçlarını birlikte değerlendiren planlama yaklaşımlarının geliştirilmesi, 3. Önlenen ekonomik kayıpların ve korunan doğal sermayenin iklim finansmanı kararlarında dikkate alınması, 4. Antalya 2035 İlkesi'nin ülkeler arasında gönüllülük esasına dayalı bir politika yaklaşımı olarak teşvik edilmesi amaçlanıyor. Öneri, taraf ülkelere yeni zorunlu mali veya raporlama yükümlülükleri getirmeyi değil, mevcut uluslararası iklim politikalarını kalkınma ve yatırım kararlarıyla daha güçlü biçimde bütünleştirmeyi hedefliyor.’’
“COP31, Antalya'nın yalnızca ev sahibi olması anlamına gelmemeli.”
Türkiye'nin ve Antalya'nın COP31 sürecinden kalıcı bir politika mirasıyla çıkmasının önemine de dikkat çeken Cem Arüv, açıklamasında şu görüşlere yer verdi:
‘’Antalya'nın COP31'e ev sahipliği yapması elbette son derece önemli. Ancak ben Antalya'nın yalnızca uluslararası bir konferansın düzenlendiği kent olarak hatırlanmasını yeterli bulmuyorum. Antalya, iklim değişikliğinin su kaynakları, tarım, turizm, kıyılar ve kentleşme üzerindeki etkilerinin bir arada görüldüğü önemli bir coğrafya. Bu nedenle burada geliştirilen bilimsel ve uygulamaya dönük yaklaşımların uluslararası iklim politikalarına katkı sağlaması mümkündür. Benim arzum, yıllar sonra COP31 Antalya anıldığında, yalnızca alınan kararların değil, kalkınma ile doğal sermayenin korunmasını bir araya getiren yeni bir anlayışın da hatırlanmasıdır. Antalya 2035 önerisini bu düşünceyle geliştirdim ve kişisel sorumluluğumla COP31 Başkanlığının değerlendirmesine sundum.”
Türkçe ve İngilizce hazırlanan gerekçeli değişiklik önerisinin, COP31 Başkanlığı ve ilgili Türk müzakere yetkililerine iletildiğini ifade eden Arüv, ‘’Önerilerin devam eden karar müzakerelerinde değerlendirilmesi ve uygun görülmesi halinde Başkanlık Karar Metni'ne yansıtılması talep ediyorum’’ dedi.