Dünyada şeker üretimi artıyor, sağlıklı beslenmeye yönelim ise tüketimi azaltıyor. Bu durum piyasanın fazla vermesine yol açıp şeker fiyatlarını 5 yılın en düşük seviyesine çekti. Uzmanlara göre, özellikle ABD ve Avrupa’da yaygınlaşan zayıflama iğnelerinin talebi daha düşürmesi bekleniyor.
Fiyatların 2023 yılının yarısına indi
New York’taki ham şeker vadeli işlemleri dün pound başına 14 sentin altına düşerek Ekim 2020’den bu yana en düşük seviyesi olan 13.82 sente indi. Son 1 haftada yüzde 4, yılbaşından bu yana yüzde 8 gerileyen fiyatlar 2023 sonlarında ulaştığı 28 sent seviyesinin yarısının bile altına geriledi.
2025/26 hasat yılında büyük bir küresel fazlalık beklentisi, özellikle beyaz şeker üretiminde Hindistan ve Tayland’daki artışla birlikte fiyatlar üzerindeki baskıyı sürdürüyor; Piyasa gözlemcileri, en büyük üretici Brezilya’nın rekor bir hasat yapması beklendiği için pazarda fazlalık daha bekliyor.
FT: GLP-1 iğneleri talebi bastırıyor
Uzmanlar üretim artarken tüketimin yavaşladığını dikkat çekiyor ve zayıflama ilaçlarının tüketicileri tatlılardan vazgeçip proteinli gıdalara yönlendirmesinin şeker pazarında etkilerinin hissedildiğini söylüyor.
Financial Times’ın haberine göre GLP-1 adı verilen zayıflama enjeksiyonları tatlılara olan isteği azaltmada önemli bir etken oluyor. Marex’te görevli Gurdev Gill, “Bu peptitlerle birlikte, daha gelişmiş pazarlarda tüketimde gerçekten büyük bir değişim yaşandığını hissediyorum" diyorum.
Londra merkezli şeker tüccarı Czarnikow’un analiz bölümü başkanı Stephen Geldart, “ABD’de tüketim rakamlarının aşağı doğru revize edilmesinin sebeplerinden biri de sanırım GLP-1’lerin ABD’nin bazı bölgelerinde oldukça yaygın olması” dedi. Tarım ürünleri uzmanı Kona Haque, “GLP-1 ilaçlarının fiyatları düştükçe ve kullanımı yaygınlaştıkça etki daha da büyüyecek” ifadesini kullandı.
Protein talebi süt ürünleri fiyatını artıyor
Ancak, şeker fiyatları protein açısından zengin ürünlere olan talebin artmasıyla süt ürünleri fiyatları yükseliyor. Rabobank’ta tüketici gıda analisti olan João Paulo Frossard, gıda şirketlerinin bu değişime uyum sağlamak için ürünlerini yeniden formüle ettiklerini söylüyor ve ekliyor: “Bu geçici bir heves değil. Sektörün artık buna göre plan yapması gerekiyor.”
Hindistan’ın şeker ihracatı düşüş yönlü tehdit
Hindistan, 2025/26’da küresel şeker fazlasının arkasındaki en önemli itici güçlerden biri olmaya hazırlanıyor. Ekim ayında başlayan 2025/26 sezonu için şeker üretimi, yıllık bazda yüzde 25’e varan bir artışla toplam 32,8 milyon tona ulaşabilir. Hindistan’ın sezon boyunca yaklaşık 28,5 milyon ton şeker tüketmesi beklendiği göz önüne alındığında, hükümetin ihracat kotasını artırabileceği belirtiliyor. Tayland da şeker kamışı hasadının, 2025/26 sezonunda yıllık bazda ikinci kez artış göstermesi ve üretimin yaklaşık yüzde 12 artışla 11 milyon tonu biraz aşması bekleniyor.
AB zayıflayan fiyatlara karşı tedbir alıyor
Avrupa Komisyonu’nun verileri bölgede şeker fiyatlarının bir önceki yıla göre yüzde 30’dan biraz fazla düştüğünü gösteriyor. Düşük fiyatlar artan iç üretimden kaynaklanıyor. AB de başta Polonya olmak üzere üreticilerini korumak amacıyla şeker ithalatına karşı tedbir alıyor. AB, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra Ukrayna’ya tanınan gümrüksüz giriş iznini geçici olarak askıya aldı.
