EVRİM KÜÇÜK
Dünyanın en büyük ithalatçısının serbest ticaretten uzaklaşması, Süveyş Kanalı krizi ve iklim değişikliğinin getirdiği maliyetlerle uğraşan küresel deniz taşımacılığı için yeni bir belirsizlik kaynağı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Meksika ve Kanada’dan yapılan ithalata uyguladığı yüzde 25’lik yeni gümrük vergileri yürürlüğe girerken, Çin mallarına uygulanan vergi oranı da yüzde 20’ye çıkarıldı. Trump ayrıca yakın zamanda bilgisayar çipleri, ilaçlar, çelik, alüminyum, bakır, petrol ve doğalgazı hedef alan daha fazla kısıtlamanın yolda olduğunu söylüyor.
2.2 trilyon dolarlık ikili ticaret
ABD ile yıllık yaklaşık 2.2 trilyon dolarlık ticareti etkileyebilecek yeni gümrük tarifeleri ABD’nin üç ticaret ortağıyla yeni ticaret anlaşmazlıkları deniz taşımacılığında ‘suları dalgalandırmaya’ başladı.
İthalatın azalması navlunu düşürür
Tarifelerin yürürlüğe girmesinin deniz yoluyla yapılan taşımacılıkta önemli etkiler yaratması bekleniyor. Freightos’un analizine göre, Meksika ve Kanada, 2023’te ABD ithalatının yaklaşık 900 milyar dolarını ve 2024 Kasım ayına kadar ABD’nin toplam ithalatının yaklaşık yüzde 28’ini karşıladı. Tarifelerin yürürlüğe girmesiyle deniz yoluyla yapılan taşımacılıkta daralma yaşanması bekleniyor.
Tanker piyasalarında da etkilerin sismik olma potansiyeli bulunuyor. Broker Braemar, Kanada’nın enerji ihracatını Çin ve Avrupa’ya kaydırmayı düşüneceğini, ABD’nin ise Ortadoğu ve Güney Amerika’dan alım yapabileceğini düşünüyor.
Clarksons Platou Securities verilerine göre, kuru dökme yük, özellikle tahıl ve çelik ürünleri, Trump’ın Çin ile yaşadığı ilk ticaret savaşından en çok etkilenen kalem olurken, bunu LNG ve LPG takip etti. Clarksons verilerine göre, genel nakliye mil/ ton büyümesi 2018’de ve ardından 2019’da yüzde 0.5 düştü.
Navlun oranları ve kargo fiyatı üzerindeki etki
Ship Universe tarafından yapılan analize göre, tarifeler, ticaret hacimlerini, kargo talebini ve piyasa rekabetini değiştirerek küresel navlun oranlarını şu şekilde etkileyebilir:
- İthalat hacminde azalma: İthalatçılar tarifeyle ilgili maliyetlerden kaçınmak için sevkiyatları azaltabilir veya iptal edebilir. Bu, belirli nakliye yollarındaki talebi düşürüp navlun fiyatlarına aşağı yönlü yansır.
- Alternatif rotalar arama: Nakliyeciler kargoyu tarifesiz ülkelere yönlendirerek daha az etkilenen rotalarda rekabeti artırabilir. Bu, taşıyıcılar küresel ticaret akışlarındaki değişimlere uyum sağladıkça bu rotalarda fiyat bu kez yukarı gidebilir.
- Sektöre özel fiyatlandırma: Tarifelerin hedefl ediği sektörlere bağlı olarak dökme yük gemileri, konteyner gemileri ve RoRo gemileri için navlun ücretleri farklı etkilere maruz kalabilir.
Kısa Vade yani tarifeler ilk yürürlüğü girdiğinde genellikle panik havası oluşur ve bu da dalgalı spot oranlara yol açar.
Uzun vadede tarifeler, etkilenen ticaret yollarında sürdürülebilir rota ayarlamalarına ve talebin azalmasına yol açabilir, bu da uzun vadeli sözleşme fiyatlarını düşürür. Buna karşılık, tarifesiz bölgelerdeki rotalar talepte ve oranlarda tutarlı bir artış yaşayabilir.
- Konteyner Nakliyesi: Elektronik, makine, tekstil gibi ürünlere uygulanan tarifeler konteyner kargo talebini azaltabilir. Bu da Trans-Pasifik ve Asya-Avrupa koridorları gibi önemli nakliye rotalarındaki oranları düşürür.
- Kuru yük: Çelik, kömür ve tahıl gibi emtialar genellikle tarifelere tabidir. Örneğin çelik üzerindeki bir tarife, demir cevheri ve kömür gibi ham maddeleri taşıyan toplu taşıyıcıları doğrudan etkiler. Tarifelerin ilk turunda ABD’nin yabancı çeliğe uyguladığı tarifeler ithalatı azaltmış ve bu durum özellikle Brezilya ve Avustralya’dan ABD’ye giden rotalarda dökme yük gemisi talebinin düşürmüştü.
- RoRo Nakliyesi: Otomotiv tarifeleri RoRo nakliyesini aksatabilir, araç ihracatını ve ithalatını azaltabilir. Örneğin, daha önce ABD’nin Avrupa otomobillerine uyguladığı gümrük vergileri, transatlantik RoRo trafiğinde düşüşe yol açtı.
"De minimis" rotasının yasaklanması hava kargoyu vuracak
Küresel yük taşımacılığına en önemli kısa vadeli etkilerden biri hava taşımacılığında ortaya çıkabilir. Zira ABD Başkanı Trump’ın Çin ithalatları için ‘de minimis muafiyetini’ askıya aldı. Bu uygulama Çin-ABD hava kargolarının 2023 ortalarından bu yana normal seviyelerin iki katından fazla olmasına neden olmuştu. Muafiyetin bitmesi hava kargo talebini ve fiyatları düşürebilir.
De minimis kuralı nedir?
De minimis kuralı, düşük değerli ithalatları gümrük vergilerinden ve standart tarama prosedürlerinden muaf tutar. ABD’de, 800 doların altındaki gönderiler doğrudan bireysel tüketicilere gönderildiğinde gümrüksüz muamele için uygundur. Bu, dünya çapındaki en cömert seviyelerden biriydi. Örneğin Avrupa Birliği, de minimis muafiyetini 150 Euro ile sınırlandırıyor.
