Dünyanın iki büyük ekonomisinin liderleri Donald Trump ve Şi Cinping’in bu hafta Washington’da gerçekleştireceği görüşme, ticaret ve teknoloji politikalarının yanı sıra emtia piyasaları açısından da kritik önem taşıyor. İki ülke arasındaki ticaret savaşında tarım, enerji ve kritik mineraller uzun süredir önemli pazarlık unsurları olurken, zirveden çıkabilecek yeni anlaşmalar küresel emtia akışlarının yönünü etkileyebilir. Özellikle soya fasulyesi, petrol ve doğal gaz ticareti ile nadir toprak elementlerinin ihracatı piyasaların radarında.
Kasım ayında süresi dolması beklenen ticaret ateşkesinin geleceği iki lider arasında 24 Eylül’de başlayacak zirvede masaya yatırılacak. Washington Çin’in nadir toprak elementleri ihracatında daha istikrarlı akış sağlamasını isterken, Pekin’in ABD ürünlerine yönelik tarifelerde yeni indirimler talep ettiği belirtiliyor.
Piyasaların gözü de emtia ticaretinde somut bir değişiklik yaratabilecek kararların üzerinde olacak. Özellikle enerji ve tarımda yeni ticaret kanallarının açılması küresel akışları değiştirirken, nadir topraklarda ihracat kısıtlamalarının gevşetilmesi teknoloji ve otomotiv başta olmak üzere sanayinin kritik girdilerine erişimi etkileyebilir.
Yapay zeka konusu da zirvenin en önemli başlıklarından biri olmaya hazırlanıyor. Washington ve Pekin’in, daha önce ayrı yürütülmesi planlanan yapay zekâ diyaloğunu ekonomik görüşmelerle birleştirmeyi değerlendirdiği belirtiliyor.
MASADAKİ 5 BAŞLIK!
■ SOYA VE TARIM ÜRÜNLERİ
Çin'in ABD'den soya fasulyesi alımı, Washington açısından zirvenin en somut ekonomik başlıklarından biri. ABD'nin Çin'e tarım ihracatı 2024'te 29 milyar dolara ulaşırken, geçen yılki Busan görüşmesinde Pekin'in 2028'e kadar yıllık 25 milyon ton ABD soya fasulyesi alması konusunda anlaşmaya varıldığı belirtilmişti. ABD tarafı ayrıca Çin'in 17 milyar dolarlık ilave tarım ürünü alımı konusunda da taahhütte bulunduğunu söylüyor. Mevcut yüzde 10'luk tarifede tarım ürünlerine muafiyet sağlanması, ABD ihracatının önünü açabilecek başlıklardan biri olarak izleniyor.
■ PETROL VE LNG
Enerji ticaretinde gözler özellikle ABD LNG’sine uygulanabilecek Çin tarifelerinde. İki ülke, Çin’in Amerikan LNG’sine uyguladığı yüzde 15’lik vergiyi düşürme veya kaldırma seçeneğini görüşüyor. Reuters’a göre bu adım, karşılıklı yaklaşık 30 milyar dolarlık tarife indirimi paketinin parçası olabilir. Çin'in ABD'den petrol ve gaz alımlarının yeniden artması, küresel enerji ticaretindeki rotaları da etkileyebilir.
■ NADİR TOPRAKLAR
Zirvenin emtia açısından en stratejik başlıklarından biri kritik mineraller olacak. Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki güçlü konumu ve ihracat lisanslarına ilişkin kısıtlamalar, ABD’li teknoloji, savunma ve otomotiv şirketlerinin tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor. Washington, Pekin’den daha istikrarlı ihracat akışı isterken, bazı Çinli ihracatçıların yeni jeopolitik gerilimlerden çekinerek ABD’ye sevkiyat yapmayı reddettiği bildiriliyor.
■ İRAN VE RUSYA PETROLÜ
ABD’nin Çin’in İran ve Rusya’dan petrol alımlarına yönelik yaptırım politikası da enerji piyasasının izleyeceği başlıklardan. Trump yönetimi bazı yaptırımların kaldırılabileceği sinyalini verirken, Washington aynı zamanda İran petrol ticaretini finanse eden bankalara yönelik ikincil yaptırımları artırma seçeneğini gündemde tutuyor. Bu alanda atılacak adımlar, Çin'in ham petrol tedarik maliyetleri ve küresel petrol akışları açısından önem taşıyor.
■ TİCARET ATEŞKESİ VE TARİFELER
Kasımda süresi dolması beklenen ABD-Çin ticaret ateşkesinin uzatılıp uzatılmayacağı, emtia piyasasının genel risk iştahı açısından kritik. Washington ve Pekin ayrıca hassas olmayan ürünlerde tarifelerin azaltılması ve pazar erişiminin genişletilmesi üzerinde çalışıyor. Zirve öncesindeki müzakerelerde yapay zekâ, ticaret ve nadir toprakların aynı ekonomik çerçevede ele alınması da görüşmelerin kapsamının genişlediğine işaret ediyor.
