EVRİM KÜÇÜK
ABD Başkanı Donald Trump’ın AB’ye uyguladığı yüzde 20, Çin’e uyguladığı yüzde 34 ve Vietnam’a uyguladığı yüzde 46’ya varan gümrük vergileri küresel piyasalarında sarsıntıya neden oldu. ABD-Çin Ticaret Savaşı 2.0 kızışıyor ve gerginliğini tırmanma riski tüm emtia kompleksini etkiliyor. Tarım da bunun dışında kalamıyor. Birçok ürünün fiyatı, Trump’ın karşılıklı vergileri duyurmasından bu yana talep belirsizliğiyle sert şekilde geriledi.
Soya fasulyesi fiyatı 10 doların altına geriledi
Tanıllar gümrük vergilerinin ekonomi ve talep üzerindeki olumsuz etkisini en çok hissedenlerden. Çin’in en büyük ABD ithalatı olan soya fasulyesi bir kez daha hedef tahtasına yerleşti. Soya fasulyesi Chicago vadeli işlemlerinde son 1 hafta içinde yüzde 4 gerileyerek kile başına 10 doların altında indi. Dünyanın en büyük soya fasulyesi ithalatçısı olan Çin’in ABD mallarına yüzde 34 misilleme vergisi açıklamasının ardından fiyatlar Aralık ayının sonundan bu yana en düşük seviyesi olan 9,80 dolara kadar indi. Her ne kadar Çin son yıllarda Brezilya’dan soya alımlarını artırsa da, veriler Çin’in hala ABD soya fasulyesine ihtiyaç duyacağını gösteriyor. 27 Mart itibarıyla Çin, 31 Ağustos’ta sona erecek olan 2024-25 döneminde sevkiyat için 22,12 milyon ton ABD soya fasulyesi satın aldı. Çin, şu ana kadar ABD’nin toplam soya fasulyesi satışlarının yüzde 48’ini oluşturuyor.
Kereste fiyatlarında sert düşüş var
Kereste vadeli işlemleri, Chicago Ticaret Borsası’nda 24 Mart’ta test ettiği iki buçuk yıllık zirve olan 685 dolardan düşerek bin feet başına 571 dolara düştü. Bu düşüş, artan ticaret gerginlikleri nedeniyle konut piyasasının yavaşlayacağına dair endişelerin Kuzey Amerika talep görünümünü bozmasından kaynaklanıyor. Kerestedeki U dönüşü Trump’ın ithalat vergilerinin ekonomiyi yavaşlatacağı korkularını yansıtıyor. Yeni önlemler, ABD’de ortalama bir ev inşa etmenin maliyetine yaklaşık 6.400 dolar ekleyebilir ve zaten kırılgan olan konut piyasasını zorlayabilir.
Kauçuk otomobil ithalat vergisine tepki verdi
Kauçuk vadeli işlemleri de Trump’ın kapsamlı tarifelerinin uygulanmasının ardından zayıflayan küresel talep görünümünü yansıtarak, Ağustos 2024’ten bu yana en düşük seviyeye gerileyip kg başına yaklaşık 165 ABD sentine düştü. İthal mallara yüzde 10 gümrük vergisi ve otomobil ithalatına yüzde 25 gümrük vergisi gibi yeni önlemler, kauçuğa bağımlı temel endüstrilerde talebin zayıflamasıyla ilgili endişeleri artırdı. Otomotive yönelik lastik üretiminin, darbe alması bekleniyor. En büyük alıcı olan Çin’e uygulanan ek tarifeler, talep görünümünü daha da bulandırdı. Ancak analistler, doğal kauçuk üretimini ve sınırlı arzı olumsuz etkileyen Asya’daki büyük üretici ülkelerdeki olumsuz hava koşulları nedeniyle kauçuk fiyatlarının bir miktar destek bulabileceğini söylüyor.
Kahve, Brezilya ve Vietnam vergisinden huzursuz oldu
Kahve vadeli işlemleri, Trump’ın karşılıklı tarifelerinin tüketici talebiyle ilgili endişeleri yeniden alevlendirmesinin ardından Ocak ayının sonundan bu yana en düşük seviyesi olan pound başına 3,50 dolara doğru geriledi. En büyük Arabica üreticisi olan Brezilya, ürünlerine yüzde 10’luk tarifelerle hedef alınırken, en büyük Robusta üreticileri olan Vietnam ve Endonezya sırasıyla yüzde 46 ve yüzde 32’lik tarifelerle hedef alındı. Ancak uzmanlar bu tarifelerin kahve akışını aksatabileceği ve mevcut arz sıkıntısını daha da kötüleştirebileceğini söylüyor. Bunun olması fiyatları yenidin yükseliş eğilimine sokabilir. Ayrıca danışmanlık firması StoneX, Brezilya’nın 2025/26 kahve tahminini, olumsuz hava koşulları nedeniyle aşağı yönlü revizyonla 64,5 milyon 60 kg’lık çuvala düşürdü.
Kakaonun tonunda 1.400 dolar düşüş yaşadı
Yatırımcılar, Başkan Donald Trump’ın ABD ithalatına cezai tarifeler getirme kararının talebi olumsuz etkileyeceğinden endişe ederken kakao vadeli işlemleri ton başına 8.000 dolara düştü. Nisan başında fiyatlar 9.400 dolardı. ABD Tarım Bakanlığı’na göre, dünyanın en büyük çikolata ve kakao ürünleri ithalatçısı olan ABD, 2023’te yaklaşık 4 milyar dolar değerinde ithalat yaptı. Rabobank, dünyanın en büyük kakao tedarikçileri olan Fildişi Sahili ve Gana’nın ABD’ye yapılan tüm ithalatlarda sırasıyla yüzde 21 ve yüzde 10’luk misillemenin ticareti etkileyeceği uyarısı yaptı.
■ Ukrayna mısırı tarifelerden faydalanacak!
Küresel pazarda payını artırmaya çabalayan Ukrayna mısırı, ABD tarafından uygulanan tarifelerden faydalanabilir çünkü uzmanlara göre ABD’ye yönelik misilleme yaptırımları uygulanırsa Karadeniz mısırı kısmen ABD mısırının yerini alabilir. Ukrayna önemli bir mısır ihracatçısı. ASAP Agri danışmanlık şirketi bir bildiride, “Eğer önemli ithalatçılar ABD mısırına tarifeler uygulamaya başlarsa, bu alternatif tedarikçiler için büyük bir fırsat penceresi açacaktır” dedi. Özellikle Avrupa Birliği ve Asya pazarından talebin artması bekleniyor. Ukrayna 2023’te 32 milyon ton ve 2024’te 26 milyon ton mısır üretti. Ülke 2023/24 sezonunda yaklaşık 30 milyon ton ihracat yaptı ve 2024/25 sezonunda 22 milyon ton ihracat yapması muhtemel.
