Avrupa'nın bu yaz yaşadığı kuraklık meteorolojik bir olay olmaktan çıkıp; ekonomik bir krize dönüşüyor. Kıtanın en önemli ticaret damarlarından Ren ve Tuna'da sular çekilirken gemilerin taşıyabileceği yük azalıyor, enerji santralleri soğutma suyu bulmakta zorlanıyor, hidroelektrik üretimi düşüyor. Tarlalarda verim kaybı 2 milyar euroya yaklaşıyor. Sıcak hava çalışanların üretkenliğini de aşağı çekiyor. Avrupa ekonomisi aynı anda ulaştırma, enerji, tarım ve emek cephesinden darbe alıyor.
5 büyük nehir kurudu
Kıtanın beş büyük nehrinde son 34 yılın en düşük temmuz debileri görüldü. Copernicus verilerine göre Thames'in izlenen kesimlerinin yaklaşık yüzde 95'inde, Ren'in yüzde 85'inde ve Tuna'nın yüzde 65'inde 1992'den bu yana temmuz ayları için en düşük debiler ölçüldü. Rhone'un yaklaşık yüzde 30'unda, Po'nun ise yüzde 40'ında aynı rekor düşük seviyeler görüldü.
Avrupa'nın su kaynaklarının kuruması ekonomik altyapıyı vurdu. Zira, kıtanın büyük nehirleri yalnızca su taşımıyor; kömürden petrole, çelikten kimyasala, tahıldan sanayi hammaddelerine kadar milyonlarca ton yükü ekonominin içine taşıyor.
Almanya’dan 0.3 puan silecek
ING'nin hesaplamalarına göre Ren'deki benzer bir su krizi sırasında 2018'de yaşanan taşımacılık aksamaları Almanya'nın ekonomik büyümesini iki çeyrekte yaklaşık 0,3 puan aşağı çekti. Bu yılki tablonun da benzer bir baskı yaratmasından endişe ediliyor.
Tuna’da su bitti, nükleer santraller durdu
Kuraklığın enerji piyasasındaki etkisi ise Tuna havzasında daha çarpıcı biçimde ortaya çıkıyor. Romanya'nın Cernavoda santralindeki iki reaktör de Tuna'nın düşük su seviyesi nedeniyle devre dışı kaldı. Toplam kapasite yaklaşık 1.400 MW. Macaristan’da Paks Nükleer Santrali'nin üretimi yaklaşık 2.000 MW'dan 240 MW'a kadar geriledi. Sorun yalnızca nükleer enerjiyle sınırlı değil. Düşük su seviyeleri hidroelektrik santrallerinin üretimini de aşağı çekiyor. Sırbistan'ın en büyük hidroelektrik santrali kapasitesinin yaklaşık yüzde 20'siyle çalışıyor.
Bu arada, rekor sıcaklıklar klima ve soğutma talebini artırıyor. Sonuç olarak Avrupa'da su azalırken elektrik talebi yükseliyor; enerji arz güvenliği üzerindeki baskı büyüyor.
Kuraklığın ekonomiye faturası çok ağır
Bu tablo ağır bir ekonomik kayba neden oluyor. Yapılan araştırmalar ve tahminler şöyle:
■ 180 milyar euro Triodos Bank'a göre 2026'da aşırı sıcak ve kuraklığın AB GSYH'sinde yaratabileceği kayıp. Triodos Bank'ın analizine göre 25-30 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda çalışanların üretkenliği ölçülebilir biçimde düşüyor. Etki özellikle fiziksel güç gerektiren, açık havada yapılan ve iklimlendirme bulunmayan işlerde yoğunlaşıyor. Sıcak günlerde işe devamsızlığın artması da ekonomik kaybı büyütüyor.
■ %1.0; Triodos Bank, 2026 yazındaki aşırı hava koşullarının AB GSYH'sini yaklaşık yüzde 1 azaltabileceğini, bunun da yaklaşık 180 milyar avroya denk geldiğini hesaplıyor.
■ %0,6: İşgücü verimliliğindeki düşüşten kaynaklanabilecek GSYH kaybı.
■ %3-7: Kuraklık ve aşırı sıcak nedeniyle AB tarımsal üretiminde beklenen düşüş.
■ 2 milyar euro: Kuraklığın bir diğer cephesi tarım. Avrupa'nın farklı bölgelerinde tahıl ve yem bitkilerinde verim kayıpları şimdiden belirginleşirken, ECIU Avrupa'nın tahıl sektöründe kayıpların yaklaşık 2 milyar avroya ulaştığını hesaplıyor.
■ 0,3 puan: 2018'de Ren'deki taşımacılık krizinin Almanya'nın ekonomik büyümesine tahmini etkisi.
■ 4,4 milyar sterlin: İngiltere'de mayıs- temmuz dönemindeki sıcak hava dalgalarının yaratabileceği ekonomik kayıp. Tarımda 2026 hasadının ülke tarihinin en kötü sezonlarından biri olması bekleniyor. Buğday, ilkbahar arpası ve yulaf üretimindeki kaybın 2,5 milyon tona, çiftçilerin gelir kaybının ise yaklaşık 390 milyon sterline ulaşabileceği öngörülüyor.
*%1.4: Fransa'nın en fazla etkilenen ülkelerden biri olması bekleniyor. Aşırı sıcakların ülke GSYH'sini yaklaşık yüzde 1,4 azaltabileceği ve ekonominin yıllık bazda yüzde 0,6 daralabileceği tahmin ediliyor.
Sıcak hava dalgası doğalgaz fiyatını alevlendirdi
Avrupa doğalgaz fiyatları, arz krizi ve sıcak hava dalgasının yarattığı taleple yükseliyor. Hollanda'nın gösterge niteliğindeki en yakın vadeli işlem sözleşmeleri son 1 ayda yüzde 12.7 artarak 61,80'e kadar yükseldi. Yıllık yükseliş yüzde 97 civarında. Eşdeğer İngiliz toptan sözleşmeleri de paralel olarak yükselerek birimi başına 151,5 peniye yaklaştı; enerji piyasaları jeopolitik risk primini büyük ölçüde yeniden fiyatlandırdı. Avrupa'nın orta ve güney kesimlerinde yaşanan yoğun yaz sıcak dalgaları, enerji üretimini daha da kötüleştirdi; bu durum, klimalara olan talebi zirveye çıkardı ve enerji üreticilerini doğal gazı depolamaya yönlendirmek yerine yakmaya zorladı.
Avrupa’nın kuraklık haritası
İklim değişikliğinden kaynaklanan sıcak hava dalgalarının olağanüstü koşullarda yaşandığı Batı Avrupa'da bu yazın kayıtlardaki "en sıcak yaz" olacağı öngörülüyor.
■ Fransa: Ülkenin yaklaşık yüzde 85'i kuraklıktan etkileniyor; 67 bölgede kriz seviyesinde su kısıtlaması uygulanıyor. Fransa'da rekor seviyedeki sıcaklar nedeniyle 50 vilayette turuncu alarma geçildi.
■ Belçika: Patates veriminde kayıp yaklaşık yüzde 30; yağış olmazsa yüzde 50'ye çıkabilir. Belçika’da şu an kayıtlara geçen en büyük orman yangını devam ediyor Orman yangınından etkilenen alan 2 bin 700 hektarı aşarken yangınla mücadele havadan ve karadan sürüyor.
■ İngiltere: Sıcak hava dalgalarının ekonomik faturası 4,4 milyar sterlin; tahıl üretiminde 2,5 milyon tonluk kayıp riski var.
■ Romanya: Cernavoda'nın iki nükleer reaktörü de Tuna'daki düşük su seviyesi nedeniyle devreden çıktı.
■ İtalya: Po'daki su sıkıntısı sulamayı tehdit ediyor; tarım üretiminde ve nehir taşımacılığında risk büyüyor.
■ Almanya: Ren'deki düşük su seviyesi kimya, çelik, kömür ve petrol ürünlerinin taşınmasını tehdit ediyor.
