Orta Doğu’daki savaş, emtia fiyatlarını ve enerji maliyetlerini sarsarken, iki kritik sektörde milyarlarca dolarlık değer kaybı yarattı. Madencilik hisseleri sert düşerken, havacılık pandemi sonrası en büyük krizine sürüklendi.
Madencilikte sert satış dalgası
Savaşın başlamasından bu yana küresel madencilik hisselerinde kayıplar yüzde 30’a yaklaştı. Emtia fiyatlarındaki sert oynaklık, özellikle kıymetli metaller tarafında ağır bir satış baskısı yarattı. Altın madenciliğinin devlerinden Barrick hisseleri yüzde 26,8 gerilerken, Newmont’un piyasa değeri 143 milyar dolardan 104 milyar dolara düştü. AngloGold Ashanti’de kayıp yüzde 37,4, Gold Fields’ta yüzde 33,6 seviyesine ulaştı.
Gümüş üreticilerinin hisseleri çakıldı
Gümüş tarafında da tablo farklı değil. Fresnillo hisseleri yüzde 31,3, Pan American Silver ise yüzde 32,1 değer kaybetti. Bakır ve çeşitlendirilmiş madenciler nispeten daha dirençli kalsa da genel kayıplar yüzde 20’nin üzerinde gerçekleşti. Uzmanlara göre savaş, talep beklentilerini zayıflatırken arz tarafındaki belirsizlikle birlikte fiyat mekanizmasını bozuyor. Bu durum, yatırımcıların emtia hisselerinden hızlı çıkışını tetikliyor.
Havacılıkta pandemi sonrası en büyük kriz
Savaşın bir diğer ağır darbesi havacılık sektöründe hissediliyor. Uçuş iptalleri, hava sahası kapanmaları ve yakıt maliyetlerindeki sıçrama, sektörü yeniden krize sürükledi.
Küresel ölçekte en büyük 20 havayolu şirketinin piyasa değeri savaşın başlamasından bu yana 53 milyar dolar eridi.
Yatırımcılar ayrıca hisse senedi fiyatlarında daha fazla düşüş olacağına dair pozisyonlarını artırdılar. Düşük maliyetli Avrupa havayolu şirketi Wizz Air, FTSE 100'deki en çok açığa satış yapılan şirket olurken, EasyJet de hedefte yer alıyor.
Jet yakıtı fiyatları ikiye katlandı
Jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıkması, maliyetlerin üçte birini oluşturan en kritik kalemde baskıyı artırdı. Sektör yöneticileri, bu maliyet artışının kaçınılmaz olarak bilet fiyatlarına yansıyacağını vurguluyor. Financial Times’ın haberine göre, Lufthansa, yolcu başına ortalama 10 euro karla bu yükün taşınamayacağını belirtirken, EasyJet CEO’su Kenton Jarvis, “2022’deki Ukrayna işgalinden sonra da yakıt fiyatları oldukça yükselmişti, ancak bu durum daha da ileriye gitti” deyip krizin pandemiden bu yana en sert sarsıntı olduğunu ifade etti.
Ayrıca hava sahası kısıtlamaları ve Körfez merkezli uçuşların aksaması, küresel yolcu talebini de aşağı çekiyor. Analistler, çatışmanın uzaması halinde kayıpların daha da derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Vatikan’dan madencilik yatırımlarına fren
Vatikan, madencilik sektörüne yönelik yatırımların geri çekilmesini teşvik eden yeni bir girişim başlattı. Yaklaşık 40 dini kuruluşun desteklediği çağrı, şirketleri çevresel ve sosyal sorumluluklarını artırmaya zorluyor. Vatikan, 2020 yılında da Katoliklere silah ve fosil yakıt endüstrilerinden yatırımlarını çekmeleri çağrısında bulunmuştu. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre lityum, kobalt ve bakır talebinin 2030’a kadar 3 kat, 2040’a kadar 4 kat artması beklenirken, sektördeki bu etik baskı yatırım kararlarını da yeniden şekillendirebilir.
