AYSEL YÜCEL
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Ortadoğu’daki süper tanker navlununu tüm zamanların en yüksek seviyelerine yükseltti. Körfez bölgesinden Asya’ya ham petrol taşıyan süper tankerlerin (VLCC) günlük navlunu 423 bin doları aştı. Bu rakam, yılın başına göre yaklaşık 9 kat, İran’a saldırı öncesindeki cuma gününe göre 2,5 kat artışa işaret ediyor. LPG ve kuru yük navlununda da yüksek oranlı artış yaşanıyor.
Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) son iki günde yüzde 3’ün üzerinde artarak 2187 puana çıkarken, bazı alt segmentlerde yükseliş çok daha sert gerçekleşti. Özellikle enerji taşımacılığında arz daralması beklentisi fiyatları tarihi seviyelere çıkardı. LNG tankerlerinde de sert artış yaşandı. Atlantik piyasasında günlük LNG navlunu yüzde 43 artışla 61 bin 500 dolara, Pasifik’te ise yüzde 45 artışla 41 bin dolara yükseldi. Analistler, arzın daha da sıkışması halinde spot LNG tanker ücretlerinin 100 bin doların üzerine çıkabileceğini belirtiyor.
Artan sigorta primleri, güvenlik riskleri ve uzayan rotalar yalnızca navlunları değil; petrol ve LNG fiyatlarını da yukarı itiyor. Uzmanlara göre enerji taşımacılığındaki maliyet zinciri, önümüzdeki günlerde elektrik fiyatlarından sanayi üretimine kadar geniş bir alanda hissedilecek.*** Aynı zamanda armatör olan Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) Başkan Yardımcısı Salih Zeki Çakır, Hürmüz’de gemi beklemelerinin tonaj arzını daraltacağını belirterek VLCC tipi gemilerin günlük kiralarının 400 bin dolar gibi seviyelere çıktığını söyledi.
Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Üyesi Semih Dinçel ise konteyner taşımacılığında belirsizliğin arttığını vurguladı. Süveyş geçişlerinin durması halinde Ümit Burnu’na yönelen gemilerde mesafe ve yakıt artışının ek maliyet olarak yansıyabileceğini belirten Dinçel, teknik olarak hatların bu masrafları surcharge olarak yansıtma hakkı bulunduğunu ifade etti.
Alman denizcilik grubu Hapag-Lloyd da Hürmüz ve çevresinde artan risk nedeniyle Körfez varışlı ve çıkışlı kargolara savaş riski ek ücreti uygulama kararı aldı; bazı servislerde rota değişikliğine gitti.
Türk armatör enerjiye 1 ayda 500 milyon dolar yatırmıştı
Küresel ticaret savaşları ve enerji tedarik rotalarındaki değişim daha kriz patlamadan önce Türk armatörleri enerji taşımacılığına yöneltmişti. Sadece ocak ayında dört farklı Türk şirketinden toplam yaklaşık 500 milyon dolarlık tanker yatırımı açıklanmıştı. Aygaz: Hyundai Tersanesi’ne 119 milyon dolar bedelle bir VLGC siparişi verdi. Advantage Tankers: DH Shipbuilding tersanesine iki suezmax tanker için 177 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Stella Tanker: Çin’deki Zhejiang Yongxin Shipping tersanesinde yeni kimyasal tanker opsiyonunu devreye aldı. Beşiktaş Denizcilik: 50 bin DWT’lik üç tankeri filosuna katarak yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırım açıkladı. Navlunun rekor kırdığı bu dönemde, enerji taşımacılığına yapılan yatırımların stratejik önemi daha da arttı.
Bakan Uraloğlu: Sahibi Türk 16 gemiyi yakından izliyoruz
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki su yollarındaki gelişmeleri anbean takip ettiklerini bildirerek, “Bölgede Türk bayraklı gemimiz olmamakla birlikte sahibi Türk olan 16 gemiyi yakından izliyoruz” ifadesini kullandı. Hürmüz Boğazı ve bölgedeki su yollarındaki gelişmeleri anbean takip ettiklerine işaret eden Uraloğlu, “Bilindiği üzere Orta Doğu’da yaşanan savaş nedeniyle 28 Şubat’tan itibaren Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişleri durduruldu. Şu anda Basra Körfezi’nde yüzlerce gemi bekliyor, bazı ticari gemilerde ise hasar bilgileri mevcut” değerlendirmesinde bulundu. Uraloğlu, bölgenin halihazırda yüksek risk taşıdığına dikkati çekerek, Denizcilik Genel Müdürlüğü koordinasyonunda bölgede seyir halinde bulunan Türk bayraklı gemiler için “ISPS Kod” kapsamında Güvenlik Seviyesi’ni daha önce 3’e çıkardıklarını, bu seviyenin halen geçerli olduğunu anımsattı. Gemilere, seyir duyurularını yakından takip etmelerini ve ihtiyaç halinde Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi ile ivedilikle temas kurmalarını bildirdiklerini aktaran Uraloğlu, şunları kaydetti: “Denizcilerimizin güvenliği ve ticaret filomuzun korunması için gerekli tüm diplomatik ve idari tedbirleri kararlılıkla almaya devam edeceğiz.”
