Küresel piyasalar son günlerde tek bir gelişmeye değil, aynı anda gelen üç büyük şoka tepki veriyor. Orta Doğu’daki gerilimle petrol fiyatlarının 84 dolar seviyesine yükselmesi ve doğalgaz piyasasındaki aksaklıklar enflasyon endişelerini yeniden gündeme taşırken, ABD’de gündeme gelen yeni gümrük vergileri küresel ticaret için yeni bir belirsizlik yaratıyor. Buna paralel olarak merkez bankalarının faiz indirimine gitme ihtimali de giderek zayıflıyor. Yatırımcılar artık tek bir risk yerine enerji, ticaret ve para politikası kaynaklı eş zamanlı bir dalgalanmayla karşı karşıya.
Orta Doğu’daki gerilim, petrol arzına ilişkin endişeleri yeniden artırdı. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat riskleri nedeniyle Brent petrol fiyatı varil başına 84 dolar seviyesine yükseldi. Bazı üretici ülkelerde üretim kesintisi ihtimali de piyasayı tedirgin ediyor. Enerji tarafındaki baskı yalnızca petrolle sınırlı değil. Doğalgaz piyasasında da arz sıkıntısı fiyatların hızla yükselmesine yol açtı. Özellikle Avrupa’da enerji şirketleri sabit fiyatlı anlaşmaları geri çekmeye başlarken, artan maliyetlerin hane halkı faturalarına yansıması bekleniyor. Enerji fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyon için de yeni bir risk anlamına geliyor.
Ticarette yeni gerilim
Piyasaları tedirgin eden ikinci unsur ise ABD’nin ticaret politikasında beklenen yeni adımlar. Washington bu hafta gümrük vergilerini yüzde 15 seviyesine çıkarması bekleniyor. Bu adımın hayata geçmesi halinde ithalat maliyetlerinin artması ve küresel ticaret zincirlerinde yeni bir baskı oluşması bekleniyor.
Faiz indirimi beklentileri zayıflıyor
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, merkez bankalarının para politikası beklentilerini de etkiliyor. Artan petrol ve doğalgaz fiyatlarının enflasyonu yukarı çekmesi, faiz indirimleri için alanı daraltıyor. Piyasalarda hem ABD Merkez Bankası hem de Avrupa’daki bazı merkez bankaları için faiz indirimi beklentileri geri çekilmiş durumda. Tahvil getirilerinin yükselmesi ise hükümetlerin borçlanma maliyetlerini artırıyor.
Uçak yakıtı piyasasında kaos
İran savaşı nedeniyle Orta Doğu'dan yapılan sevkiyatların gecikmesiyle Avrupa'da jet yakıtı fiyatları yaklaşık dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. Argus fiyat değerlendirme kuruluşuna göre, Kuzeybatı Avrupa petrol fiyatı dün yüzde 12 artarak ton başına 1.416 dolara yükseldi ve Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı; bu haftaki kazancı ise yüzde 71'e çıktı. Avrupa jet yakıtının Brent petrolüne göre fiyat farkı varil başına yaklaşık 97 dolara yükselerek tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Asya'nın gösterge jet yakıtının Brent'e göre fiyat farkı ise çatışma öncesi seviye olan varil başına 20-25 dolara kıyasla 80 dolara çıktı.
