EVRİM KÜÇÜK
Küresel büyüklüğü 50 milyar dolar olan küresel kauçuk pazarında hammadde üretimi ve talep farkının açılması doğal kauçuk fiyatlarında yükseliş eğilimini güçlendiriyor. Otomotivden inşaata, havacılıktan tarıma kadar hemen her sektörde yoğun olarak kullanılan kauçuğun fiyatı en büyük üreticilerin bulunduğu Asya’da vadeli işlemler piyasasında psikolojik bariyer 200 sent/kg seviyesinin üzerine çıktı.
Üretimin tüketimin gerisinde kaldığı doğal kauçuk fiyatları yükselişte. Kauçuk Vadeli İşlemleri Osaka Borsası, Singapur Borsası (SGX), Malezya Kauçuk Borsası ve Şanghay Uluslararası Enerji Borsası dahil olmak üzere çeşitli borsalarda işlem görüyor. Fiyatlar yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 3 artarak kg başına 203 sent seviyesine çıktı. Geçtiğimiz yıla göre fiyatlar yüzde 27 yukarıda. Bunun başta lastik şirketleri olmak üzere birçok alanda üretim maliyetlerini artırması muhtemel.
Endonezya ve Vietnam’da üretim azalıyor
Doğal Kauçuk Üreten Ülkeler Birliği (ANRPC) kıdemli ekonomisti Lekshmi Nair, geçtiğimiz yedi-sekiz yıl boyunca etkili olan düşük fiyatların şu an üretime olumsuz yansıdığını söyledi. Zira yıllar boyu süren zayıf fiyatlar Endonezya, Vietnam gibi üreticilerde yeniden ekimlerin azalmasına, yeni ekimlerin önemli ölçüde yavaşlamasına ve kauçuk çiftçilerinin daha karlı ürünlere geçmeye teşvik edilmesine yol açtı.
Pazarın bu yıl açık vermesi bekleniyor
ANRPC’ye göre, küresel üretimin 2025'te yüzde 0.3 artarak 14.9 milyon tona yükselmesi beklenirken, talebin çok daha hızlı bir şekilde yüzde 1.8 artışla 15.6 milyon tona çıkması öngörülüyor. Dünyanın ikinci büyük üreticisi Endonezya’nda üretimin bir önceki yıla göre yüzde 9.8 azalarak 2.04 milyon tona, üçüncü büyük üretici Vietnam'da yüzde 1.3 düşüşle 1.28 milyon tona gerilemesi öngörülüyor. En büyük üreticisi Tayland’da is e bu yıl üretimde yüzde 1.2’lik artış tahmin ediliyor.
Afrika üretimi artırmaya çalışıyor
Kauçuk üretiminin son dönemde sadece Fildişi Sahili gibi Batı Afrika ülkelerinde arttığı görülüyor ancak bu büyüme, artan küresel talebi karşılamaya ve Güneydoğu Asya’daki üretim kayıplarını telafi etmeye yetmiyor. Nitekim Çin ve Hindistan'dan gelen talebin bu yıl sırasıyla yüzde 2.5 ve yüzde 3.4 artması bekleniyor.
Türkiye’nin doğal kauçuk ithalatı 23 bin ton
Türkiye’de kauçuk sektörü son yıllarda önemli bir büyüme gösterdi. Dünya Bankası verilerine göre Türkiye’nin birincil formlarda veya pl olarak doğal kauçuk lateksi ithalatı 2023 yılında 28.5 milyon dolar, miktarı 23 bin 665 kg oldu. En büyük alımlar sırasıyla Tayland, Vietnam, Guatemala, Çin'den yapıldı. 2022 rakamlarına göre Türkiye’nin sentetik kauçuk alımı ise 80 milyon doların üzerinde ve ağırlıklı olarak Çin, Japonya, diğer Asya ülkeleri, ABD ve İtalya’dan gerçekleştirildi.
Avrupa’da 3’üncü büyük Türkiye
Türkiye, Avrupa’nın en büyük endüstrilerinden birine sahip. küresel sektör raporlarıyla bilinen IBISWorld tarafından sağlanan son verilere göre Türkiye’de kauçuk ürün imalatı geçtiğimiz yıl 10 milyar euroya yaklaşarak Avrupa’da 3’üncü sırada yer alıyor. Türkiye’de kauçuk ürünleri imalatı sektöründe 3.009 işletme bulunduğu belirtiliyor. İşletme sayısı açasından Türkiye’nin Avrupa’da lider olduğu ifade ediliyor.
