AYSEL YÜCEL/İSTANBUL
Dünya ticaretinin öncü göstergelerinden, küresel konteyner taşımacılığında daralma hızlandı. Armatörler, navlundaki düşüşün hızını kesmek için pandeminin pik dönemindekinden bile fazla sayıda sefer iptal ediyor. Navlundaki sert düşüş, armatörlerin 2026 sözleşmelerini tehdit ederken, ihracatçı için fırsat doğurdu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ticarette yarattığı türbülansın etkisiyle daralma eğilimine giren Drewry Dünya Konteyner Endeksi (WCI), eylül ayı sonunda 2.000 doların altına inerek psikolojik bir kırılma yaşamıştı. Beklentilere paralel olarak düşüşün hızlandığı endeks, bu hafta da 40’lık konteyner başına, 1.650 dolar seviyesine indi. Böylece endeks Ocak 2024’ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. Sadece ABD-Çin rotasında değil, Uzak Doğu– Avrupa hattında da navlun benzer oranlarda geriledi.
Düşüşün arkasında, ABD Başkanı Trump’ın bu yıl başında ticaret ortaklarına uygulamaya koyduğu yeni gümrük vergilerinin ardından deniz taşımacılığı talebinde yaşanan keskin azalma var. ABD-Çin ticaretinde ithalatın beş, ihracatın ise dokuz aydır aralıksız düşmesi küresel navlun piyasasını derinden etkiledi. Yıl başından bu yana ABD’nin Çin’den ithalatı geçen yıla göre yüzde 27 azalırken, ihracat yüzde 42 geriledi.
Analistler, armatörlerin hâlâ kontrol edebildikleri tek unsur olan kapasiteyle oynayarak fiyatları desteklemeye çalıştığını belirtiyor. Zayıf talep karşısında armatörler, pandemi dönemindekine benzer bir stratejiyle “boş sefer” politikasını yeniden devreye soktu. Project44’ün verilerine göre yalnızca ekim ayında Çin’den ABD’ye 67, ters yönde ise 71 sefer iptal edildi. Bu, pandeminin zirve yaptığı dönemdeki rekor seviyeleri bile aştı.
Amaç kriz yönetimi değil, fiyat istikrarını korumak
Better Supply Chains danışmanlık şirketinin baş analisti Bart De Muynck, “Armatörler, pandeminin ilk dönemlerinden bu yana görülmemiş bir yoğunlukta sefer iptalleri yapıyor. Ancak bu kez amaç kriz yönetimi değil; tarifelerin bozulduğu bir pazarda fiyat istikrarını korumak” dedi. uzmanlara göre ABD-Çin ticaret hattındaki siyasi ve ekonomik belirsizlikler navlunun seyrinde belirleyici olacak.
2026 sözleşmelerinde ihracatçı için fırsat doğdu
Drewry uzmanları, 2026 sözleşme sezonuna girilirken daha büyük oran düşüşlerinin kapıda olduğunu belirtiyor. Navlundaki bu sert düşüş, armatörler için risk, ihracatçılar içinse fırsat anlamına geliyor. Drewry’nin tahminlerine göre fi yat eğrisi bu şekilde devam ederse, ihracatçılar 2026 için daha avantajlı deniz taşımacılığı sözleşmeleri yapabilecek. Jefferies yatırım bankası da navlun oranlarının 2023 sonundan bu yana ilk kez önde gelen taşıma operatörlerinin maliyet seviyesinin altına indiğini açıkladı. Banka, zayıf spot fi yatların 2026 sözleşme müzakerelerini tehdit ettiğine dikkat çekti.
