MEHMET KAYA/URUMÇİ
Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yapılan Çin-Avrasya Fuarı'nın dokuzuncusu tamamlandı. Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin İpek Yolu Ekonomik Kuşağı’nın Çekirdek Bölgesi olarak tanımlanarak, kara yollarının (Kuşak-Koridor) ana güzergahlarının kesişme noktası olarak ilan edilen Sincan’daki fuar 25-29 Haziran günleri arasında düzenlendi. Fuar öncesi, Urumçi, Turfan ve Hotan illeri ve çevresindeki Çin yatırımlarının ön plana çıkarıldığı, kültürel söylem yönü de bulunan bir uluslararası medya ziyareti de gerçekleştirildi. EKONOMİ’nin de yer aldığı programda, Sincan’a yönelik merkezi hükümetin desteklediği yatırımlar ve projeler, geçmişte sorunlarla ve insan hakları tartışmalarıyla gündeme gelen bölgede daha “özgüvenli ve kapsamlı” bir tanıtım dikkati çekti.
Fuar kapsamında Çin’in idari olarak ikinci güçlü kişisi Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Büro Daimi Komitesi Üyesi ve Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang, bölgenin küresel ekonomideki yerine işaret ederek, 4 maddelik bir eylem planı önerisini açıkladı. Öteyandan, Türk medya temsilcilerine kısa bir söyleşi veren Türkiye’nin Pekin Büyükelçisi Selçuk Ünal, Türkiye ile Çin arasındaki Orta Koridor projesinde yeni bir tur görüşme için hazırlık yaptığını açıkladı.
Medya gezi programı
Gezi kapsamında uluslararası medyaya Urumçi, Turfan ve Hotan illerinde enerji, tarım ve makine yatırımları gösterildi. İllerin turizm ve başta makine olmak üzere üretim kapasitesi öne çıkarıldı. Bölgede çok yoğun güneş enerjisine dayalı elektrik üretimi yatırımları dikkati çekti. Bunlar arasında güneş ışınlarının tek noktada toplanmasıyla termik elektrik üretimi ile PV santralin birlikte kullanıldığı 1000 GW kurulu güçte hibrit bir santral da tanıtıldı. Kırsalda ise Uygur nüfusu ağırlıklı köylere yapılan küçük çiftçilere yönelik tarımsal projeler gösterildi. Sincan’ın, Çin’in sanayiciler için en ucuz elektriğin verildiği bölge olarak yatırımcılara avantaj sağladığı belirtiliyor.
Çin merkezi devletinin destekler ve şirketlerin yaptığı bazı yatırımların tanıtıldığı medya gezisinde, kültürel programlar da sunuldu. Genel temalar, Çin’in Komünist devletinin kurulmasının ardından, Sincan’ın da katılmasının 70. Yılı çerçevesindeki sergi ve etkinlikler ile Sincan’ın Çin, Uygur geçmişinin öne çıkarıldığı müze yanında, Çin Halk Cumhuriyeti’nin ilanından sonra Sincan’daki katılım sürecini anlatan özel sergi de yer aldı. Ayrıca, çok sayıda ülkeden gelen medya temsilcileri, 2024 yılından bu yana devam eden Sincan’ın hanedanlık döneminden itibaren Çin ile ilişkisinin, Çin siyasi tarihi temelli anlatıldığı, oldukça büyük bir görsel yapım olan etkileşimli-outdoor gösteriye de götürüldü. Bu gösteri, tarihi saray-kale olan Tianshan Mingyue City’de (Tanrı Dağları Dolunay Şehri) duvarlara video-mapping ile canlı dans, akrobasi ve istasyonlar arası tarihi kostüm giyen oyuncuların de yer aldığı canlandırmalarla gerçekleştiriliyor.
Fuar açılışı: Çin’den “Avrasya” odaklı 4 maddelik ekonomik-siyasi öneri
Medyaya yönelik bölge gösterimleri yanında merkezi hükümetin “küresel çağrısı” Urumçi’de 25-29 Haziran 9. Çin-Avrasya Fuarı (China-Eurasia Expo) açlış töreninde yapıldı. Bölge ölçeğinde büyük sayılabilecek bu fuar, Çin’in ana ekonomik-teknolojik “sahnesi” olarak nitelenebilecek 22-26 Haziran günleri arasında Pekin’deki China International Supply Chain Expo – CISCE ile kesişen tarihlerde yapıldı.
Sincan “kuşak” projesinin “İpek Yolu Ekonomik Kuşağının Çekirdek Bölgesi” olarak tanımlanıyor. Bu resmi isim Çin’in içlerinden gelen tedarik zincirinin Sincan’daki merkezlerde toplanıp üretim ve lojistikle desteklenerek Avrupa ve Hint Okyanusuna uzanan yolların çıkış noktası olarak planlanması politikasına verildi.
Açılış törenine Çin’in gelecekteki lider adaylarından biri olan Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Büro Daimi Komitesi Üyesi ve Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang yanında Kazakistan Başbakan Yardımcısı Serik Jumangarin, Kırgızistan Başbakan Yardımcısı Erlist Akunbekov ve Pakistan Ulusal Meclis Başkan Vekili Sayed Ghulam Mustafa katıldı.
Ding Xuexiang, “küresel sorunların” yaşandığı ortamda, Kuşak ve Yol Girişiminin ekonomik vaatleri söylemini tekrarlarken Avrasya ülkelerinin “her zamankinden daha fazla birlikte çalışma” arzusunda olduğunu söyledi. Ding Xuexiang bu kapsamda 1- Ülkelerin talep, çıkar ve büyüme eksenlerinin birleştirildiği “kalkınma stratejilerinin uyumlaştırılması”, 2-Tarife ve tarife dışı engellerin azaltılarak dışa açıklığın artırılması için “sürekli dışa açık yapının genişletilmesi”, 3- Fiziki yollar yanında kurumsal-mevzuatın uyumlaştırıldığı, teknoloji ve sermaye yanında insanların da hareketliliğinin sağlandığı (yumuşak bağlantısallık) içeren “çeşitlendirilmiş ve verimli lojistik ağının inşası”, 4- Üretim, bilim-teknoloji ve sanayi inovasyonunun teşviki, güçlü sanayi ve tedarik zinciri inşa edilmesini içeren “kalkınma için yeni dinamikler geliştirilmesi” politikalarını önerdi.
Fuara Türk şirketleri ilgi göstermedi
Fuara Türkiye’den milli katılım organizasyonuyla gelen 4, bağımsız 2 gıda firması katıldı. Çin firmalarının ise robot ve makine-taşımacılık olmak üzere ağırlıklı olarak yüksek teknoloji ürünlerine geniş alan ayırdığı gözlendi.
"İkinci toplantı için Çin tarafından tarih bekliyoruz"
Açılış törenin ardından Türk medyasına konuşan Türkiye’nin Çin Büyükelçisi Selçuk Ünal, Çin devletinin bölgenin yeraltı kaynakları, enerji, gıda ve lojistik alanlarına büyük yatırımlar yaptığını vurguladı. 10 ay önce başladığı görevi sonrası üçüncü kez bölgeye geldiğini belirten Büyükelçi, “(Çin) Bu bölgeyi dünyaya ve tabii öncelikle Orta Asya Cumhuriyetlerine açmak istiyor” dedi. Bölgenin “Kuşak” yaklaşımı içinde Türkiye’nin geliştirdiği “Orta Koridor” projesine işaret eden Ünal, “İkinci toplantı için Çin tarafından tarih bekliyoruz. Dolayısıyla bizim burada konuştuğumuz konulardan bir tanesi. ..(Orta Koridor ve Kuşak ve Yol Girişiminin uyumlaştırılması) Pekin’de takip ettiğimiz bir konu, (toplantı) olursa, bu harmonizasyon konusunda çalışmalarımızı sürdüreceğiz” dedi.
