CANAN SAKARYA/URUMÇİ
Sincan Özerk Bölgesinin 70. Kuruluş yıldönümünde bir grup gazeteci Çin Büyükelçiliği’nin davetiyle Urumçi’ye gittik. 8 ülke ile sınırı olan, 26 milyon nüfusun yaşadığı, Sincan Özerk Bölgesi’nin başkenti Urumçi’de 70. yıl kutlamaları kapsamında açılan özel sergiyi gezdik, Urumçi’de alışverişin merkezi olan Grand Bazaar’ı gördük. Pazar yerleri, çarşıları oldukça canlı olan Urumçi, hızla büyüyen ve tamamıyla dikey mimarinin hakim olduğu, bir yandan da yapılaşmanın devam ettiği bir şantiye şehir görünümünde. Gökdelenlerin yükseldiği şehirde yeşil inşaat teknolojilerinin kullanımının giderek arttığına dikkat çekiliyor. Çin’in batısında stratejik bir öneme sahip olan Sincan Uygur Özerk Bölgesi, son dönemde sadece rakamlara yansıyan ekonomik büyümesi ile değil aynı zamanda kalkınmanın niteliğiyle de öne çıkıyor. Sincan Özerk Bölgesinin, Çin’in “yüksek kaliteli kalkınma” vizyonunun en dikkat çekici örneklerinden biri haline geldiği belirtiliyor. Merkezî hükümet Sincan’a fonlar, projeler, tercihli politikalar, sektör desteği ve yatırımlar açısından özel destekler sağlıyor. 2012’den bu yana, Sincan’a 4 trilyon yuandan fazla kaynak aktarılmış, bu rakamın yaklaşık 543.48 milyar yuanı ise 2024 yılında verilmiş. Sincan’a akıtılan bu kaynağın diğer bir amacı kalıcı istikrar, barış ve güvenliğin sağlanmasına dönük stratejik bir politika önlemi olarak değerlendiriliyor.
Bölge ekonomisi yıllık yüzde 7 büyüdü
Resmi kaynaklardan bize verilen bilgiye göre; Sincan’da gayrisafi yurt içi hasılası (GSYİH), 2012 yılında yaklaşık 749,9 milyar yuan iken 2024’te 2,05 trilyon yuanı aştı. Böylece bölge ekonomisi, sabit fiyatlarla yıllık ortalama yüzde 7’lik bir büyüme oranını yakaladı. Kişi başına düşen gelir ise aynı dönemde 33 bin 495 yuandan 78 bin 660 yuana yükseldi.
2024’te Çin-Avrupa Demiryolu Ekspresi üzerinden bölgeden 16 bin 400 yük treni geçti. İthalat ve ihracat hacmi 2012’de 158,9 milyar yuan iken 2024’te 434,1 milyar yuana yükseldi.
Sincan’ın kalkınmasının itici gücünü ulaşım altyapısında sağlanan gelişme oluşturdu. Çin’in batıya açılan kapısı olan bölgede ulaşım ve lojistik ağları güçlendirildi. 2012’de 4 bin 914 km olan demiryolu uzunluğu 2024 yılında 9 bin 202 km’ye ulaşırken, oluşturulan bu ağ tüm illeri ve ilçe düzeyindeki idari bölgelerin yüzde 80’inden fazlasını kapsıyor. Otoyol ağı da 230 bin km’ye ulaştı. Ayrıca bölge genelinde bilgi ve iletişim altyapısı da hızla geliştirildi. 1,78 milyon km uzunluğundaki optik fiber ağı ile tüm ilçeler 5G ve geniş bant sistemlerine bağlandı. 17 ülke ve bölgeye bağlanan 25 uluslararası hava yolu rotası faaliyet geçti.
2024’te Sincan’ın petrol ve gaz üretimi 66,6 milyon ton, kömür üretimi 543 milyon ton olarak gerçekleşti. Elektrik kurulu gücü 192,7 milyon kilovata ulaştı, bunun yarısından fazlası yenilenebilir kaynaklardan elde edildi. Bölge, pamuk üretiminde ise 32 yıldır ülke liderliğini koruyarak Çin’in toplam üretiminin yüzde 92’sini karşılıyor.
Ekim 2023’te kurulan Çin Pilot Serbest Ticaret Bölgesi, yalnızca bir yıl içinde 9 binden fazla işletmeyi bölgeye çekti. Bu işletmelerin dış ticaret hacmi, Sincan’ın toplam ithalat ve ihracatının yüzde 30’unu oluşturuyor.
