FAO’nun Gıda Görünümü raporu, biyoyakıt sektöründen gelen bitkisel yağ talebinin uluslararası fiyatları hızla yukarı çektiğini ortaya koyuyor. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Ekim 2025’te Mayıs ayına göre yüzde 11,3 artarak 169,4 puana yükseldi. Böylece endeks, Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşarak gıda emtia göstergeleri içinde en sert artışı kaydetti.
Küresel talepteki bu ivmenin arkasında, başlıca üretici ülkelerin uyguladığı destekleyici politikalar ve daha yüksek karışım zorunlulukları bulunuyor. Endonezya, Brezilya ve ABD’de hükümet girişimlerinin yönlendirdiği yağ tohumu bazlı biyoyakıtlar ile şeker kamışı etanolü, 2026’ya doğru büyümenin ana unsurunu oluşturuyor. FAO, bu sezon küresel yağ ve katı yağ kullanımının yüzde 2,1 artacağını ve artışın “büyük ölçüde biyoyakıt sektöründen kaynaklandığını” vurguluyor.
Stoklar üçüncü yılda da düşecek
Yükselen talep karşısında üretimin geride kalması, küresel stokları daraltıyor. FAO, 2025/26 sezonunda yağ ve katı yağ stoklarının art arda üçüncü kez azalacağını öngörüyor. Raporda özellikle Endonezya’nın 2026’da biyodizel harmanlama zorunluluğunu artırma planı, palmiye yağı fiyatlarını destekleyen ve piyasayı sıkılaştıran temel unsur olarak öne çıkıyor. Bu tablo, fiyat baskılarını yalnızca hızlandırmakla kalmıyor; aynı zamanda tedarik zincirlerinin maliyet yapısını da karmaşık hale getiriyor.
Endonezya ve Arjantin, fiyatlarda yön belirleyici
■ Endonezya Palm Yağı Derneği (GAPKI) Başkanı Eddy Martano, ülkenin Ocak–Eylül 2025 döneminde palm yağı üretiminin yıllık bazda yüzde 11 artarak 43 milyon tona ulaştığını açıkladı. Üretimdeki yükselişe rağmen, daha yüksek karışım zorunlulukları nedeniyle ihracat baskısı sürüyor. Kasım ayı için FOB Endonezya CPO teklifleri 1.065 $/ton olurken, Aralık yüklemeleri 5 dolar daha yüksek fiyatlandı.
■ Arjantin’de ise yükselen soya yağı maliyetleri hükümeti zor kararlarla karşı karşıya bıraktı. Resmi biyodizel fiyatı yüzde 6,2 artırılırken, dizel karıştırma zorunluluğu geçici olarak yüzde 7,5’ten yüzde 7’ye düşürüldü. Chicago borsasında Aralık vadeli soya yağı kontratları son günlerde yüzde 1’in üzerinde artış kaydetti. Kanola ve soya yağı talebi güçlü.
■ AB’de arzın kısıtlı olması ve Brezilya ile ABD’de yükselen biyoyakıt talebi, kanola ve soya yağında güçlü bir ticaret trafiği yaratıyor. Buna karşın, gıda ve yakıt sektörlerindeki hızlı talep artışı nedeniyle küresel devreden stokların üst üste üçüncü yıl düşmesi bekleniyor. Etanol cephesinde rekor hasat FAO ayrıca 2025 yılında 1,614 milyar tonluk rekor iri taneli tahıl hasadı bekliyor. Bu yüksek üretimin, etanolün ana hammaddesi olan mısır talebini rahatlatması öngörülüyor. *Brezilya’da şeker kamışı üretimi hava koşullarına bağlı düşüşün ardından toparlanırken, hasadın daha büyük kısmının etanol üretimine yönlendirilmesi bekleniyor.
■ Hindistan ve Tayland’daki iyileşen üretim ise bölgesel arzı destekliyor. Bu gelişmeler, güçlü talebe rağmen etanol hammadde fiyatlarının istikrarlı seyretmesini sağlıyor.
Navlun ve politik oynaklık Asyalı alıcıların stok yenilemesiyle ticaret hacmi artarken, Kızıldeniz’de lojistik aksaklıklar ve yeni transit ücretleri navlun maliyetlerini yüzde 24’e varan oranlarda yukarı çekti. Biyoyakıt sektöründe fi yatlar yalnızca hammadde maliyetlerinden değil; navlun, politika belirsizlikleri ve kırılgan ticaret akışlarından da etkileniyor. FAO’ya göre 2026’da biyoyakıt talebinin güçlü seyrini sürdürmesi için politika istikrarı, tedarik güvenliği ve lojistik maliyetlerde öngörülebilirlik kritik olacak.
