Avrupa Birliği yetkilileri Türk, İngiliz ve ABD’li silah şirketlerinin Brüksel ile savunma ve güvenlik anlaşmaları imzalamadığı sürece 150 milyar Euro'luk yeni savunma fonunun dışında tutulacağını bildirdi. Yetkililer planlanan fonun yalnızca AB savunma şirketlerine ve blokla savunma anlaşmaları imzalayan üçüncü ülkelerin savunma şirketlerine açık olacağını belirtti. Yetkililer ayrıca, üçüncü bir ülkenin tasarım yetkisine sahip olduğu ya da nihai kullanımı üzerinde kontrol sahibi olduğu gelişmiş silah sistemlerinin de bu fonun dışında tutulacağını sözlerine ekledi. Bu politika, ABD'nin bir savunma ortağı ve tedarikçisi olarak uzun vadede güvenilirliğine ilişkin Başkan Donald Trump'ın yol açtığı korkuların ortasında, kıtanın savunma yatırımı hamlesinde “Avrupalıyı kazan” yaklaşımını talep eden Fransa ve diğer ülkeler için bir zafer olarak görülüyor. AB üyesi ülkeler bu parayı “silahın kullanımının ya da gideceği yerin kontrol edilebildiği” ürünlere harcayamayacak.
Yetkililerden biri, ülkeler tarafından satın alınan teçhizatın üçüncü bir ülke itiraz edeceği için kullanılamamasının gerçek bir sorun olacağını söyledi.
Güvenlik ortaklığı imzalamaları gerekiyor
Yetkililer, ABD, İngiltere ve Türkiye gibi üçüncü ülkelerin girişime katılmak istemeleri halinde AB ile bir savunma ve güvenlik ortaklığı imzalamaları gerekeceğini söyledi. Londra ve Brüksel arasında böyle bir anlaşmaya ilişkin görüşmeler başladı ancak balıkçılık hakları ve göç gibi tartışmalı konuları da içeren daha geniş bir AB-İngiltere anlaşması talepleri nedeniyle tıkandı.
İngiltere ve Türkiye'nin dışarıda bırakılması, bu pazarlardaki üretici veya tedarikçilerle yakın bağları olan Avrupalı büyük savunma şirketleri için büyük sıkıntılar yaratabilir.
İngiltere, özellikle kıtanın savunma kabiliyetlerini güçlendirmeyi amaçlayan Avrupa istekliler koalisyonundaki kilit rolü göz önüne alındığında, bu girişime dahil olmak için yoğun lobi faaliyetlerinde bulunmuştu. BAE Systems ve Babcock International gibi İngiliz savunma şirketleri, İtalya ve İsveç gibi AB ülkelerinin savunma sanayisine derinlemesine entegre olmuş durumdalar.
Teklifin çoğunluk tarafından kabul edilmesi gerekiyor
Bu hamle İngiltere'nin savunma sektöründe önemli bir şaşkınlığa neden olacak. İngiltere savunma sektöründen üst düzey bir yetkili bunun “kayda değer bir endişe” olduğunu belirterek, “Çok büyük bir fırsat görüyoruz ve İngiltere'nin Avrupa'nın bir parçası olarak görülmesi doğru. Ancak AB ve özellikle Fransa bu konuda işlemsel davranacaksa, savunma ve güvenlik açısından ortak ve birleşik bir Avrupa felsefesinin altını oyar” uyarısında bulundu.
Fransa'nın savunma harcamalarının sadece AB şirketleri için sınırlandırılmasına yönelik önceki çabaları, AB üyesi olmayan savunma üreticileriyle yakın bağları olan Almanya, İtalya, İsveç ve Hollanda gibi ülkelerin sert direnişiyle karşılaşmıştı. Teklifin AB ülkelerinin çoğunluğu tarafından onaylanması gerekiyor.
