Avrupa Birliği’nin Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM), 1 Ocak 2026’da kesin uygulama aşamasına geçerken, küresel çelik ticaretinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Çelik, demir, alüminyum ve enerji yoğun ürünlerin Avrupa pazarına girişini karbon maliyetleriyle yeniden tanımlayan düzenleme, doğrudan Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerini hedeflemese de bölge çelik sektöründe standartlar, şeffaflık ve rekabet anlayışını ciddi biçimde dönüştürebilir.
Sektör temsilcilerine göre CBAM, MENA çeliği için bir tehditten çok yapısal bir katalizör niteliği taşıyor. Elektrik ark ocaklarına (EAF) dayalı üretimin yaygınlığı, güçlü yenilenebilir enerji potansiyeli ve yeşil hidrojen yatırımları sayesinde bölge, düşük karbonlu çelik üretiminde küresel ölçekte avantajlı bir konumda bulunuyor.
İthalat ve ticari düzensizlik sorun
Ancak ithalat baskısı, hammadde kısıtları ve düzensiz ticaret akışları 2026’da belirsizlik yaratıyor.
▶BAE ve Suudi Arabistan: Körfez ülkeleri, CBAM’a en hazırlıklı pazarlar arasında gösteriliyor. BAE’de faaliyet gösteren üreticiler, düşük karbonlu üretim yapıları sayesinde Avrupa’ya ihracatta görece avantajlı bir konumda. Sektör kaynakları, CBAM’ın fiyatlardan ziyade kalite, sertifikasyon ve izlenebilirliği öne çıkardığını vurguluyor. 2026’da BAE iç pazarında inşaat ve altyapı projeleriyle talebin artması beklenirken, ithalatın daha sıkı teknik standartlara tabi tutulması öngörülüyor. Suudi Arabistan’da ise güçlü talebe rağmen fiyat oynaklığı ve belirsiz ithalat koşulları dikkat çekiyor.
▶Mısır: CBAM sürecinde en yakından izlenen ülkelerden biri Mısır. Hükümetin kütük ithalatına yönelik geçici koruma vergileri, yerli üreticileri desteklemeyi amaçlasa da yeniden haddeleme yapan firmalar arz sıkıntısı yaşamaya devam ediyor. Yıllık yaklaşık 8 milyon tonluk kütük ihtiyacının yarısının ithalatla karşılandığı ülkede, yeni kapasite yatırımlarının kısa vadede dengeyi değiştirmesi beklenmiyor. CBAM ile birlikte Mısır’ın Avrupa’ya ihracatında uyum maliyetleri daha belirleyici hale geliyor.
▶İran: Bol ham madde kaynakları sayesinde MENA bölgesinin en büyük çelik üreticilerinden biri olmayı sürdürüyor. Ancak Avrupa’ya doğrudan ihracat yapmaması nedeniyle CBAM’a sınırlı şekilde maruz kalıyor. Buna karşın AB yaptırımları, döviz kuru dalgalanmaları ve enerji arzındaki kesintiler, İran çelik sektörünün önündeki temel riskler arasında yer alıyor. 2026’da üretimin artması beklenirken, ticaret kanalları üzerindeki siyasi baskılar belirleyici olmaya devam edecek.
Çin’den gelen baskı
Çin’in MENA bölgesine yönelik çelik ihracatındaki artış, yerel üreticiler üzerinde baskı yaratıyor. Çin›in 2025’te MENA bölgesine, özellikle de BAE ve Suudi Arabistan’a yaptığı ihracat sırasıyla yüzde 10.7 ve yüzde 17,4 oranında arttı. AB’nin sıcak haddelenmiş rulo ithalatına uyguladığı anti-damping vergileri ve Çin’in planladığı ihracat lisansları, ticaret akışlarını daha da karmaşık hale getiriyor. Sektör temsilcileri, CBAM’ın kısa vadede keskin hacim değişimlerinden ziyade, uzun vadeli bir “ayıklama” süreci yaratacağını ifade ediyor. 2026 ve sonrasında MENA bölgesinin düşük karbonlu çelikte küresel liderlerden biri haline gelmesi bekleniyor.
Çinli çelik şirketi Mısır'da dev sanayi kompleksi kuracak
Ekonomik durgunluk ortamında sanayisini canlandırmak için çelik sektöründeki yatırımları destekleyip teşvikler sunan Mısır’da uzun zamandır beklenen bir proje yolda. Orta Doğu basınında takip edilen Zawya’nın haberine göre, Çinli şirket XinFeng Steel, Mısır’da otomotiv çeliği üretimi, enerji ve altyapı sektörlerine hizmet verme ve hassas mühendislik alanlarında faaliyet gösterecek entegre bir sanayi kompleksi kurmak için 10 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor.
Bu proje, ülkenin çelik sektöründeki en çok beklenen endüstriyel yatırımlardan biri olarak kabul ediliyor. Kompleksin yıllık yaklaşık 10 milyon ton üretim kapasitesine sahip olması bekleniyor. 15 bin doğrudan ve 85 binden fazla dolaylı iş imkanı yaratacak olan proje, ileri teknolojilerin transferini ve endüstriyel değer zincirlerinin derinleştirilmesini içerecek.
