Yılın kapanmasına iki hafta kaldı. Bugün dahil, 2025 yılının kalan işgünü sayısı 11. Bu sayılı günlerde, yıl sonuna kadar yapılması gereken işler/işlemler var.
Bunun yanında yeni yılın ilk günlerinde, hem kapanan yıla ait defterlerde hem yeni yılın defterlerinde yapılması gereken, beyanname verme tarihine daha zaman var diyerek ötelenmemesinde yarar olan muhasebe kayıtları var.
Bu konularla ilgili olarak seçtiğim bazı konuları, zamanıdır diyerek hatırlatmak istedim.
Sermaye artırım işlemlerinin tamamlanması
Nakit sermaye artışında faiz indirimi, yapılan yasal değişikliklerle oldukça sınırlanmış olsa da, yine de önemli bir teşvik.
Sermaye artırımı öncesinde sermaye avansı alınması durumunda, bu tutarın faiz indiriminde dikkate alınabilmesi için, banka hesabına yatırıldığı tarihin içinde bulunduğu hesap döneminin sonuna kadar, sermaye artırımına ilişkin kararın ticaret siciline tescil ettirilmesi gerekiyor.
Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde yer alan açıklama bu şekilde. Mali İdarenin, sermaye avansının, avans tutarının tahsil edildiği yıl sermayeye eklenmemesi durumunda, sonraki yıllarda da indirimi kabul etmeyen uygulamaları var.
Konuyla ilgili yargı kararı sayısı az ve aynı yönde değil.
Sermaye avansının izleyen yıl sermayeye eklenmesi durumunda;
- Sermaye artışının tescil tarihinden itibaren indirimden yararlanılabileceği yönünde Danıştay kararı bulunduğu gibi, (Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 15.02.2024 tarih ve E:2022/4325 K:2024/608 sayılı kararı),
- Aynı konudaki bir tarhiyatı kaldıran Vergi Mahkemesi kararını istinafta hukuka uygun bulup başvuruyu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararını, Tebliğin bu konudaki düzenlemelerinin iptali istemiyle açılan davanın Danıştay Dördüncü Dairesinin 27.12.2021 tarih ve E:2018/3367 K:2021/11010 sayılı kararıyla reddedildiği gerekçesiyle bozan yargı kararı da var (25.05.2022 tarih ve E:2019/4865 K:2022/3309).
Gereksiz risk almayın, Tebliğe uymaya çalışın derim.
Ar-Ge indiriminden ve Teknokent istisnasından yararlananlarda, fonun yatırıma dönüştürülmesi
2024 yılı kurumlar vergisi beyannamesinde Ar-Ge indiriminden veya Teknokent istisnasından yararlandıysanız, belli sınırlar içinde, indirim veya istisna tutarı üzerinden % 3 oranında fon ayırmış olmalısınız.
Yükümlülük fon ayırmakla bitmedi. Fon tutarının, yıl sonuna kadar Türkiye’de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması veya girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına ya da kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan diğer girişimcilere sermaye olarak konulması gerekiyor.
Bu işlemin yapılmaması durumunda, indirim veya istisna tutarının %20’si kaybediliyor ve bu tutar nedeniyle zamanında ödenmeyen verginin, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın ödenmesi gerekiyor.
Yükümlülüğü henüz yerine getirmeyenler için sayılı günler kaldı.
Girişim sermayesi fonunun yatırıma dönüştürülmesi
Yukarıda Ar-Ge indirimi ve Teknokent istisnasından yararlananlarla ilgili zorunluluktan bahsettim. Bir de gönüllü girişim sermayesi fonu uygulaması var. Vergi Usul Kanunu’nun 325/A maddesi kapsamında, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya girişim sermayesi yatırım fonlarına yatırım yapmak amacıyla, ilgili dönem kazancından fon ayrılabiliyor.
Fon ayırmayı tercih ettiniz ve 2024 yılı beyannamesinde kurum kazancından indirdiyseniz, yıl sonuna kadar bu fonla girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya girişim sermayesi yatırım fonlarına yatırım yapmanız gerekiyor.
Bunun yanında, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinin veya girişim sermayesi yatırım fonu katılma paylarının elden çıkartılması durumunda, altı ay içinde yeniden bu varlıklara yatırım yapılması zorunlu.
Aksi halde zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergiler gecikme faizi ile birlikte sizden istenecektir.
Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancının fona alınması
Taşınmaz satışından elde edilen kazançlarla ilgili istisna, 15 Temmuz 2023 tarihinden önce iktisap edilen taşınmazlar için, kazancın % 25’i ile sınırlı olarak devam ediyor. İştirak satışından elde edilen kazançların ise % 50’si kurumlar vergisinden müstesna.
Yasa gereği, satıştan elde edilen kazancın istisnadan yararlanan kısmının, pasifte özel bir fon hesabına alınması, bu işlemin de beyannamenin verildiği tarihe kadar yapılması gerekiyor. Sürenin uzun olması bazen ihmali de beraberinde getiriyor ve basit bir muhasebe işlemi ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Önerim, 2025 yılı defterlerinde ilk yapılacak kayıtlardan birisi bu olmalı, istisna kazanç tutarı özel bir fon hesabına alınmalı.
Yurtdışı inşaat işlerinden sağlanan kazançların kayıtlara alınması
Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj işleri ile teknik hizmetlerden sağlanarak Türkiye’de genel sonuç hesaplarına aktarılan kazançlar kurumlar vergisinden istisna. İstisnadan yararlanmak için, yurt dışında yapılan bu işlerden sağlanan kazançların Türkiye’ye getirilmesi zorunluluğu yok. Ancak kazancın Türkiye’de genel sonuç hesaplarına intikal ettirilmesi gerekiyor. Yıl sonu itibariyle işlemin yapılması unutulmamalı.
Yurt dışı iştirak ve şube kazançlarının transferi
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-b maddesinde, yurt dışı iştirak ve şube kazançlarına ilişkin iki ayrı düzenleme var. Maddede yer alan düzenlemeye göre, belli koşulların sağlanması durumunda kazancın tamamı kurumlar vergisinden müstesna iken, 2023 yılında yapılan düzenlemeyle, kazancın % 50’sini vergiden müstesna yapan yeni bir düzenleme daha yapıldı.
Her iki düzenlemede de ortak bir koşul var, kazancın kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi. Transfer edilen paranın tasarrufuyla ilgili bir sınırlama yok.
Önerim, işlemi ertelemeyin, mümkünse yılın başında koşulu sağlamaya çalışın.
Şüpheli alacaklar için ilgili yılda karşılık ayrılması
Şüpheli alacak karşılığının ne zaman ayrılabileceği konusu açık değil. Gelir İdaresi, alacak şüpheli hale geldiği yıl karşılık ayırabilirsiniz, sonraki yıllarda mümkün değil diyor. Son yıllarda verilen bazı yargı kararlarında, alacağın şüpheli hale geldiği yıl karşılık ayrılmadıysa, şüpheli olma durumu devam ediyorsa, sonraki yıllarda da ayrılabilir diyor. Ancak İdarenin görüşü paralelinde de eski tarihli çok sayıda karar var.
Önerim, siz bu tartışmaya mümkünse girmeyin, 2025 yılında şüpheli hale gelen alacaklarınız için bu yıl karşılık ayırın. İşi mahkemeye bırakmayın.
Değersiz alacaklara ilişkin hesaplanan KDV’nin gelir yazılması
Değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen katma değer vergisi, alacağın zarar yazıldığı dönemde indirim konusu yapılabiliyor. Ancak şüpheli alacaklarla ilgili düzenleme çerçevesinde, karşılık ayrılmak suretiyle gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak dikkate alınan KDV’nin indirim konusu yapılabilmesi için, gelir veya kurumlar vergisi matrahının tespitinde gelir olarak dikkate alınması gerekiyor.
Daha önce karşılık ayırdığınız bir alacağın içinde bu alacağa ilişkin KDV tutarı da var ve bu alacak 2025 yılında değersiz alacak haline gelmişse, indirim konusu yapılacak KDV tutarını gelir kaydetmeyi unutmayın.
