Yapay zekâ kamuda sanal vergi ajanı gibi görev yapıyor zaten. Zaten tabana yaygın vergiyi biraz da tavana yaysak? Halen tavana yaydığımız sermayeyi de biraz tabana yaysak. Güzel olmaz mıydı?
Maliye her fırsatta verginin tabana yayılması gerektiğini söyler, durur. Nitekim 100 liralık verginin 80’i dolaylı olduğundan zaten vergi tabana yayılmış… Burada sorun; tavanda, yani yüksek gelir gruplarının yeterince vergilendirilmediğinde… Nitekim 1,5 trilyonluk verginin silinmesi bunun delili.
Bize lazım olan, zaten tabana yayılmış vergiyi biraz da tavana yaymaktır. Sermayeye gelince. Şu anda sermaye tavanda… YZ’nin üretkenlik modellerine de sorsanız, size şu cevabı veriyor; “vergiyi tavana, sermayeyi de tabana yay.” Ancak bu sayede gelir dağılımını düzeltir, refahı yükseltebilirsin.
YAPAY ZEKÂ KAMUDA İŞBAŞI YAPTI BİLE
Kamuya daha fazla vergi toplasın diye şehir girişine daimi memur, bilgisayarlara yapay zekâlı sanal ajan dikmek yerine… Acaba toplanan vergileri yandaşa, candaşa dağıtarak kaynak transferi gibi kullanmayıp, kamunun bu yüksek harcama iştahını kıssak, bu kaynakları ekonomiye aktarsak?
Yapay zekâ, giderek tüm süreçlerde kullanılma yolunda ilerliyor. Kimi deneme mahiyetinde kimi de yaptığı işte üretkenliği arttırma gayretinde… Kamunun yapay zekâya uzak ilgi göstermediği eleştirilerine katılamıyorum zira kamu, yapay zekâyı; matrah tespit, vergi tahsil için kullanıyor bile…
İKİ SORU İKİ CEVAP / YZ ajanlarına dair…
Sanal vergi ajanı nedir?
Bu yazılımlar, ağ içerisinde dolaşan ve neyi arayacağı kendisine öğretilen bir tür yapay zekâ modelleridir. Maliye zaten vergi kaçak ve kayıplarını önlemek için teknolojiden yararlanıyordu.
Kaçırmak mı kaçınmak mı?
Hammurabi, bundan 3800 yıl önce Babil sokaklarına “vergi kaçıranın kellesi gider” yazılı dev tabletler dikmişti. Kelleler de gitti, vergiler de kaçırıldı. Vergi kaçırmak suçtur ancak vergiden kaçınabilirsin.
NOT
SUNUCULARIN VE OSB’LERİN GİRİŞ ÇIKIŞLARI KONTROL ALTINDA
Felek, kesemeyeceği başa taç giydirmezmiş. Kamu da vergi devşiremeyeceği yeniliğe yol açmazmış. Hani Maliye Bakanı Şimşek, vergi kaçıranları tespit için bütün OSB'lerin giriş ve çıkışlarında ve büyükşehirlerin bütün ana arterlerinde kalıcı maliye memuru bulundurmaya başladılar bile.
VERGİ ADALETİ LÛGATI
Tabana yayılım: Vergiyi çok geniş mükellef kesimine yayma ve geniş tabandan toplama yaklaşımı
Tavana yayılım: Çok kazanandan çok, az kazanandan az vergi alma duyarlılığı güden uygulamalar
Kümesteki kazlar: Maliye’nin mükellef kaydına girmiş ve sürekli vergi alınan kesim
Dışarıdaki tilkiler: Maliye kayıtlarına girmediği için kayıt dışı fırsatlara çöken vergisizler
