7589 sayılı Kanun, idari yargıda tek hâkimle görülecek davaların kapsamını yeniden belirlerken istinaf incelemesi, dosyanın ilk dereceye gönderilmesi ve temyiz yasaklarına ilişkin kapsamlı değişiklikler getirdi. Hükümler, Kanunun yayımından sonra açılacak dava ve verilecek kararlar için uygulanacak.
Kamuoyunda 12. yargı paketi olarak da bilinen “Yargının Etkin Ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 7589 sayı ile 16 Temmuz günü Mecliste kabul edilerek yasalaştı. Şimdi Resmî Gazete’de yayımlanması bekleniyor. Ben de bu yazımda söz konusu Kanun ile idari yargılama usulünde yapılan değişiklikleri aktarmak istiyorum.
Danıştay’da daire sayısının azaltılması 2030’a ertelendi
- Danıştay Kanunu’nun geçici 27. maddesinin 13. fıkrasında Danıştay’daki daire sayısının, 23 Temmuz 2016 tarihinden itibaren 3 yıl içinde ona indirilmesi öngörülmüştü Ancak bu süre önce 696 sayılı KHK (aynen kabul: 7.079 sayılı Kanun) ile 6 yıla, daha sonra da 7413 sayılı Kanunla 10 yıla uzatılmıştı, Şimdi 7589 sayılı Kanunla bu süre 14 yıla çıkartılmaktadır. Bu düzenlemeye göre halen 12 adet olan Danıştay daire sayısının 23 Temmuz 2030'a kadar 2 daire kapatılarak ona indirilmesi gerekmektedir.
- Bölge İdare Mahkemeleri dava daireleri, idari ve vergi mahkemelerinden tarafların istinaf incelemesi talebiyle gelen kararları hukuka uygun bulursa veya sadece maddi yanlışlık görürse bu yanlışlığı da düzelterek istinaf başvurusunu reddetmekteydiler. Yapılan değişiklikle artık istinaf daireleri, kararları sonuçları açısından maddi ve hukuki incelemeye tabi tutabilecekler, eğer karar sonucu itibariyle doğru ancak gerekçesi itibariyle yanılgın ise gerekçeyi düzelterek de istinaf başvurusunun reddi kararı verebileceklerdir.
Tek hakimle görülecek davaların kapsamı yeniden belirlendi
1- İdare mahkemelerinde tek hakim ile görülecek davalara ilişkin konular 7589 sayılı Kanunla yeniden belirlenmiştir. Buna göre tek hakimli idare mahkemelerinin görev alanına giren davalar şunlardır:
- 486 bin Türk lirasını aşmayan iptal ve tam yargı davaları
- İlk orta ve yükseköğretim öğrencileri hakkında verilen (uzaklaştırma ve ilişik kesme cezaları hariç) disiplin cezaları ile not kredi ve burs konularındaki davalar
- Kamu görevlileri hakkındaki geçici görevlendirme lojman izin konularındaki davalar ile kamu görevlileri hakkında verilen uyarma cezalarına ilişkin davalar
- Meslek odalarının verdiği ve mesleki faaliyeti engelleyenler dışındaki disiplin cezaları
- 65 yaşında doldurmuş muhtaç kişilere aylık bağlanmasına ilişkin davalar
Bu düzenleme Kanunun yayımı tarihinden sonra açılacak davalara uygulanacaktır.
2- Uygulamada halen İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki belirsizliklere istinaden Bölge İdare Mahkemeleri dava daireleri bazı istinaf talebi kabul edilen hallerde dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilip gönderilemeyeceği noktasında tereddütler yaşamakta ve sonuçta çelişkili kararlar çıkmaktaydı 7589 sayılı Kanunla, Bölge İdare Mahkemelerini dava dairelerince istinaf talebinin kabulü ile dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndereceği haller netleştirilmiştir. Buna göre bölge idare mahkemelerinin dava dairelerinin ihtilafı kendileri sonuçlandırmayıp ilk derece mahkemesine dosyayı geri gönderebileceği haller şunlardır:
- İlk inceleme üzerine verilen kararlar ile usule ilişkin diğer nihai kararlara ilişkin istinaf başvurusu haklı bulunursa,
- Davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hakim bakmışsa,
- Dilekçenin reddine karar verilmesi gerekirken dava hakkında karar verilmişse,
- Dosya eksik ve yanlış hasımla görülmüşse
- Keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği halde yaptırılmamışsa
- Duruşma yapılması talep edilmesine rağmen yapılmamışsa.
Bu hallerin dışında artık dosya Bölge İdare mahkemelerinde vergi mahkemelerine geri gönderilemeyecektir
Temyiz edilemeyecek kararların kapsamı genişletildi
3- 7589 sayılı kanunda temyiz edilemeyecek kararlar listesi de genişletildi Bilindiği gibi ilk derecedeki vergi ve idare mahkemelerinin verdiği kararlar istinaf mahkemelerince kaldırılarak yeni bir karar verildiği hallerde bu yeni istinaf kararı için parasal sınırlara bağlı olmaksızın temyiz yoluna gidilebilmekteydi. Şimdi bu kararlardan aşağıda saydıklarımız artık temyiz edilemeyecek.
- İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakimine verilen kararlar,
- 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkındaki Kanun, 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlemesi Hakkında Kanun ile 6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu uygulamalarından kaynaklanan davalarda da verilmiş olan istinaf mahkemesi kararları,
- Sadece vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin verilen kararlar,
- Konusu temyiz sınırının (1.661.000 TL) altında olup da ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak istinaf mahkemelerince yeniden karar verildiği hallerde yeni karar ile eski kaldırılan karar arasındaki dava konusu farkın 486 bin Türk lirayı geçmediği davalar (Bu temyiz yasağı Kanun teklifinde yoktur, yasama sürecinde eklenmiştir. Anayasal ilkeler açısından bence tartışılabilir niteliktedir).
Bu madde ihdas olunan yeni temyiz yasakları, istinaf mahkemelerince Kanunun yayımından sonra verilecek kararlar için geçerli olacaktır. Öte yandan söz konusu parasal tutarların 2026 yılı için olduğu, her yıl bu tutarların yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırımlı uygulandığı da unutulmamalıdır (Yazılarımı izleyenler bilirler, her yılın Ocak ayında artırılmış yeni parametreleri zaten duyurmaktayım).
