İki yakası bir araya getirilemeyen kamu bütçesi ile enflasyonu indirmek mümkün değildir. Bu yüzden TÜİK devrede… Kaldı ki açığın finansmanı için para basıyor, enflasyonu elimizle besliyoruz.
Bakanlık, 2025 yılının tamamında bütçenin 1,8 trilyon lira açık verdiğini açıklıyor. Bu yılın bütçesinde ise 2,7 trilyon liralık açık öngörülmüş. İki yakası bir araya getirilemeyen bütçe ile enflasyon çözülür mü? Cevabı biliyoruz ama yine de tekrarlayalım ki unutulmasın; açık bütçe varken enflasyon düşmez.
FED’in efsanevi eski başkanı ve 1976 Nobel ödülü sahibi Milton Friedman’ın bütçe açığına dair tespiti önemli: “Enflasyonu tüketiciler yaratmaz. Enflasyonu üreticiler de yaratmaz. Enflasyonun tek nedeni, devletin aşırı harcama yapması ve gereğinden fazla para basmasıdır. Başka bir sebep aramayınız.”
AÇIK VEREN BÜTÇE İLE ENFLASYON ÇÖZÜLEMEZ
Enflasyon, modern toplumlarda bilinen en yıkıcı hastalıktır. Hiçbir şey, enflasyonun kontrolden çıkmasına izin vermek kadar bir toplumu bu kadar derinden ve bütünüyle yok edemez. Nitekim yüksek ve kronik enflasyon bir ulusa; hezimetle bitmiş meydan savaşından büyük yıkım getirir.
Yine Friedman’ın Nobel töreni konuşmasından bir cümle geldi aklıma; “Enflasyon Washington'da üretilir, çünkü parayı sadece Washington yaratabilir.” Benzer sözü bizim TCMB için söyleyelim: “enflasyon Ankara’da üretilir, çünkü parayı sadece Ankara (banknot matbaası) yaratılabilir.”
İKİ SORU İKİ CEVAP / Bütçe açığına dair…
Neden açık veriyoruz?
Çünkü bütçenin geliriyle gideri arasında denge yok. Kayıt dışı ekonomiyi vergilendiremiyor, yandaşa, zombi şirketlere, bir yere götürmeyen teşviklere trilyonlar harcıyoruz. Kamu israfı ise işin tuzu biberi.
Enflasyonu çözecekler mi?
Hayır, zira kamu; zam yaparak enflasyonu düşüreceğine dair fantastik bir düşünce sahibi… Bu yüzden 2,7 trilyon liralık açık öngörülen 2026 bütçesi, enflasyonun kamu tarafından üretildiğinin kanıtı gibi.
NOT
KAMUFLASYON ARTIK EKONOMİNİN YENİ NORMALİ
Kamuflasyon diye bir kelime yok, bunu ben önerdim. Anlamı da kamunun “yönetilen, yönlendirilen fiyatlar” ile bizzat enflasyon üretmesi ve TÜİK’in de endeks oyunlarıyla enflasyonu “kamufle” etmesidir. Hal böyle olunca vatandaş ve piyasa, fiyatların daha da artacağı düşüncesine saplanıyor.
BÜTÇE AÇIĞI SÖZLÜĞÜ
Bütçe geliri: Mehmet Şimşek’in vergi yağmuru ile topladığı para. Büyüklerden değil, küçüklerden…
Bütçe gideri: Külliye’nin toplanan vergileri, ağırlıklı olarak yandaşa, candaşa, lükse, itibara aktarması
İtibar harcaması: Makam araçları, cam binalar ve çifte maaşlar ile vergilerimizin çar çur edilmesi
Emeklinin dramı: Üretenden alıp üretmeden tüketene aktarılan kaynak yüzünden mağdur olanlar
