Ahlaksızlık ve cezasızlık kültürü yeşeren uluslarda, elindeki gücü; kendi çıkarına kullananlar türer. Demokrasi, kleptokrasiye dönüşür. Bir kleptokrat çözüm ortağı aramaz, suç ortağı oluşturur.
Krizler, var kalma sürecinin vazgeçilmez sınav noktalarıdır. İşler yolunda gitmiyordur ve bu gidişatın değişmesi için “krizler” devreye girer. Hükmünü icra eder, bedelini ödetir, dibe vurdurur ve çıkılır. Ancak eğer bu kötü gidiş, “kriz” değil ise başınız büyük beladadır. Buna da “çürüme” diyoruz.
Şu anda ülkede çürüme vardır. Bu çürümeyi; sadece ekonominin metrikleri, gelir dağılımındaki bozulma, suç oranındaki artış değil, raporlardan da gözlemliyoruz. Misal Cerebra tarafından yayınlanan “Gizli Tehlike: Tedarik Zinciri Suiistimalleri" başlıklı çalışmadaki verilerden görüyoruz.
SUİSTİMALİN %90’I ZİMMET, %50’Sİ YOLSUZLUK KAYNAKLI
Tedarik zincirleri, şirketlerin operasyonel verimliliğini belirleyen süreçler olmanın ötesine geçerek finansal, hukuki ve itibar risklerinin yoğunlaştığı kritik alanlara dönüşüyor. Uluslararası suiistimal verileri, en yaygın vakaların satın alma, tedarikçi ilişkileri ve lojistik süreçlerinde şekilleniyor.
Kurumların maruz kaldığı suiistimal vakalarının yaklaşık %90’ı varlıkların zimmete geçirilmesi veya kötüye kullanılması… Vakaların %50’si ise yolsuzluk kapsamında gerçekleşiyor. Cerebra CEO’su Fikret Sebilcioğlu, suiistimal artışındaki önemli etmenin kontrol zafiyeti ve işbirlikçilik olduğunu söylüyor.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Suiistimale dair…
Bal tutan neden parmağını yalar?
1-Ahlaksızdır, 2-denetlenmiyordur. Zimmetine para geçiren, elindeki imkânı kendi çıkarına kullanan daima olmuştur. Ama bal tutan birini, kavanozun sahibi denetlemezse, istismar kaçınılmaz olur.
Bu durum ülkemizde yaygın mı?
Misal: 200 liranın üzerinde, devleti 100 milyon lira dolandıran eski Merkez Bankası Yardımcısı Emrah Şener'in imzası olduğunu biliyor muydun? Kriz değil çürüme var derken bu kadarını beklemiyordum.
NOT
ACABA KAÇ KİŞİ, HENÜZ YAKALANMADIĞI İÇİN NAMUSLU SAYILIYORDUR
Fatura manipülasyonları, hayali alımlar, şişirilmiş fiyatlar, gizli çıkar ilişkileri, rüşvet… Kamu kasasını yönetenlerden yüzlerce örnek biliyoruz ki ancak yakalandıklarında “namussuzlukları” ifşa olabiliyor. Eğer etkin ve yetkin denetim yoksa bal tutanların kavanozu mideye indirmesi kaçınılmaz olacaktır.
SUİİSTİMAL LÛGATI
Zimmete geçirme: Kamu veya el malına, hile yoluyla çökme, ötekinin hakkını gasp etme.
Haksız edim: Dövmek, yaralamak, öldürmek, şeref ve haysiyetine tecavüz etmek...
Yolsuzluk: Kamu gücünü kullanarak, görev gereği sahip olduğu yetkiyle menfaat temin etmek…
Mala çökme: Başkasına ait bir malın cebir, fiziksel zorlama veya tehdit kullanılarak alınması…
