Ekonomik kriz, gelir ve geçer. Enflasyon tırmandığı gibi iner. Ancak yönetim adaleti çürütmüşse ahlaksızlık o toplumu kanserli hücre gibi kaplar, ortak yüce değerleri yok eder, çürür gideriz.
Böyle bir endeks yok ancak iş etiği, insani gelişim, dürüstlük, güven gibi kritik kavramları ölçen, sıralayan yığınca çalışma var. Her birinin ortak paydasında gözlemlediğim gerçek; enflasyona paralel ahlak gerilediği, iş etiğinin bozulduğu, dava sayısının arttığı, bireyler arası güvenin zayıfladığıdır.
Bir ülke, uzun süre kamuflasyon pençesinde kıvrandığında, kaybı sadece ekonomik olmuyor. Ölçüldü ki bu ortamda trafik kazaları artıyor, avukatlar ve psikologlar iyi iş yapıyor, iş barışı bozuluyor, çalışma hayatında etik sorunlar baş gösteriyor. Tıpkı günümüz Türkiye’sinde olduğu gibi…
FİYATLAR YUKARI KALİTE AŞAĞI
Kamuflasyonun iş dinamiklerindeki çürümelerini şimdiden gözlemliyoruz. Hizmet sektörü bu çürümenin en belirgin gözlendiği alan… Restoran, fiyatı artırıyor ama yemek kalitesini bozuyor. Köklü bir marka dahi, zammın yanı sıra saraylara layık su böreğindeki tereyağını ve peyniri bozdu bile.
Kafeye gidiyorsunuz, her yer priz dolu ama elektrik kesik. Peçete dahi esirgenmiş, ıslak mendiller buharlaşmış. Çay bile çift haneli fiyatlara çıkarken içindeki sıvı neredeyse içilesi değil. Ev sahibi yeni kiracısına elektrik su, gaz aboneliklerini vermiyor ki çıkarmak istediğinde, kapatıp tahliyeye zorlasın.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Ahlaksızlık endeksine dair…
Memnuniyetsiz çalışanın şirket zararı nedir?
Müşteri patrondur lafı geçmişte kaldı. Mutlu çalışanın yoksa başın belada… Hayat pahalılığı yüzünden beş kuruş fazla verene gidebiliyor çalışanın. 1000 TL fark için 19 yıllık kıdemini yakabiliyor.
Güvensizlik tedarik zincirini kırar mı?
Elbette… Tedarikçi ilişkisinde de güvensizlik had safhada. Vade kalkmış adeta. Özellikle dış tedarikçi, CDS’i, ekonomideki sıkıntılarımızı bahane ediyor ve peşin ödeme istiyor. Şirketler de anlaşma ihlalinde.
NOT
ŞİRKETLER ÇÜRÜMEYLE MÜCADELE ETMELİ AHLAK RESTORASYONU YAPMALI
Enflasyon, sayılara dairdir ve fiyat artış hızıdır. Çıkar da iner de… Uygulayacağın programa ve mali disipline bağlıdır. Bilemedin birkaç yılda hale yola koyabilirsin. Ancak ahlak çürüdü mü yerine konulması zordur, nesiller alır. Şirketlere orta uzun vadeli ahlak restorasyonu yapmalarını öneririm.
AHLAKSIZLIK LÛGATI
Kurnazlar: Nimeti alıp külfeti öteleyenler, çalışanı, dürüst insanı enayi yerine koyan yöneticiler
Kamuflasyon: Kamunun zam yaparak enflasyonu düşüreceğini sanması ve TÜİK’in kamufle etmesi
Cezasızlık: “Ceza görmemiş ilk suçtan daha cesaret verici bir şey yoktur." - Marquis De Sade
Adaletsizlik: Ahlaksızlığın yeşerdiği zemin… Eğer toplumda adalet duygusu zayıfsa, ahlaksızlık artar
