Hayat, kötü sürprizlere hazır olmayı gerektirir. Küresel belirsizlikler ister istemez bizleri, olası siyah kuğu ziyaretlerine karşı tedbir almaya zorlayacaktır. Yeter ki bunlar karşı farkındalık ve plan olsun.
Siyah kuğu teorisi, sürpriz olarak gelen, büyük etkiye sahip olan olayları tanımlar. Genel kabul, tüm kuğuların beyaz olduğudur. Fakat varlığı yok sayılan siyah kuğu çıkıp geldiğinde, bunu izah etmek gerekir ve çoğunlukla izah edilemez. Ekonomide siyah kuğu, beklenmeyen kötücül sürprizlerdir.
Bu yıl için öngörülerde bulunanların emin olmaları gereken şudur ki daima siyah kuğu gelebilecektir. Zemin uygundur, jeopolitik riskler tırmanmış ve bizzat kendisi de siyah kuğu olan Trump, tüm gelecek planlarını bozabilecektir. O halde bu yılın gelmesi olası siyah kuğuları neler olabilir diye düşünelim.
KARADENİZ’DE SİYAH KUĞU GÖRÜLÜRSE…
Jeopolitik çatışmaların şiddetlenmesi, İran’da rejim değişikliği, Suriye’deki istikrarsızlık, Ukrayna savaşının Karadeniz’e sıçraması, enerji fiyatlarındaki tırmanma neticesi cari açığımızın 50 milyar $’a tırmanması, enflasyonun %40’a koşması, turizm gelirimizde %30 kayıp ve varilin %50 zıplaması…
FED başkanı değişimiyle uzun vadeli faizler tırmanıp Türkiye CDS’lerinin 500’a sıçraması, yabancı sermaye çıkışıyla %30-50 devalüasyon, dış borç çevirme maliyetinde artış. İhracatımızın %40’ını oluşturan Avrupa’nın resesyonu yüzünden büyümenin %2’nin altına inmesi, işsizliğin %12’ye çıkması.
İKİ SORU İKİ CEVAP / Siyah kuğulara dair…
Yapay zeka balonu bu yıl patlarsa?
Gelişen piyasalara sermaye akışı durur, ABD-Japonya borç krizi doğar, Türkiye bütçe açığını yönetemez, BIST 100’ün 12,000 – 14,500’ten aşağı inişi durdurulamaz. Tüm endeksler etkilenir.
Peki ya doğal afetler yaşanırsa?
Deprem, sel, yangın gibi doğal afetler daima ihtimal dâhilindedir. İklim felaketi bütçe açığımızı 65 milyar dolara zıplatır. Büyüme hedefleri sıfırlanabilir. Bana göre en büyük siyah kuğu da bu olur.
NOT
MERKEZ’İN REZERVLERİ ERİMESİN, İFLASLAR ÇOĞALMASIN
Maduro’nun kaçırılmasıyla başlayan süreçte enerji ithalatımız 78 milyar $’dan 130 milyar $’a sıçrayabilir, altının gramı 8-9 bin liraya çıkabilir. Enflasyon baskısıyla reel kesim zorlanabilir ve 110 milyar $’lık döviz açık pozisyonu, kırılganlığı arttırabilir. Merkez’in rezervleri eriyebilir, iflaslar çoğalır.
SİYAH KUĞU LÛGATI
Yeni krizler: Mevcut sorunlara ilave olarak küresel arenadaki gelişmelerin getireceği riskler
Siyasi kriz: Tıpkı 19 Mart’taki gibi siyaset sahnesinde oluşabilecek olağanüstü gelişmeler
İklim felaketi: Özellikle İstanbul’da oluşacak deprem, ekonomimizi kökten çökertebilir
Kötü yönetim: Kendi ikbaline odaklanmış siyasetin çözümsüzlük çukuruna düşmesi
