Toprakların organik madde kaybı, pestisit kullanımının yol açtığı riskler ve iklim krizinin etkileri, gıda üretiminin geleceğini tehdit ediyor. Etki Çemberleri Vakfı tarafından hayata geçirilen HARMAN Onaran Çiftçi Kapasite Programı ise, toprağı yeniden canlandırmayı hedefleyen üreticileri eğitim, mentorluk ve teknik destekle buluşturuyor. Programa başvurular temmuz sonuna kadar sürecek.
Tüm dünyada onarıcı tarım pazarı 9 milyar doları aşarken, dünya genelinde 5 milyon dönümden fazla tarım arazisi artık Yeniden Üretici Organik Sertifikası (ROC) kapsamında bulunuyor. Türkiye’nin sürdürülebilir tarım pazarının büyüklüğü ise 200 milyon dolar civarında.
Gıda güvenliğinin başladığı yer toprak. Ancak Türkiye'de toprakların önemli bir bölümü organik madde kaybı, erozyon, yanlış tarım uygulamaları ve iklim krizinin etkisi altında üretim gücünü kaybediyor. Uzmanlar, yoğun pestisit ve kimyasal girdiye dayalı üretim anlayışının yalnızca toprağın biyolojik yapısını değil, su kaynaklarını ve ekosistemi de olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
Tüm dünyada onarıcı tarım pazarı 9 milyar doları aşarken, pazarın 2031 yılına kadar ortalama yüzde 14 büyümesi bekleniyor. Dünya genelinde 5 milyon dönümden fazla tarım arazisi artık Yeniden Üretici Organik Sertifikası (ROC) kapsamında bulunuyor. 2024 yılında 200 milyon dolara ulaşan Türkiye’nin sürdürülebilir tarım pazarının ise, 2031 yılında 450 milyon doları aşacağı öngörülüyor.
Etki Çemberleri Vakfı ve HARMAN Destek Programı Başkanı Aylin Gezgüç, bugün yaşanan sorunun yalnızca tarımsal üretimle sınırlı olmadığını, doğrudan toplum sağlığı ve gıda güvenliğiyle ilişkili olduğunu vurguladı. Gezgüç, Türkiye'nin birçok bölgesinde toprak organik madde oranının yüzde 1-2 seviyelerine kadar düştüğünü, sağlıklı bir tarım toprağında ise bu oranın yüzde 3-6 arasında olması gerektiğini belirtti.
HARMAN üreticileri desteklemek için kuruldu
Bu ihtiyaçtan hareketle HARMAN Destek Programı’nı hayata geçirdiklerini kaydeden Gezgüç, "Uzun zamandır hepimiz aynı soruyu soruyoruz: Soframıza gelen gıda nasıl üretiliyor? Çocuklarımıza gerçekten ne yediriyoruz? Toprağın sağlığı bozuldukça, üretimin kalitesi de risk altına giriyor. Sağlıklı gıdanın yolu sağlıklı topraktan geçiyor. Program kapsamında başlattığımız “Onaran Çiftçi Kapasite Programı”, onarıcı tarım uygulayan ya da bu dönüşüme başlamak isteyen üreticilere altı aylık eğitim, mentorluk, teknik danışmanlık ve görünürlük desteği sunuyor. Kadın çiftçiler, genç üreticiler, aile işletmeleri ve kooperatiflerin öncelikli olarak destekleneceği programda, üreticilerin bilgiye, iyi uygulama örneklerine ve pazara erişimlerinin güçlendirilmesini hedefliyoruz” şeklinde konuştu.
Onarıcı tarım neden önemli?
Mevcut üretim anlayışının toprağı yalnızca bir üretim alanı olarak gördüğünü belirten Gezgüç, onarıcı tarımın ise toprağı yaşayan bir ekosistem olarak ele aldığını ifade etti. Gezgüç, "Onarıcı tarım; toprağın organik yapısını güçlendiriyor, su tutma kapasitesini artırıyor, karbonu yeniden toprağa kazandırıyor, biyolojik çeşitliliği destekliyor ve üreticiyi iklim krizine karşı daha dirençli hale getiriyor. Aslında yalnızca toprağı değil, gıda sistemini de onarıyor” dedi
"Toprağı korumak geleceği korumaktır"
İklim değişikliği, kuraklık ve gıda arzına ilişkin risklerin her geçen gün arttığını belirten Gezgüç, iş dünyasına ve topluma da çağrıda bulundu. "Sürdürülebilirlik artık yalnızca çevresel bir gündem değil; gıda güvenliği, ekonomik dayanıklılık ve toplum sağlığı meselesi. Toprağa yatırım yapmak, geleceğe yatırım yapmaktır. Daha sağlıklı topraklar, daha güçlü üreticiler ve daha güvenli bir gıda sistemi için tüm paydaşların birlikte hareket etmesi gerekiyor. İş dünyasını, akademik dünyayı ve kamu kurumlarını bu tür projeleri desteklemeye ve büyütmeye çağırıyorum" diye konuştu.
Küresel onarıcı tarım pazarı 9 milyar doları aştı
|
Küresel Onarıcı Tarım Pazarı 2025'te 9,2 milyar dolar — 2031'e kadar yıllık %14,5 büyümesi bekleniyor (Mordor Intelligence, 2026) |
Türkiye Sürdürülebilir Tarım Pazarı 2024'te 200 milyon dolar — 2033'e kadar 457 milyon dolara ulaşması bekleniyor, yıllık %8,5 büyüme (IMARC Group, 2026) |
|
Patagonia — Hindistan 150 küçük çiftçiyle başlattığı Yeniden Üretici Organik sertifikalı pamuk projesi, verimi artırırken çiftçileri atalarından kalma uygulamalara döndürdü. |
Küresel Sertifikalı Alan Dünya genelinde 5 milyondan fazla dönüm tarım arazisi artık Yeniden Üretici Organik Sertifikası (ROC) kapsamında. |
Türkiye’de ortalama çiftçi yaşı 56’yı buldu
|
%78,7 Türkiye toprakları çölleşme riski altında (TEMA) |
642 Mt Her yıl erozyonla kaybedilen verimli toprak |
%20 1992'den bu yana kaybedilen tarım arazisi |
%54 Mera arazilerini etkileyen erozyon oranı |
|
56 Yaş Türk çiftçisinin ortalama yaşı (FAO) |
%13,5 35 yaş altı çiftçilerin tüm çiftçiler içindeki payı |
%75 Kırsal nüfusun kentlere taşınma oranı (son 30 yıl) |
%70 Mevcut mera alanlarının bozulmuş kabul edildiği oran |
