1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı 100. Yıl Dönümü Kutlama Programı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Kuzey Deniz Saha Komutanlığı ve İTÜ Denizcilik Fakültesi'nden asker ve öğrenciler ile vatandaşların katılımıyla Beşiktaş Meydanı Barbaros Hayrettin Paşa Anıtı önünde gerçekleştirildi.
Törende konuşan Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Kabotaj Kanunu'nun 1 Temmuz 1926'da yürürlüğe girdiğini anımsatarak, Türk denizciliğinin bu büyük zafer gününün 100. yıl dönümünü yaşadıklarını söyledi.
Barbaros Hayreddin Paşa'nın "denizlere hakim olan cihana hakim olur" sözünü hatırlatan Uraloğlu, bu veciz sözden feyz alan Türklerin Türk boğazlarında, Karadeniz'de, Ege'de ve Akdeniz'de tam anlamıyla deniz kontrolü sağlayarak okyanuslara açıldığını ve bir cihan imparatorluğu kurduğunu anlattı.
Uraloğlu, "denizci millet, denizci ülke" olma ülküsünün kendileri için sadece bir hedef olmadığını, denizci atalarına ve Türk milletine karşı en kutsal görevlerinden olduğunu kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:
"1 Temmuz 1926'da Kabotaj Kanunu ile yabancı devletlerin Türk deniz ticaretindeki hakimiyeti sona ermiş, kıyılarımız ve limanlarımız Türk Bayrağı altında Türk gemileri ve Türk firmalarıyla yönetilmeye başlamıştır. Bu yıl 100. yıl dönümünü coşkuyla kutladığımız Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, milletimizin denizlerine ve denizciliğe verdiği önemin en büyük ispatlarından birisidir. Bizler gemileri sadece denizden değil, karadan bile yürütmüş, tarihe damgasını vurmuş bir milletiz. Doğal bir yarımada olan, kara sınırlarının yaklaşık 3 katı deniz sınırına sahip ülkemiz için attığımız her adımda, milletimizi denizle yeniden buluşturmak hepimiz için öncelikli hedefimizdir."
"Dünyanın önde gelen denizci ülkelerinden olduk"
Bakan Uraloğlu, artık denizciliğin sadece ticaret değil aynı zamanda kültürel, sosyal ve stratejik bir kimlik meselesi olduğunu belirterek, bu alanda son 24 yıldır yaptıklarını anlattı.
Sektörün önündeki engelleri kaldırdıklarını ve paydaşlar arasında işbirliği kültürünü güçlendirdiklerini dile getiren Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Denizlerimizi 'mavi vatan'ımız bildik, denizciliği milli ve öncelikli sektör olarak kabul ettik. Bugün Türkiye 218 adet liman tesisi, 85 faal tersanesi, 181 tekne imal ve çekek yeri, 65 yat limanı, 23 gemi geri dönüşüm tesisi, 400 balıkçı barınağı, 144 bin gemi insanı ve 1 milyonu aşan amatör denizcisiyle dünyanın önde gelen denizci ülkelerinden oldu. Gururla ifade etmek isterim ki Türk sahipli deniz ticaret filomuz 1 Ocak 2026 itibarıyla 2 bin 234 gemi ve 51,8 milyon DWT kapasiteye ulaşmıştır."
Uraloğlu, dünyanın en fazla konteyner elleçleyen 100 limanından 5'ine sahip olduklarını, 2002-2025 döneminde elleçlenen yük miktarının yüzde 191, konteyner miktarının ise yüzde 617 arttığını kaydederek, 2025 yılında Türk limanlarında elleçlenen yük miktarının 553,3 milyon tona, konteyner miktarının ise 14 milyon TEU'ya ulaştığını anlattı.
Türk limanlarına uğrayan kruvaziyer gemi ve yolcu sayısındaki artıştan, son 24 yılda inşa edilen yat limanlarından, kabotaj hatlarında taşınan yolcu ve araç sayılarındaki yükselişten bahseden Uraloğlu, "Bu yıl kabotaj hatlarında 120 milyon yolcu ve 10 milyon aracı aşacağımızı öngörüyoruz." dedi.
"Sadece 2025'te 5,3 milyar lira destek verdik"
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, Türk gemi inşa sanayisinin geldiği noktaya işaret ederek, şu açıklamalarda bulundu:
"Gemi inşa sanayimiz 84 binden fazla kişiye istihdam sağlayarak küresel ölçekte güçlü bir konuma geldi. 85 faal tersaneyle gemi siparişinde dünyada 7'nci, tonajda 10'uncu sıradayız. Mega yat imalatında dünyada ikinci sıradayız. Gemi geri dönüşümde ise dünyada üçüncü, Avrupa'da lider konumdayız. Bu başarılar, sadece istatistiki bir sıralama değil, aynı zamanda Türk denizciliğinin küresel arenada bir güç merkezi haline geldiğinin kanıtıdır."
Uraloğlu, 2004'te sicillerine kayıtlı yük ve yolcu taşıyan gemilere, ticari yatlara, hizmet ve balıkçı gemilerine ÖTV'siz yakıt uygulamasını başlattıklarını anımsatarak, şöyle devam etti:
"Bu kapsamda 22 yılda yaklaşık 21,8 milyar lira maddi destek sağladık. Sadece 2025'te 5,3 milyar lira destek verdik. Hurda gemi teşvik programımızla filomuzun yenilenmesine destek veriyoruz. Bugüne kadar 27,3 milyon dolarlık teşvik sağladık ve teşvik miktarını artırmak için yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyoruz. Ro-ro taşımacılığını geliştirmek için Tekirdağ-Trieste (İtalya) hattında düzenli seferleri desteklemek için 1,6 milyon dolarlık teşvik belgesi düzenledik. Bu yıl daha fazla ro-ro hattını teşvik kapsamına alarak deniz yolu taşımacılığının payını artırmayı hedefliyoruz."
"Türkiye, boğazları ve limanlarıyla küresel ticaretin güvenilir limanı olmaya devam ediyor"
Bakan Uraloğlu, denizlerdeki hak ve menfaatlerini korumak ve denizcilik alanında küresel işbirliğini geliştirmek amacıyla önemli adımlar attıklarını belirterek, Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının yol açtığı olumsuzlukları anlattı.
Bu süreçte Türkiye'nin boğazları, limanları ve istikrarlı konumuyla küresel ticaretin güvenilir limanı olmaya devam ettiğini vurgulayan Uraloğlu, denizcilik alanındaki uluslararası üyeliklerinden ve imzaladıkları anlaşmalardan bahsetti.
Uraloğlu, denizlerde can, mal, çevre ve seyir emniyetini artırmak için uluslararası ve ulusal kurallar kapsamında denetim faaliyetlerini titizlikle sürdürdüklerini kaydederek, geçen yıl 4 bin 658 gemiyi denetlediklerini, Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi'nin geçen yıl 379 deniz olayında 646 kişinin sağ, 101 kişinin yaralı olarak kurtarılmasını koordine ettiğini, arama kurtarma faaliyetine dönüşen 255 yasa dışı göç olayında ise 7 bin 215 kişiyi kurtardığını anlattı.
"Ülkemizin ve KKTC'nin 'mavi vatan'daki hakimiyetini önemli ölçüde artıracağız"
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Uraloğlu, "Halihazırda hizmet veren 5 adet Gemi Trafik Hizmetleri Merkezimizin yanında Doğu Akdeniz'deki etkinliğimizi artırmak ve bölgedeki deniz trafiğini daha yakından izlemek için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) Gemi Trafik Hizmetleri Sistemi kurulum çalışmalarında da sona yaklaştık. İnşallah, Kıbrıs Barış Harekatı'nın 52. yıl dönümü olan 20 Temmuz'da hizmete açacağız." diye konuştu.
Marmara Denizi’nin tamamını radar kapsaması altına alacak olan ve bir ulusal merkez kurulmasını da içeren Gemi Trafik Hizmetlerinin Genişletilmesi Projesi'nin etüt-proje çalışmalarını tamamladıklarını kaydeden Uraloğlu, "Bu projelerin tamamlanmasının ardından hem ülkemizin hem de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin 'mavi vatan'daki hakimiyetini önemli ölçüde artıracağız." ifadesini kullandı.
Türk denizcisinin başarısına olan inançla bugünün ve geleceğin denizcilerine güçlü destek sunmaya devam edeceklerinin altını çizen Uraloğlu, sözlerini şöyle tamamladı:
"Yarın Tersane İstanbul'da Cumhurbaşkanımızın da katılımlarıyla 5. Türkiye Denizcilik Zirvesi'ni gerçekleştireceğiz. Sektörümüzün geleceğini hep birlikte şekillendireceğiz. Kabotaj'ın ikinci yüzyılında, 'mavi vatan'da daha güçlü, daha yeşil ve daha rekabetçi bir Türk denizciliği için el ele vereceğiz. Bu düşüncelerle 'Vira Bismillah' diyerek, dünya deniz tarihine damgasını vuran Barbaros Hayreddin Paşa başta olmak üzere Turgut Reis, Oruç Reis, Hızır Reis, Kemal Reis, Piri Reis gibi tüm şanlı denizcilerimizi, leventlerimizi ve aziz şehitlerimizi rahmetle yad ediyorum."
Uraloğlu, Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi'ni ziyaret etti
Açılış konuşmalarının ardından İTÜ Denizcilik Fakültesi'nin trampet, Kuzey Deniz Saha Komutanlığı'nın ise bando gösterisi gerçekleştirildi.
Bakan Uraloğlu ve beraberindekiler, konserin ardından Barbaros Hayreddin Paşa Türbesi'ni ziyaret etti. Kur'an-ı Kerim'in okunduğu ve duaların edildiği ziyaretin ardından Bakan Uraloğlu anı defterini doldurarak imzaladı.
Uraloğlu, deniz şehitleri anısına beraberindekiler ile birlikte Marmara Denizi'ne çelenk bıraktı.
(AA)
