MERVE YİĞİTCAN
Türk İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) tarafından Elazığ’da düzenlenen 27. İş Dünyası Zirvesi, Türkiye ekonomisinin mevcut durumu ve küresel pazarlardaki dönüşümün ele alındığı kritik oturumlara ev sahipliği yaptı. EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ’ın moderatörlüğünü üstlendiği “Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık” başlıklı panelde, ODE Yalıtım Yönetim Kurulu Başkanı ve TÜSİAD Eski Başkanı Orhan Turan, Vestel CEO’su Gökhan Sığın ile SÜTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Serpil Veral değerlendirmelerde bulundu.
Panelde konuşan Orhan Turan, imalat sanayinin milli gelir içindeki payının azalmasına dikkat çekerek sanayisizleşme tartışmalarının akademik bir söylem olmadığını vurguladı. İmalat sanayinin payının yüzde 22 seviyelerinden yüzde 15,4’e kadar gerilediğini belirten Turan, "Bu durum sadece sanayicinin meselesi değildir. İstihdamın, ihracatın, teknolojinin ve Anadolu şehirlerinin meselesidir. Türkiye sadece hizmet veya turizm gelirleriyle ayakta duramaz, bizi ayakta tutan ana unsur üretim kabiliyetimizdir" dedi.
TURAN: 80 ÜLKEYE İHRACAT YAPMAK MARİFET DEĞİL
Türkiye’nin önünde stratejik olarak odaklanması gereken üç temel alan bulunduğunu belirten Turan, sözlerini şöyle sürdürdü: "Birincisi, sektörleri seçmemiz lazım. Rekabet gücü üstün olan sektörleri seçip finanse etmemiz gerekiyor. Türkiye her şeyi üretemez, üretmemeli de. '75-80 ülkeye ihracat yapıyoruz' deniyor. Oysa 20 ülkeye ihracat yapayım da şu andaki ihracatın iki katını yapayım, derinleşeyim. 80 ülkeye ihracat yapmak marifet değil. Net ihracatçı olduğumuz, yerli katma değerin yüksek olduğu ve tedarik güvenliği açısından da stratejik olan sektörleri belirlememiz lazım. İkincisi, seçtiğimiz alanlarda seçici, hedefli ve uzun vadeli finansman vermemiz gerekiyor. Biz teşvik veriyoruz, seyyanen teşvik veriyoruz ama teşvikin performansını ölçmüyoruz, etki analizi yapmıyoruz. O zaman ne oluyor? KGF kredisi veriyoruz; o gidiyor ev alıyor, araba alıyor. Hedefe, doğru yere yapmıyoruz. Üçüncüsü de bunu sürdürmek. Bir fabrika bir bütçe yılında değil, bazen bir nesilde ancak amorti edilebiliyor. Biz bina yapıyoruz, makine yatırımı yapıyoruz ama atladığımız bir şey var: Yatırım yapınca arsa alınıyor OSB'den. Gebze’de 750-800 dolar duyuyorum, Elazığ’da bile 30 Euro duydum. Macaristan’a gittiğimde sordum, orada çok pahalı dedikleri arsa fiyatı 25 Euro. Ama asıl konuşmamız gereken bina veya taş değil; insan kaynağına ve teknolojiye yatırım yapmak. İnsan kaynağına ve teknolojiye yatırım yapmazsak katma değer ve marka yaratıp uluslararası arenada rekabet etme şansımız yok."
SIĞIN: ARTIK SADECE ADEDE VE HACME GÜVENEMEYİZ
Vestel CEO’su Gökhan Sığın ise ‘kalıcı belirsizlik’ kavramının sürekli ve niteliği öngörülemeyen bir risk ortamına işaret ettiğini söyledi. Şirketlerin günü kurtaran çözümler yerine geleceğin getireceği riskleri dengeleyecek stratejiler oluşturması gerektiğini belirten Sığın, Türkiye'nin dayanıklı tüketim sektöründeki gücüne değindi. Dünyada Çin'in 30 birim ürettiği bir yapıda Türkiye’nin 7 birimlik üretimle ikinci sırada yer aldığını hatırlatan Sığın, "Bu büyüklük aynı zamanda küresel hamlelere karşı kırılganlık yaratıyor. Dolayısıyla artık sadece adede ve hacme güvenemeyiz. Fiyat rekabetinden kaçınıp oyunu teknolojik içerik ve katma değer boyutuna taşımak zorundayız" değerlendirmesinde bulundu. Avrupa pazarının mevcut durumda ciddi bir verimsizlik ve belirsizlik yaşadığına işaret eden Sığın, "Avrupa, gelecekte ne yapacağını bilen dayanıklı ve stratejik ortaklara ihtiyaç duyuyor. Bizim bu davranışsal boşluğu doldurmamız gerekiyor. Ancak tek başına Avrupa pazarına bağımlı kalmayıp coğrafi çeşitlendirmeye de gitmeliyiz. Kuzey Amerika ve pazar potansiyeli yeni gelişen Hindistan gibi dev alanlarda aktif olmalıyız" ifadelerini kullandı.
VERAL: ŞİRKETLER EKOSİSTEMLERİYLE BİRLİKTE AYAKTA KALABİLİR
Kriz dönemlerinde verimlilik kadar ‘dayanıklılık’ kavramının öne çıktığını belirten SÜTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Serpil Veral, küresel tedarik zincirlerindeki kırılmaların geleneksel yönetim anlayışlarını değiştirdiğini söyledi. "Artık mesele bir girdiyi en düşük maliyetle almak değil, kriz anında o girdiye kesintisiz erişebilmektir" diyen Veral, şirket dayanıklılığının sadece bilanço, sermaye ve fabrika binalarıyla ölçülemeyeceğini vurguladı. Temel gıda gibi stratejik sektörlerde değer zincirinin bütünlüğünün korunması gerektiğini ifade eden Veral, şöyle devam etti:
"Siz ancak üreticiniz, tedarikçiniz güçlüyse ve enerjiniz kesintisizse üretime devam edebilirsiniz. Artık hiçbir şirket sadece kendi fabrika duvarlarının içini yöneterek tek başına ayakta kalamaz. Varlığımız, ekosistemimizdeki üreticilerin ve tedarikçilerin gelişimiyle doğrudan orantılıdır. Risklerden kaçmak yerine riskleri doğru analiz edip çözümleri tüm ekosisteme öğretmemiz gerekiyor." Dijital dayanıklılık boyutuna da dikkat çeken Veral; üretim, enerji tüketimi ve tedarik zincirinin anlık verilerle izlenemediği ve verinin korunamadığı bir yapıda sürdürülebilir bir geleceğin mümkün olamayacağını sözlerine ekledi.
