EKONOMİ/ANKARA
Rüzgar ve güneş başta olmak üzere enerji yatırımlarının hızla hayata geçirilmesini hedefleyen, zeytinlik alanlarda elektrik ihtiyacına yönelik maden faaliyetlerine izin verilmesi nedeniyle gerek muhalefet partileri gerekse çevre örgütlerinin karşı çıktığı maden ve enerji düzenlemeleri içeren kanun teklifi TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar Komisyonu'nda 26 saat süren bir görüşmelerin ardından kabul edildi.
Enerjide "süper izin’ olarak adlandıran yeni düzenlemelerle enerji yatırımlarında bürokratik süreçlerin sadeleştirilerek yatırımcılara kolaylık sağlanması amacıyla izin, lisans ve onay süreçlerinin daha hızlı yürütülmesine dönük düzenlemeler yapılıyor. Teklifin en tartışmalı maddesine göre, zeytinlik alanlarda elektrik ihtiyacına yönelik sınırlı maden faaliyetlerine izin veriliyor. Ancak bu faaliyetlerde zeytin ağaçlarının taşınması veya eşdeğer zeytinlik kurulması şartı aranacak. Ayrıca, bu alanlarda alınacak rehabilitasyon bedeli iki kat olarak tahsil edilerek çevresel telafi yükümlülüğü artırılıyor. Milas’ın İkizköy, Akbelen, Çamköy’den gelen vatandaşlarında Mecliste yakından takip ettikleri düzenleme muhalefetten ve çevre örgütlerinden gelen itirazlara karşın değişiklik yapılmadan kabul edildi.
AK Parti’nin enerji ve maden alanlarındaki yatırımların önünü açmayı hedeflediği yasa teklifine göre, özellikle yenilenebilir enerji yatırımlarında izin süreçleri hızlandırılacak. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), orman izinleri, imar izinleri gibi uzun ve karmaşık bürokratik işlemlerin daha kısa sürede tamamlanmasını sağlayacak yeni bir mekanizma devreye girecek. Böylece 48 ayı bulabilen izin süreçlerinin 18 aya kadar düşürülmesi hedefleniyor.
Komisyonda kabul edilen teklife göre; “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı" alınmadıkça projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemeyecek, proje için yatırıma başlanamayacak ve ihale edilemeyecek ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına da engel oluşturmayacak. Maden Kanunu'nda yapılan değişiklikle ruhsat bedelinde yüzde 30 oranında indirim yapılıyor ve rehabilitasyon bedeli, ruhsat bedelinden ayrıştırılarak ruhsat bedeli kadar bir tutarın rehabilitasyon bedeli olarak ödenmesi zorunlu hale getiriliyor
Teklifle “Stratejik veya kritik madenler” yeniden düzenleniyor. Arz kesintisi veya yüksek fiyat artışı halinde ciddi ekonomik sorunlar veya güvenlik zafiyeti doğabilecek, sanayi üretiminin temel girdilerinden ve yüksek arz riski taşıyan madenler, kritik maden olarak kabul edilecek. Stratejik veya kritik madenler, Milli Savunma Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca tespit edilecek. Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ön lisans veya üretim lisansı bulunan üretim tesisleri için gerekli özel mülkiyete konu taşınmazların temini amacıyla EPDK tarafından 31 Aralık 2030’a kadar "acele kamulaştırma" kararı alınabilecek. 31 Aralık 2030'a kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin izin, kira ve irtifak işlemlerinde yüzde 85 indirim uygulanacak. Enerji ithalatının azaltılması, cari açığın düşürülmesi ve yerli kaynaklara dayalı üretimin artırılması için izin, kira ve irtifak işlemlerinde uygulanmakta olan indirimlerin süresi 5 yıl uzatılacak.
Ormanlık alanlarda rüzgar ve güneşe dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasında izin süreçlerinin yeniden düzenlendiği yasa teklifine göre; izin başvuruları, başvuru tarihinden itibaren azami 60 gün içerisinde sonuçlandıracak. İmar Kanunu’ndaki "istisnalar" saklı kalmak şartıyla ön lisans veya üretim lisansı bulunan rüzgar veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesislerinin imar planları, parselasyon planları ve bunların değişiklikleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca da onaylanabilecek.
