CANAN SAKARYA/ANKARA
Mecliste İliç Maden Kazasını araştırmak için kurulan ve taslak raporunu hazırlayan araştırma komisyonu güvenli ve sürdürülebilir madenciliğin geliştirilmesine yönelik gerek mevzuat gerekse kurumsal yapılandırmaya dönük önerilerin yer aldığı kapsamlı bir rapor hazırladı. Raporda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün (MAPEG) güçlendirilmesi gerektiği belirtilirken, MAPEG’in kuruluşuna ilişkin Cumhurbaşkanı Kararnamesi’nde “MAPEG merkez ve taşra teşkilatından oluşur” denilmesine rağmen, taşra teşkilatının henüz kurulmadığına dikkat çekildi.
Maden sahalarının önemli bir bölümünün yakın izleme ve denetim sürecini zorunlu kıldığı belirtilen raporda, ruhsatsız ya da ruhsat sahası dışında izinsiz olarak yapılan madencilik faaliyetlerinin tespiti için MAPEG’in kararnamesinde yer aldığı şekilde taşra teşkilatı oluşturulması gerektiği vurgulandı. Raporda, “Bu konuda yerinden yönetimin avantajları kullanılarak maden sahalarının yakın izleme ve denetim altına alınması yoluyla, denetimin önleme- önalma fonksiyonlarının daha etkin şekilde yerine getirilmesi sağlanacaktır” denildi.
“MAPEG piyasa yapıcı yetkiye sahip olmalı”
Madencilik faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesi konusunda sorumlu ana bakanlığın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı olmakla birlikte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi bakanlıklar ve alt birimlerinin de yetkileri bulunduğu hatırlatılarak, MAPEG’in kurumsal kapasitesinin artırılması yönelik şu değerlendirme yapıldı: “MAPEG’in görevleri arasında ruhsatlandırma süreçleri ve bu süreçlerin izlenmesi, işletme projesine uygunluk denetimi, ruhsat iptali ile idari yaptırımlar yer almaktadır. Ruhsatlandırma ve denetim süreçlerinde diğer kamu kurumlarıyla koordinasyon, hata yapma riskini artırma ve ruhsatlandırmadan işletme dönemine kadar geçen sürecin uzamasına neden olabilmektedir. MAPEG 2023 yılı Faaliyet Raporu’nda, ikincil mevzuatlardan kaynaklanan yükümlülükler ve birçok kamu kurumundan ayrı ayrı izinler alınmasının yatırımların ülke dışına kayma eğilimine neden olduğu değerlendirmesinde bulunmuştur. Yine raporda, ‘Zayıfl ıklar’ alt başlığında; ‘Madencilik sektörü paydaşları ile yeterli düzeyde koordinasyonun sağlanamaması’ ile ‘Tehditler’ alt başlığında; ‘Madencilik yatırımları için izin süreçlerinin uzun sürmesi,’ değerlendirmelerinde bulunulmuştur. MAPEG’in; düzenleyici ve denetleyici kurumların temel özelliklerinden olan izleme faaliyetinin güçlendirilmesi, piyasa yapıcı yetkiye sahip olması, denetim ve ruhsatlandırma ile işletme süreçlerinde etkililiğinin artırılması ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilişkilendirilerek daha etkin bir yapıya kavuşturulması gereklidir.”
