ŞEBNEM TURHAN
Sıkı para politikası ve reel değerli TL yaklaşımı hanehalkı ve şirketlerin döviz getirisi için gözünü yurt dışına çevirmesine neden oldu. Merkez Bankası verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı portföy yatırımları büyümeye devam ediyor. Merkez Bankası verilerine göre yurt dışı portföy yatırımları yılın üçüncü çeyreğinde tarihi zirvesine çıktı. Toplam yurt dışı portföy yatırımları 4.8 milyar dolara yükselirken hanehalklarının yurt dışı hisse senedi yatırımları 1.78 milyar dolarla, bono yatırımları da 953 milyon dolarla rekor kırdı.
Hissede bir yıllık artış yüzde 5,48
Merkez Bankası uluslararası yatırım pozisyonu verilerini açıkladı. Veriler üçüncü çeyreğe ilişkin yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı portföy yatırımlarının ayrıntılarını da içeriyor. Buna göre bu yıl üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre yurt dışı portföy yatırımları yüzde 5,48 artarak 4 milyar 544 milyon dolardan 4 milyar 793 milyar dolara çıktı. Bu verilerin yayınlanmasından bu yana görülen tarihi en yüksek seviyeye işaret ediyor. 2024 sonuna göre ise yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı portföy yatırımlarındaki yükseliş yüzde 20,85 hesaplandı. Yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı hisse yatırımları ise geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,56, 2024 sonuna göre yüzde 16,72 artarak 2 milyar 206 milyon liraya kadar yükseldi ve bu da rekor seviye. yurt dışı bono yatırımları da geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 8,69, 2024 sonuna göre yüzde 12,98 artarak 1 milyar 776 milyon dolara yükseldi. Bono yatırımlarında tarihi rekor bu yılın ikinci çeyreğinde 1 milyar 795 milyon dolarla görülmüştü. Para piyasası yatırımları da 513 milyon dolarla geçen yılın üçüncü çeyreğine göre sabit kalsa da 2024 sonuna göre yüzde 102,77 arttı.
Bonoya yatırım 1 milyarı zorluyor
yurt dışı portföy yatırımlarında en büyük ağırlık hane halklarında. Hane halklarının yurt dışı hisse ve bono yatırımları 2 milyar 674 milyon dolar ile toplam yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı portföy yatırımlarının yüzde 56’sının oluşturuyor. Hanehalklarının yurt dışı hisse senedi yatırımları bu yıl üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 8,71, 2024 sonuna göre ise yüzde 27,08 artarak 1 milyar 722 milyon dolara çıktı. Böylece hanehalklarının yurt dışı hisse senedi yatırımları da tarihi en yüksek seviyesine ulaşmış oldu. Hanehalklarının yurt dışı bono yatırımları da 1 milyar dolar sınırına dayandı bu yılın üçüncü çeyreğinde. 953 milyon dolara yükselen hanehalklarının yurt dışı bono yatırımları geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 89,09, 2024 sonuna göre ise yüzde 135,89 artış gösterdi. Yine veri tarihinde hanehalklarının bu denli yüksek bono yatırımı yaptıkları bir dönem daha önce yaşanmadı. Uzmanlar özellikle üçüncü çeyrekte hanehalklarının yabancı devlet bonolarına ilgisinin artmasının bu yükselişte etkili olduğunu belirtti.
Hissede ağırlık Amerikalı şirketlerde
Merkez Bankası verilerine göre firmaların yurt dışı hisse senedi yatırımları bu yılın üçüncü çeyreğinde 36 milyon dolar olurken aracı kurumların yurt dışı hisse senedi yatırımları ise 448 milyon dolar, bankaların ise 298 milyon dolar olarak belirlendi. Bankaların yurt dışı bono yatırımları 355 milyon dolar ile önceki çeyreklerin oldukça altında kalırken aracı kurumların bono yatırımları da 332 milyon dolar ile son çeyreklerin ortalamasına yakın seyretti.
Yurtiçi yerleşiklerin 2 milyar 504 milyon doları bulan yurt dışı hisse senedi yatırımlarında coğrafi ağırlık ise yine değişmedi. Merkez Bankası verilerine göre 2.5 milyar doları geçen toplam hisse yatırımlarının 2.24 milyar doları yani yüzde 89,4’ü Amerikalı şirketlerin hisse senetlerine yapılırken sadece yüzde 9,66’sı Avrupalı şirketlerin hisse senetlerine yapıldı.
Uzmanlar uygulanan politikaların sürmesiyle yurtiçi yerleşiklerin döviz getirisi için yurt dışını seçmeye devam edeceğine işaret etti. yurt dışı portföy yatırımlarını kolaylaştıran uygulamaların da bu artışta etkili olduğunu söyleyen uzmanlar bu alanda da gelecek dönemde rekabetin kızışacağını vurguladı.
Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu açığı 327.1 milyar dolar
Merkez Bankası, Uluslararası Yatırım Pozisyonu eylül verilerini yayımladı. Buna göre Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyon açığı 2025 Eylül ayı itibarıyla 327.1 milyar dolar gerçekleşti. Eylül itibarıyla Türkiye’nin yurt dışı varlıkları, bir önceki çeyreğe göre yüzde 8,2 artışla 395.5 milyar dolara, yükümlülükleri ise yüzde 3,1 artışla 722.6 milyar dolara çıktı. Rezerv varlıklar, 1.8 milyar dolar artarak 180.1 milyar dolar ile tarihsel olarak en yüksek değere ulaştı. Varlık kalemleri bir önceki çeyreğe göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 3,8 artarak 72.5 milyar dolar ve diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 2,3 azalarak 138.1 milyar dolar gerçekleşti. Bankaların yabancı para efektif ve mevduat varlıkları yüzde 9,3 azalarak 42.7 milyar dolar oldu. Yükümlülükler altındaki portföy yatırımları alt kalemlerinden genel hükümetin DİBS yükümlülükleri, yüzde 30,1 artarak 15.7 milyar dolar gerçekleşti, doğrudan yatırımlar, bir önceki çeyreğe göre yüzde 2,7 artışla 213.7 milyar dolar oldu. Portföy yatırımları kalemi yüzde 12,1 artarak 130.8 milyar dolar ve diğer yatırımlar kalemi yüzde 0,5 artarak 378.1 milyar dolar hesaplandı.
