Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) bankaların 2025’in birinci çeyreğine ilişkin değerlendirmeleri ile 2025 yılının ikinci çeyreğine ilişkin beklentilerini içeren “Banka Kredileri Eğilim Anketi” yayımlandı. Ankete göre, bu yılın birinci çeyreğinde alt kırılımlar incelendiğinde, büyük işletmelere verilen krediler ile yabancı para cinsinden açılan kredilere uygulanan standartlarda yeniden sıkılaşma başladığı gözlenirken, diğer işletme kredilerinde gevşeme başladığı görüldü. Bu yılın ikinci çeyreği için bankaların beklentisi, genel olarak işletmelere verilen kredilere uygulanan standartlarda gevşeme olacağı yönünde oldu.
2025 yılının ilk çeyreğinde konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlarda gevşemenin zayıfl ayarak devam ettiği, diğer bireysel kredi türlerine uygulanan standartlarda ise gevşeme başladığının görüldüğü bildirildi. İkinci çeyrek için bankaların beklentisi, konut ve taşıt kredilerine uygulanan standartlardaki gevşemenin zayıf şekilde devam edeceği, diğer bireysel kredi türlerine uygulanan standartlarda ise bir miktar sıkılaşma başlayacağı yönünde oldu.
Kredi talebi artışta
İşletmelerin banka kredilerine olan talebi incelendiğinde, genel olarak işletmelere verilen kredilere olan talepteki artış, 2025 yılının ilk çeyreğinde bir miktar güçlenerek devam etti. Alt kırılımlar incelendiğinde, tüm işletme kredi türlerine olan talepte artış gözlendi. Satıcıların peşin alımlarda uyguladığı iskonto ve kolaylıklar talebi artırıcı yönde etkileyen en önemli faktör olurken, sabit yatırıma ilişkin finansman ihtiyacı talebi azaltıcı yönde etkileyen en önemli faktör oldu. 2025 yılının ikinci çeyreğinde, genel olarak işletmelere verilen kredilere olan talepteki artışın güçlenerek devam etmesi bekleniyor.
2025 yılının birinci çeyreğinde, bir önceki çeyrekte görülen konut kredi talebindeki azalış yerini tekrar artışa, taşıt kredi talebindeki artış ise yerini tekrar azalışa bıraktı. Diğer bireysel kredi talebinde görülen artış ise güçlenerek devam etti. Konut kredilerinde konut piyasasına ilişkin beklentiler, diğer bireysel kredilerde ise menkul kıymet alımlarına ilişkin finansman ihtiyaçları talebi artıran en önemli faktör olurken, taşıt kredilerinde diğer bankalardan sağlanan krediler ile diğer finansman kaynakları talebi azaltan en önemli faktörler oldu.
2025 yılının ikinci çeyreği için bankaların beklentisi, konut ve diğer bireysel kredi türlerine olan talepteki artışın güçlenerek, taşıt kredi talebindeki azalışın ise zayıfl ayarak devam edeceği yönünde gerçekleşti.
Ortalama kredide kâr marjı azalmaya başladı
İşletmelere kullandırılan kredilere uygulanan koşul ve kurallara bakıldığında, ortalama krediler üzerindeki kâr marjında bir süredir görülen artışın yerini azalışa bıraktığı, daha riskli krediler üzerindeki kâr marjındaki artış seyrinin ise devam ettiği gözlendi. Teminat ihtiyacı, kredi sözleşmesi özel koşulları ve vadeye ilişkin koşul ve kuralların sıkılaştığı görüldü.
Bireysel kredilerde ise ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kâr marjlarında konut kredilerinde görülen azalış ile diğer bireysel kredilerde görülen artış bu çeyrekte de devam ederken taşıt kredilerinde ise kâr marjları temelde aynı kaldı. Taşıt ve diğer bireysel kredi türlerinde vadeye ilişkin koşul ve kurallar gevşerken, diğer bireysel kredilerde teminat ihtiyacı ve faiz dışında alınan ücret ve komisyonlara ilişkin koşul ve kuralların sıkılaştığı gözlendi.
Fonlama koşulları
Bankaların fon sağlama imkanlarının gelişimi incelendiğinde, 2025 yılının ilk çeyreğinde yurt içi ve yurt dışı fonlama koşullarındaki gevşemenin devam ettiği görüldü. Bu yılın ikinci çeyreği için yurt içi ve yurt dışı fonlama koşullarındaki gevşemenin devam edeceği bekleniyor.
