ŞEBNEM TURHAN
Sıkı para politikası, yüksek faizler ve gerileyen alım gücü hanehalklarının borç ödemelerini de etkiledi. Özellikle bireysel tarafta ihtiyaç kredi ve kredi kartlarında tahsili gecikmiş alacaklar bu yıl oldukça yüksek artış gösterdi. Buna paralel bankacılık ve diğer finans kurumları da bilançolarından bu alacakları temizlemek için tahsili gecikmiş alacak satışını hızlandırdı. EKONOMİ’nin Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yapılan açıklamalardan yaptığı hesaplamalara göre yılın son çeyreğinde bankalar ağırlıklı olmak üzere finans kurumlarının tahsili gecikmiş alacak satışı 19 milyar 410,7 milyon liraya yükseldi. 2025 yılının tamamındaki toplam satış geçen yılın yüzde 55,4 üzerinde 63 milyar 296,3 milyon lira üzerinde gerçekleşti ve hem çeyrek hem de yıllık olarak tarihi en yüksek tahsili gecikmiş alacak satışı yapıldı.
Tahsili gecikmiş alacak bakiyesi ikiye katlandı
Haziran 2023’ten bu yana yüksek enflasyonla mücadele için uygulanan sıkı para politikası ve oluşan yüksek faizler borçlanma dinamiklerinde de etkili oldu. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre son bir yılda bankacılık sektöründe takipteki alacaklar yüzde 101,1 artışla 578 milyar 125,53 milyon liraya yükseldi. İhtiyaç kredilerinde tahsili gecikmiş alacaklar yüzde 100,1 yükselişle 112 milyar 528,19 milyon liraya çıkarken, bireysel kredi kartlarında geçen yıla göre yüzde 127,5 artışla 122 milyar 463,95 milyon liralık tahsili gecikmiş alacak bakiyesine ulaşıldı. Ticari tarafta da tahsili gecikmiş alacaklarda yükseliş dikkat çekici. BDDK verilerine göre geçen yıla göre ticari kredilerde tahsili gecikmiş alacaklar yüzde 93,4 artarak 341 milyar 677,05 milyon liraya çıktı, KOBİ kredilerinde ise yüzde 130,4 yükselişle 195 milyar 707,19 milyon liralık tahsili gecikmiş alacak bakiyesi birikti.
EKONOMİ’nin KAP açıklamalarından yaptığı hesaba göre çoğunlukla TL cinsi ve bireysel portföylerde olmak üzere banka ve finans kurumları bu yılın tamamında 63.3 milyar liralık tahsili gecikmiş alacak satışı dikkate alındığında toplam sektörün tahsili gecikmiş alacak bakiyesi 640 milyar 750,83 milyon liraya çıkacaktı. Bu durumda bankacılık sektöründe toplam takipteki alacak oranı yüzde 2,53 seviyesinden yüzde 2,80 seviyesinde yükselecekti.
Tahsili gecikmiş alacak oranı ihtiyaçta yüzde 5’i geçti
Tahsili gecikmiş alacak bakiyesindeki bu hızlı artış tahsili gecikmiş alacak oranlarının da yükselmesine neden oldu. Geçen yıl yüzde 1,8 olan bankacılık sektöründe tahsili gecikmiş alacak oranı bu yıl yüzde 2,53’e yükseldi. İhtiyaç kredilerinde bir yılda 1.29 puanlık artışla takipteki alacak oranı yüzde 5,22’ye çıkarken, bireysel kredi kartlarında 1.55 puanlık artışla yüzde 4,60 oranına ulaşıldı. Ticari kredilerde 0.51 puan yükselişle tahsili gecikmiş alacak oranı yüzde 1,97’ye, KOBİ kredilerinde ise 1.14 puanlık artışla yüzde 3,18’e çıktı takipteki alacak oranı.
Tahsili gecikmiş alacak bakiyesi ve tahsili gecikmiş alacak oranındaki bu yükselişler banka ve finans kurumlarında bilançoları rahatlatmak için tahsili gecikmiş alacakları varlık yönetim şirketlerine satışlarını yoğunlaştırdı. KAP verilerine göre dördüncü çeyrekte 19 milyar 410,7 milyon liralık tahsili gecikmiş alacak satışı yapıldı. Bankaların yüklü satışları dikkat çekerken tahsili gecikmiş alacaklarda bireysel portföylerin temizlenmesi de dikkat çekti. KAP bildirimlerine göre bankaların yanı sıra leasing, faktoring ve finansman kurumları da dördüncü çeyrekte tahsili gecikmiş alacak satışı yaptı. Bu tarz kurumların dördüncü çeyrekteki takipteki alacak satışı 671.1 milyon lira gerçekleşti.
Geçen yıl son çeyrek banka ve finans kurumlarının tahsili gecikmiş alacak satışı 8.7 milyar lira seviyesindeydi bu yıl son çeyrekte ise artış yüzde 124 oldu ve iki katını aştı tahsili gecikmiş alacak satışı. Tahsili gecikmiş alacak satışları geçen yılın ikinci çeyreğinden bu yana hızlanırken bu yılın her çeyreğinde yeni bir rekor kırıldı. Ancak bu yıl son çeyrekte 20 milyar liraya yakın yapılan satış tarihte en yüksek tahsili gecikmiş alacak satışına işaret ediyor. Geçen yılın tamamında da 40 milyar 731,3 milyon liralık tahsili gecikmiş alacak satışı olmuştu bu yılın tamamında ise yüzde 55,4 artış gerçekleşti.
