ŞEBNEM TURHAN
Altın fiyatlarındaki sert yükseliş bankacılık sektöründe TL mevduat payı oranının yakalanmasını tehdit ediyor. Bankacılık sektöründe Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 60’ın üzerindeki seyrinden yüzde 58,4’e geriledi. Kamu bankalarında yüzde 65’ten yüzde 63’e, yabancı özel bankalarda ise yüzde 63’ten yüzde 59,5’e, yerli özel mevduat bankalarında ise yüzde 60’tan yüzde 56,8’e gerileyen TL mevduat payında yabancı para mevduatın artışında en önemli etken kıymetli madenler. Merkez Bankası verilerine göre son 5 haftadır kıymetli madenlerde özellikle gerçek kişiler mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak sürekli artışta.
Reel değerli TL, mevduata ilgiyi artırdı
Merkez Bankası makroihtiyati önlemleri kapsamında TL mevduatın toplam mevduat içindeki payına ilişkin belli oranları yakalamak zorunda. Özellikle gerçek kişi mevduatında yüzde 60 üzerinde kalması gerekiyor bankacılık sektörünün yoksa ceza uygulaması ile karşı karşıya geliyor. Aslında sıkı para politikası yüksek mevduat faizleri ve reel getirili TL ile yatırımcının da TL mevduata ilgisi arttı ve bankacılık sektöründe toplam mevduat içinde TL mevduatın payı yüzde 65’i bile geçti. Kamu ve yabancı mevduat bankalarında ise geçen yıl yüzde 68 paya bile ulaşıldı. Merkez Bankası’nın politika faiz indirimleri ile birlikte TL mevduatta belli oranı yakalamak zorunda olan bankacılık sektörü mevduat faizini çok sert düşürmedi ve tercih edilebilir seviyede bıraktı. Ancak son dönemde altın fiyatlarındaki akıl almaz yükseliş bankacılık sektörünü zor durumda bırakıyor.
TL mevduat bakiyesi haftalık düşüşte
BDDK verilerine göre 30 Ocak haftası itibariyle TL mevduat bakiyesi bankacılık sektöründe 16 trilyon 260,3 milyar lira seviyesinde. Bir önceki haftaya göre yüzde 2,7’lik düşüş yaşandı. Geçen yılın son ayında ise TL mevduat bakiyesi sürekli yükseliş gösterirken bu yılın ilk haftası ve ayın son haftasında gerileme yaşandı.*** Bankacılık sektöründe olduğu gibi mevduat bankalarında da TL mevduat bakiyesinde son haftada düşüş eğilimi yaşandı. Yerli özel mevduat bankalarında 30 Ocak haftasında yüzde 1,2 gerileyen TL mevduat bakiyesi 4.42 trilyon liraya indi. Kamu mevduat bankalarında ise yüzde 3,24’lük haftalık kayıpla TL mevduat bakiyesi 7.43 trilyon lira oldu. Kamu mevduat bankalarında TL mevduat son iki haftadır düşüş eğiliminde. Yabancı mevduat bankalarında da yüzde 2’lik düşüşle TL mevduat bakiyesi 3.19 trilyon lira seviyesinde.
TL mevduat bakiyesi gerilerken politika faiz indirimi sonrasında bankacılık sektöründe TL mevduat faiz oranlarında çok değişiklik yaşanmadı. TL mevduat faiz oranları en kısa vadede bile yüzde 39 ile yüzde 37 olan politika faizinin üzerinde seyretmeye devam ediyor. Yeni müşterilere verilen faiz oranı ise yüzde 40’ı aşıyor. Politika faizinin üzerinde TL mevduat faizine rağmen TL mevduat bakiyesinde gerileme yaşadı bankacılık sektörü.
TL mevduatın payında 2 puanı aşan düşüş
Bankacılık sektörü TL mevduat bakiyesinde yüksek faize rağmen gerileme yaşarken bir olumsuz etki de altın fiyatlarındaki sert yükselişten yaşıyor. Kıymetli maden mevduatının da içinde bulunduğu yabancı para mevduatın payı yükselen altın fiyatları nedeniyle toplam mevduat içindeki payını büyütüyor. Bu da TL mevduatta bankacılık sektörünün tutturması gereken oranları sıkıntıya sokuyor. Elinde olmayan nedenlerden ötürü kayıp yaşayan bankacılık sektöründe TL mevduatın payındaki düşüş de dikkat çekici. BDDK verilerine göre bankacılık sektöründe TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı 30 Ocak itibariyle yüzde 58,44 seviyesinde bu oran geçen yıl sonundaki yüzde 61,07 seviyesinden tam 2.63 puan daha düşük. Geçen yılın aynı haftasına göre ise TL mevduatın toplam mevduat içindeki payı 6.24 puan geriledi.
Kamu mevduat bankaları en yüksek TL mevduat bakiyesine sahip ancak TL mevduatın payında gerilemeyi kamu mevduat bankaları da yaşadı. Geçen yıl sonuna göre 2.02 kayıpla yüzde 63,37’ye inen kamu mevduat bankalarında TL mevduatın payı geçen yılın aynı haftasına göre de 4.79 puanlık düşüş yaşadı. Yabancı mevduat bankalarında yüzde 59,54’e geriledi TL mevduatın payı 30 Ocak haftası itibariyle bu oran geçen yıl sonuna göre 2.14, geçen yılın aynı haftasına göre ise yüzde 8,14’lük kayba işaret ediyor. Yerli özel mevduat bankalarında ise TL mevduatın payı yüzde 56,86 seviyesinde. Bu geçen yıl sonuna göre 2.67’lik, geçen yılın ayın haftasına göre ise 5.64 puanlık düşüşü gösterdi.
Kıymetli maden mevduatı 11.49 milyar dolar arttı
Merkez Bankası haftalık para ve banka verilerine göre kıymetli maden mevduatı özellikle gerçek kişi kaynaklı 24 Kasım 2025 haftasından bu yana kesintisiz artış gösteriyor. Parite etkisinden arındırılmış olarak gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatı 2026’nın ilk 5 haftasında 9.97 milyar dolar artış gösterdi. Tüzel kişilerde aynı hafta kıymetli maden mevduatındaki büyüme 1.5 milyar dolar gerçekleşti. Böylece yılın ilk 5 haftasında kıymetli maden mevduatındaki toplam yükseliş parite etkisinden arındırılmış olarak 11.49 milyar dolar gerçekleşti. Aynı dönemde yabancı para son üç haftada kıymetli maden mevduatındaki yükselişe paralel kesintisiz arttı. Ancak döviz cinsi mevduatta keskin değişimler yaşanmadı.
