CANAN SAKARYA/ANKARA
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) Kurucu Direktörü Güven Sak, TBMM’de Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonuna yaptığı sunumda Doğu Anadolu’nun sahip olduğu kültürel ve doğal mirasın, uygulanacak doğru politikalarla bölgesel kalkınmanın lokomotifi olabileceğini belirtti. Bölgeye gelen yabancı turist sayısının düşük olduğuna dikkat çeken Sak, “Van’a yılda yalnızca 500 Amerikalı turist geliyor. Nevşehir’de bu sayı 35 bin, Erivan’a ise 100 bin” dedi. Yabancı turist sayısının artmasıyla bölgenin turizm gelirlerinin 1.3 milyar dolara ulaşabileceğini söyledi.
Terörsüz Türkiye sürecinin gündeme gelmesi ile birlikte ‘Doğu Anadolu’da terörden sonra hayat nasıl olur?‘ konusuna odaklandıklarını, Dünya Bankası ile bir çalışma başlattıklarını belirten Sak, Aralık ayında Van’da bölgedeki iş dünyası örgütleriyle bir araya geldiklerini, Kars, Doğubeyazıt ve Van’ı dolaştıklarını, bölgenin hiç kullanılmamış büyük bir potansiyele sahip olduğunu anlattı. Sak, sürecin başarı ile sonuçlanması halinde bölgenin turist profilini değiştirebilmenin mümkün hâle geleceğini ifade etti. Van’ın müze ve ören yeri ziyaretçileri açısından 16’ncı sırada yer alırken Nevşehir’in birinci sırada olduğunu belirten Sak, “Türkiye’de aslında kültürel turizm açısından bugüne kadar hızla gelişmiş olan merkezimiz Nevşehir. Şimdi, öncelikle “Van’ı ve Doğu Anadolu’yu nasıl Nevşehir’e dönüştürebiliriz?” diye düşünmemiz gerekiyor. Van’ kültürel ve doğal miras haritası açısından Kapadokya’dan çok daha büyük bir bölge. Bizim şimdi çalıştığımız konu bu, “Van nasıl Cenevre olur?” diye düşünmemiz lazım çünkü Van Gölü çok güzel bir yer ama daha yapmamız gereken işler var” dedi.
1.3 milyar dolar turizm geliri
Van’a en çok turistin İran’dan geldiğini, 150 bin civarında geceleme olduğunu, günübirlik gelenlerle 750 bin civarında turist geldiğini belirten Sak, şöyle devam etti: “Van’a Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Fransa, Çin’den gelen turist binden daha az, İranlı turist çok ama asıl para harcayanlar Batı’dan gelenler. İranlı turist kadar Amerikalı ve Fransız turist Türkiye’ye gelirse, Avrupa ülkelerinden gelen turist sayısı da yüz katı artarsa ki çok düşük, bunun sonucu ne olur diye baktığınızda, Van ve bölgede yaklaşık 1,3 milyar dolarlık aslında bir gelir yaratmak mümkün hâle geliyor “ dedi.
“Bölge için Antalya gibi tasarlanmamış yeni bir anlayışa ihtiyaç var”
Bölgede turizm istihdamının da Türkiye’nin gerisinde olduğuna dikkat çeken Sak, “Şimdi turizm sektöründe 5 binden az kişi çalışıyor. Yalnızca Van için baktığımızda istihdamın 23 bine doğru yükselmesi mümkün. Bu bir turizm ekosistemi aslında. Bu ekosistemin her aşamasını güçlendiriyor olmamız gerekiyor. Turizm aslında bir KOBİ destekleme programı olarak tasarlanmak durumunda. KOBİ’lerin bölgede desteklenmesine yönelen yeni bir turizm anlayışına ihtiyacımız var. Dolayısıyla, bu bölge için Antalya gibi tasarlanmamış, inşaat yapmaya dayalı teşviklerle desteklenmeyen yeni bir turizm anlayışına ihtiyacımız var“ dedi.
Bölge için öneriler
■ Ani/Arpaçay Köprüsü’nün restorasyonu için çalışma grubu kurulması
■ Yeni kültür ve doğa rotalarının belirlenmesi. Altyapı ve insan kaynağı ihtiyacının belirlenmesi için çalışma grubu oluşturulması
■ Yöresel ürünlerin tanımına yönelik gastronomi rotaları oluşturulması
■ Bölgenin farklı illerini birbirine bağlayan bir ulaşım ağı oluşturulması
■ Turistik Doğu Ekspresi hattının bölgeyi kapsaması
