MERVE YİĞİTCAN
Enflasyonla mücadelenin faturasını kapanmalar ve küçülmelerle ödeyen reel sektörde, büyük umutlarla girilen 2026 yılının ilk iki ayı hayal kırıklığı yarattı. Özellikle şubat ayı itibarıyla piyasada işlerin ağırlaştığını dile getiren iş dünyası temsilcileri, ikinci çeyrekte düzelme olmadığı takdirde daha fazla kapasite kaybetmekten endişe ediyor. Yanı sıra tahsilat sorunlarına ilişkin her sektörden şikayetler yükselmeye başlarken, birçok sektörde müşteri kaybetmemek için katlanılan vade süresi uzamaya başladı. Bununla beraber, bankalarda aylık faiz yüzde 4-5 civarında olmasına rağmen, firmaların vade farkını yüzde 1-2 bandından yukarıya çıkaramadığını vurgulayan sektör temsilcileri, finansman darboğazının aşılması için bir an önce kredi maliyetlerinin aşağı gelmesini talep ediyor. Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, piyasadaki vade ve tahsilat sorunlarına dikkat çekerek, pandemi sonrası 1-2 aya gerileyen vadelerin son dönemde yeniden yükselişe geçtiğini anlattı. Firmaların yoğun şekilde nakit sıkıntısı yaşadıklarına işaret eden İçten, “İhracat iyi giderken nakit akışı daha sağlıklıydı. Ancak hem adet hem de değer bazında ihracatımız son 2-2,5 yılda çok ciddi geriledi. Şu anda iç piyasadaki zincir mağazalarımız ve marketlerimiz de, iş talebinin düşük olması ve kampanyalı satışlar nedeniyle vadeleri uzattılar. Vadeler şu anda 8, 9, hatta 10 aya kadar çıkmış durumda. Bu durum, firmaların nakit akışını zorluyor” dedi. Başta işçilik olmak üzere operasyonel maliyetlerdeki artışları bu uzun vadelerle yönetmenin çok zor olduğuna dikkat çeken İçten, yanı sıra vade süresi uzasa da vade farkını yansıtamadıklarını aktardı. Şu an firmaların kar edemediği gibi sermayelerini harcadıklarına işaret eden İçten, “Sektörde hem yan sanayi hem de ana sanayi firmaları, işlerini devam ettirebilmek adına çok şeyden feragat ediyor, sermayeleri eriyor” ifadelerini kullandı.
Önel: Tahsilatlarda yüzde 20 düşüş var
İstanbul Tüccarlar Kulübü Başkanı İlker Önel, yılın ilk iki ayının piyasa açısından çok iyi geçmediğini belirterek, özellikle yeni yılda fiyat artışı olacak beklentisi ile öne çekilen talebin bunda etkili olduğuna işaret etti. Yanı sıra finansman sorunları ve kredi kartı limitlerine bankalarca yapılan ayarlamaların da satışlardaki durgunlukta etkisinin olduğunu söyleyen Önel, alacak tarafında vadelerin çok uzadığını aktardı.
Gıdada normalde 60-90 gün olan vadelerin şu anda 120-150 günlere çıktığına dikkat çeken Önel, yanı sıra firmaların vade farkı koymakta zorlandığını dile getirdi. Önel, “Şu an bankalarda aylık faiz yüzde 4-5 iken, firmalar birbirlerine yüzde 1-2 vade farkı koyabildiğinde bunu iyi sayıyor. Çünkü firmaların çoğu müşterisini kaçırmak istemiyor. Biliyor ki mal satamazsa kapasitesini yakalayamayacak, çalışan çıkarmak zorunda kalacak. Ödemelerde ve tahsilatlarda ciddi düşüşler var. Tahsilatlarda kabaca yüzde 20 civarında düşüş söz konusu. Özellikle tabanda yani küçük işletmelerde sorun daha büyük” ifadelerini kullandı.
Karaçak: Firmalar birbirini fonlarken zorlanıyor
Mobilya Sanayicileri Derneği (MOSDER) Başkanı Davut Karaçak, sektör olarak yıla pozitif girdiklerini, ancak ilk iki ayın çok durgun geçtiğini söyledi. Karaçak, “İnsanlar 2024, 2025 boş geçmişti, şimdi 2026 da mı boş geçecek, diye konuşmaya başladı. Ancak kimsenin bu kadarını kaldıracak gücü yok. Eğer ikinci çeyrekte bir toparlanma olmazsa ciddi seviyede bir kapasite düşüklüğü olacak, daha fazla firma küçülmeye gidilecek. Bu durum, şirketlerin personel çıkarması anlamına geliyor” dedi. “Finansa ulaşım hala çok zor, firmalar ise birbirini fonlarken zorlanıyorlar” diyen Karaçak, “İnsanların karşı firmaya yönelik endişeleri var. Firma kapanabilir ya da konkordato ilan edebilir diye tedirgin oluyorlar. Zira bu gibi durumlar piyasada tahsilat dengesini bozmakta” diye konuştu.
Sektörde yoğun şekilde olmamakla beraber karşılıksız çek vakalarını duyduklarını kaydeden Karaçak, “Ancak sektör geçmişte yaşanan sıkıntılardan sonra bu konuda kendini çok iyi disipline etti. Ancak yine de tahsilatta sıkıntı yaşanan noktalar var” dedi.
Narbay: Şubat çok durgun geçiyor
Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay, yüksek faizler nedeniyle oluşan vade farklarının da enflasyona sebep olduğunu TGSD olarak sıklıkla dile getirdiklerini söylerken, “Çünkü yüksek ticari faiz günün sonunda bir şekilde ürün fiyatlarını da yükseltiyor. Enflasyon yaratıyor. Bu da hem borçlu hem alacaklı tarafında işletmelerin finansal yapısını bozuyor” dedi. Şu an gerek yüksek finansman maliyeti, gerek ticari kredi büyümesindeki kısıtların finansmana erişimi zorlaştırdığını söyleyen Narbay, bu durumun da firmaların birbirini daha yoğun finanse etmesine, dolayısıyla da tahsilat kırılganlığın artmasına yol açtığını vurguladı. Vadelerin 6 ayı bulduğu hazır giyim sektöründe ocak ayında işlerin iyi olduğunu ancak şubat ayının çok durgun geçtiğini vurgulayan Narbay, bunda ocak aylarındaki yoğun satışın etkisinin olabileceğini dile getirdi. Sektörde sıkışıklığın devam ettiğini kaydeden Narbay, faizlerin düşmesi ve kredi kanallarının açılmasıyla sektörde rahatlama sağlanabileceğini, aksi halde özellikle iç piyasa sıkı kalmaya devam ederse sanayicilerin kapasitelerini kaybedebileceklerini vurguladı.
