MEHMET KAYA / ANKARA
Türkiye’de sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olarak çalışan kişi sayısında yılbaşına kıyasla artış 277 bin kişiye ulaştı. Artışın büyük kısmı 314 bin kişilik yükselişle ücretli çalışanlardan kaynaklandı. Kamu personeli olarak çalışanların sayısı da arttı. Buna karşılık, uzun süredir gerileme eğiliminde olan esnaf, çiftçi, işveren ve kendi hesabına çalışanlar gibi, işveren ya da primlerini kendisi ödeyen kişilerde azalış devam etti. 4b statüsünde çalışan kişi sayısı 53 bin kişi azaldı.
Memur sayısındaki artış ise 15.8 bin kişi oldu. SGK Kasım ayı istatistiklerini yayımlandı. Buna göre, toplam sigortalı sayısı Kasım ayı sonu itibariyle 2022 Kasım ayındaki 23.7 milyon kişi seviyesine yaklaşarak 23.3 milyon kişi oldu. En büyük grubu oluşturan ücretli çalışanlarda da benzer bir görünüm ortaya çıktı. 2022 Kasım ayında ücretli çalışan sayısı 17.4 milyon kişiye ulaşmıştı.
Takip eden birkaç ayda yüksek seviye aşağı-yukarı korunsa da, 2023 Mart ayındaki EYT düzenlemesinin ardından çok sayıda kişinin emekli olması nedeniyle sayılarda hızla gerileme gözlenmişti. Hem toplam çalışan sayısında, hem de ücretli ve devlet memurluğu kadrolarında çalışan kişi sayısında EYT düzenlemesiyle ortaya çıkan istihdam düşüşü öncesi seviyelere yaklaşılması dikkat çekti. Kasım istatistikleri, çalışan sayısında yükselişi işaret etse de bu yıl da emekliliği gelen çok sayıda kişinin emekli olmayı isteyebileceği tahmin ediliyor.
Ekonomik programa göre 2025 enflasyonu 2024 enflasyonundan daha düşük olacak. Bu nedenle aylık bağlama ve hesaplama sistemi nedeniyle 2024 yılı sonu itibariyle emekliliği hak edenlerin çok büyük kısmının emekli olacağı yorumları yapıldı.
Henüz istatistikler yayımlanmadı ancak emekli olanlar nedeniyle ağırlığı ücretli çalışanlar olmak üzere toplam çalışan sayısında azalma olması bekleniyor. Öte yandan, SGK son yılların en düşük açıklarından birini vermeye hazırlanıyor. İyileşmenin tamamı gelir artışındaki yüksek seviyeden geldi. Gider artışlarında ise bütçe tahmini dolayında seyrediliyor.
Aktif-pasif dengesi bozulması yüksek
SGK Kasım ayı sonu itibariyle uzun yılların ardından sosyal güvenlik kapsamı yüzde 90’ın üzerine çıktı. Buna karşılık aktif pasif oranı 2022’deki 2,1 ve 2023’teki 1,66 seviyesinden, Kasım 2024 itibariyle 1,62 seviyesine geriledi. Bu 1 emekliye karşılık 1,62 kişinin çalıştığı anlamına geliyor.
Açık düşük ancak, bütçe transferleri artıyor
Her ne kadar SGK’nın açığı azalsa da primsiz ödemeler, emeklilere yapılan seyyanen ödemelerin bütçe ile ilişkilendirilmesi başta olmak üzere prim karşılığı olmayan görevler için ödemeler ve her bir çalışan için SGK’ya bütçeden aktarılan kalemlerden oluşan toplam bütçe transferlerinde ikinci sıçrama yaşandı. 2023 yılında toplam bütçe transferi enflasyonun de etkisiyle yüzde 118,5 artarak 849.8 milyar TL’ye ulaşmıştı.
