MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’de elektrik tüketimiyle büyüme arasındaki doğrusal ilişkiye yönelik akademik çalışmalar bulunuyor. Bu ilişkinin sanayinin elektrik tüketiminde biraz daha belirgin olabileceği bekleniyor. Türkiye’nin üçüncü çeyrek büyümesinde sanayinin 2,2 oranında küçüldüğü görüldü. Son dönemde, yine sanayicilerin üretime yönelik şikayetlerinde de artış oldu. Buna karşılık, sanayinin hem Ocak-Ekim, hem de 2024 3. çeyrekte elektrik tüketiminde bir önceki yılın aynı dönemlerine göre sınırlı bir miktar artış olduğu gözlendi. Diğer yandan elektrik tüketim verilerine yönelik bazı teknik aksaklıklar, gerçek durumu tam yansıtmasa da tüketim miktarlarına büyük oranda erişime imkan veriyor.
Üçüncü çeyrekte sanayi küçüldü
EKONOMİ’nin EPİAŞ verilerinden derlediği bilgilere göre, 2024 Ocak-Ekim döneminde sanayi ve sanayinin de içinde önemli yer tuttuğu belirsiz veriler grubunda elektrik tüketimi bir önceki yıl aynı döneme göre yüzde 2,14 oranında arttı. Belirsiz veriler grubu hariç, sanayi olarak kayıtlı abonelerin net olduğu grupta da aynı dönemde tüketim yüzde 4,85 oranında yükseldi. Üçüncü çeyrek verilerine bakıldığında da GSYH hesaplamasında sanayi küçülmüş olmasına karşılık, belirsiz veri ve sanayi verisi gruplarında toplam tüketim neredeyse sıfır olarak, yavaşlamayı gösterdi. Özellikle üçüncü çeyrekte, belirsiz veri grubundaki düşüşler dikkat çekti. 2024 3. çeyrekte sanayinin ve belirsiz veri grubunun toplam tüketimi yüzde 0,63 oranında artarken, sanayi grubunda 4,57 artış, belirsiz veri grubunda 2,37 düşüş oldu.
Elektrik tüketim arttı
Verilerde, sanayi kuruluşlarının tüketimi kesin olan grupta, 2024 yılında tüm aylarda elektrik tüketiminin arttığı gözleniyor. Bunun içinde de ana grup yüksek miktarlı elektrik tükettiği için serbest tüketici hakkı bulunan ve ağırlığı ikili anlaşmalarla elektrik satın alan grubu oluşturuyor. Bu detaya bakıldığında da elektrik tüketiminde Oca-Ekim aylarının hiçbirinde aylık bazda düşüş oluşmadı. Diğer yandan, yine serbest tüketici hakkını kullananlarda ve genel olarak aylık bazda 2024’te bir önceki aya göre değişimde artış hızında Haziran ayı sonrasında artış hızının düştüğü gözlendi. Geniş anlamda, abone grubu belirsiz veri grubu dahil edildiğinde artış hızındaki yavaşlama daha da dikkat çekici hale geldi. Bu grupta, Mart ayından itibaren aylık bazda artışlar yüzde 1’in altında gerçekleşti. Haziran, Ağustos ve Eylül aylarında ise düşüş oldu. Detay verilerde, sanayi ve ticaretteki elektrik tüketiminde azalma görülmezken, tarımsal sulama ve meskenlerde kullanılan elektrikte tüketim düşüşleri yaşandı ancak genel ortalamayı eksiye düşürecek şekilde bir tüketim görülmedi.
■ Belirsiz veri grubu nedir?
EKONOMİ’nin sektör uzmanlarından aldığı bilgiye göre, Türkiye’de organize bir piyasada veriler üretiliyor ancak abone gruplarına yönelik detay verilerde birkaç nedenle farklılık oluşabiliyor. Bunların en önemlisi, nedeni tam açıklanamasa da dağıtım şirketleri ve EÜAŞ’tan girilen verilerde, bir şekilde abone grubunun net olmadığı bir grubun oluşması. Verilerde bu abone grubuna “veri yok” ismi veriliyor. Diğer yandan, bu gruba, her abone grubundan giriş olduğu için elektriğin üretim, iletim ve tüketim tarafındaki analizlerde de zorluk oluşuyor. EPİAŞ, dağıtım şirketlerinden ve EÜAŞ’tan aldığı bilgilerle abone gruplarına göre detay veriyi oluşturuyor. Bu noktada ise herhangi bir nedenle, abone grubu detayının belli olmadığı grubu da “veri yok” adı altında, bir çeşit “diğer” sınıfı ile gösteriyor. Abone grupları böylece aydınlatma, mesken, sanayi, ticarethane, tarımsal sulama ve “veri yok” grubundan oluşuyor. Detay verilerde, “veri yok” (diğer ya da belirsiz veri grubu) grubunun dikkate alınma nedeni ise diğer tüm abone gruplarından daha fazla tüketimin bu grupta yer alması oldu.
