ŞEBNEM TURHAN
Yüksek enflasyonla mücadele için Haziran 2023’ten bu yana uygulanan sıkı para politikası ve makroihtiyati önlemler kredi kompozisyonunda da etkili oldu. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre Mart 2026 itibariyle bankacılık sektöründe toplam krediler geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 42, 2025 yılsonuna göre yüzde 8 artarak 24.7 trilyon liraya yükseldi ancak takipteki alacak olma riski taşıyan yakın izlemedeki kredilerin aynı dönemde artışı yüzde 13’e yaklaştı. Toplam krediler içinde yakın izlemedeki kredilerin payı yüzde 9 olurken yakın izlemedeki kredilerde yeniden yapılandırma ya da bir itfa planına bağlanan kredilerin toplam krediler içindeki payı da yüzde 5,2 ile 4 yılın en yüksek seviyesine çıktı. Tahsili gecikmiş alacak satışında son yılların rekor seviyelerini gören bankacılık sektörü yakın izlemedeki kredileri de yeniden yapılandırmayı tercih ediyor.
Yakın izlemedeki kredilerde %57 artış
TBB verilerine göre 1. grupta izlenen standart normal krediler Mart 2026’da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 40, 2025 sonuna göre yüzde 7,3 arttı ve 21,66 trilyon liraya yükseldi. Bu gruptaki kredilerin toplam krediler içindeki payı yüzde 88 oldu ve önceki yıllara paralel bir seyir izledi. Ancak ikinci grup yakın izlemedeki krediler olarak tanımlanan makroekonomik şartlardaki veya borçlunun faaliyet gösterdiği sektörlerdeki veya bunlardan bağımsız olarak borçluya ilişkin olumsuz gelişmeler nedeniyle borçlusunun ödeme gücünde veya nakit akımında olumsuz gelişmeler gözlenen ya da bunun gerçekleşeceği tahmin edilen kredilerdeki artış ise hızlandı. TBB verilerine göre yakın izlemedeki kredi miktarı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 57, 2025 sonuna göre ise yüzde 13 artarak 2 trilyon 293 milyar liraya çıktı. Yakın izlemedeki kredilerin toplam krediler içindeki payı da yüzde 9,3’e çıktı. Sektörün canlı krediler olarak tanımladığı birinci ve ikinci grup krediler 23.96 trilyon lira ile toplam kredilerin yüzde 97’sini oluşturmaya devam etti.
Yakın izlemedeki kredi bakiyesinin yanı sıra bankacılık sektörünün bu kredilerde yeniden yapılandırma ya da yeni bir itfa planına bağladığı krediler de hızlı büyüdü. TBB verilerinden yapılan hesaba göre yeniden yapılandırılan ya da yeni itfa planına bağlanan kredi miktarı geçen yıl sonuna göre yüzde 15,8 arttı. Bu krediler 1 trilyon 276 milyar liraya çıktı ve yüzde 94,2›sini yakın izlemedeki krediler oluşturdu. Yeniden yapılandırılan ya da itfa planına bağlanan kredilerin toplam krediler içindeki oranı Mart 2026 itibariyle yüzde 5,2›ye yükseldi. Geçen yıl sonunda yüzde 4,8, 2024 sonunda yüzde 4,6, 2023 sonunda yüzde 4,5 seviyesindeydi bu oran. Bankacılık sektöründe yakın izlemedeki kredilerin yeniden yapılandırılmasının toplam kredilere oranı son 4 yılın zirvesine çıktı.
Tahsili gecikmiş alacaklar neredeyse ikiye katlandı
Sektörde 3,4, ve 5. gruplarda sınıflandırılan tahsil imkanı sınırlı, tahsili şüpheli ve zarar niteliğindeki krediler de geçen yılsonuna göre yüzde 17,6 artarak 648 milyar liraya yükseldi. Böylece takipteki alacak oranı da yüzde 2,6 ile 2021’deki yüzde 3 seviyesine yaklaştı. Bankacılık se ktöründe takipteki alacak bakiyesi geçen yıl mart dönemine göre ise yüzde 95,77 artış gösterdi. Geçen yıl martta bakiye 331 milyar lira seviyesindeydi. Takipteki alacaklara yönelik yeniden yapılandırma ya da itfa oldukça sınırlı kaldı; sadece 75 milyar liralık bir bakiye bu kapsamda değerlendirildi.
Sektörün genel karşılık olarak ayırdığı tutar 361 milyar lira olurken genel karşılıkların yakın izlemedeki kredilere oranı yüzde 16 oldu. Bu oran önceki yıllarda yüzde 20’nin üzerinde bulunuyordu, sektör yeniden yapılandırarak ya da itfa planına bağlayarak bu tarz krediler için ayırdığı karşılık miktarını da azaltmış oldu. Tahsili gecikmiş alacakların yüzde 76’sı oranında özel karşılık ayıran sektör son dönemde çok fazla varlık yönetim şirketine tahsili gecikmiş alacak satışı yaptığı için bu oran da geçen yıllara göre daha düşük kaldı.
