ABD ve İran karşılıklı saldırılara devam ediyor. Bu gerilim kontrol altına alınmazsa, Basra Körfezi genelinde geniş çaplı saldırı ortamına geri dönülebileceği endişesi yaşanıyor. Hürmüz’de gemi trafiği neredeyse tamamen durdu. Bu ortamda Brent petrolün varil fiyatı yeniden 90 doların üzerini test ederek küresel piyasalarda risk iştahını hızla tersine çevirdi. Washington ile Tahran arasındaki çatışmanın yeniden tırmanması ve Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin neredeyse durma noktasına gelmesi, enerji piyasalarını son yılların en sert şoklarından biriyle karşı karşıya bıraktı. Temmuz ayında yaklaşık yüzde 20 yükselen Brent, Mart ayından bu yana en güçlü aylık performansını sergiledi.
Asya’da sert satış dalgası
Petrol fiyatlarındaki sıçrama ilk etkisini Asya borsalarında gösterdi. Hindistan’ın Sensex endeksi gün içinde 600 puandan fazla gerilerken, bankacılık hisseleri düşüşe öncülük etti. Japonya’da Nikkei yüzde 4 değer kaybederek son zirvesinin yaklaşık yüzde 12 altına indi. MSCI Asya-Pasifik endeksi de yüzde 2,7 düşüşle haftaya başladı.
Yatırımcılar yalnızca enerji maliyetlerinden değil, bu maliyetlerin yeniden enflasyonu yukarı çekerek merkez bankalarını daha uzun süre sıkı para politikasına zorlamasından endişe ediyor. Tahvil getirilerindeki yükseliş ve savunma amaçlı varlıklara yönelim, piyasalardaki “riskten kaçınma” havasını güçlendirdi.
Çip hisseleri ikinci darbeyi aldı
Küresel teknoloji piyasaları zaten kırılgan bir görünüm sergiliyor. Philadelphia Yarı İletken Endeksi, son zirvesinden yüzde 20’den fazla gerileyerek teknik olarak ayı piyasasına girdi. Yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği konusundaki soru işaretleri, Çinli Moonshot’un yeni açık ağırlıklı yapay zekâ modeli Kimi K3’ü tanıtmasıyla daha da arttı.
Bu nedenle petrol şoku, teknoloji hisseleri üzerindeki baskıyı katladı. Nasdaq ve S&P 500 vadeli işlemleri dalgalı seyrederken, yatırımcılar bu hafta açıklanacak Alphabet ve diğer büyük bulut şirketlerinin sonuçlarını bekliyor. Piyasalar, bu şirketlerin yapay zekâ altyapısına yönelik devasa sermaye harcamalarını sürdürüp sürdüremeyeceğine odaklanmış durumda.
Borsalarda iki faktör etkili
Kısa vadede piyasanın kaderini iki başlık belirleyecek: Ortadoğu’daki çatışmanın yayılıp yayılmayacağı ve büyük teknoloji şirketlerinin bilançolarının yapay zeka harcamalarını destekleyip desteklemeyeceği. Özellikle Asya piyasaları, hem enerji ithalat maliyetleri hem de teknoloji sektöründeki zayıflık nedeniyle çift yönlü baskı altında kalmaya devam edecek.
Hürmüz alarmı: Tanker trafiği çöktü
LSEG verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker trafiği kritik seviyelere geriledi; bazı saatlerde yalnızca iki çıkış yapan tanker görüldü, giriş yapan gemi kaydedilmedi.
İran’ın Bab el-Mendeb hattını da baskı altına alabileceği iddiaları gündemde. Suudi Arabistan, ihracatın büyük bölümünü Kızıldeniz’deki Yanbu limanına yönlendirdi. Bu rota Asya sevkiyatlarını daha uzun ve daha maliyetli hale getiriyor.
90 dolar kritik eşik
Piyasa uzmanlarına göre 90 dolar seviyesi yalnızca psikolojik bir eşik değil. Bu seviyenin kalıcı hale gelmesi durumunda akaryakıt, lojistik ve sanayi maliyetleri üzerinden küresel enflasyona yeni bir ivme kazandırabilir. Özellikle Avrupa’nın doğalgaz depolarının geçen yılın belirgin şekilde altında olması, enerji şokunun kış aylarına taşınabileceği endişesini artırıyor. Uzmanlar, Hürmüz’deki aksamanın kısa süreli kalmaması halinde petrol piyasasının stratejik rezerv destekleri olmadan çok daha kırılgan hale geleceğini belirtiyor. ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden yaptığı salımların ay sonunda sona erecek olması da piyasayı savunmasız bırakıyor. Ülkenin 43 günlük petrol stoku olduğu hesaplanıyor. bu da son yılların en düşük seviyesi.
