İSTANBUL / EKONOMİ
Merkez Bankası aşırı düşük faiz ve parasal sıkılaşma dönemlerinde tüketim harcamalarındaki değişimini içeren araştırma yayımladı.
Merkez Bankası blog yazısında parasal sıkılaşma döneminde tüm gelir gruplarında tüketim harcamalarının yavaşladığını ancak aşırı düşük faiz döneminde diğer gelir gruplarının çok üzerinde harcama artışı yaşayan yüksek gelir gruplarında daha hızlı geriledi.
Ancak araştırmaya göre sıkılaşmanın tüketim harcamasını en çok yavaşlattığı gelir grubu ise orta gelir grubu oldu. Merkez Bankası Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdür Yardımcısı Altan Aldan, Yardımcı Ekonomist Barbaros Eriş ve Araştırmacı Alper Yıldırım tarafından hazırlanan “Parasal Sıkılaşma ve Gelir Düzeyine Göre Tüketim Harcamaları” başlıklı analize göre sıkılaşma tüm gruplarda harcamalarda gerileme yarattı.
Analize göre gerileme yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde daha belirgin olurken, sıkılaşmanın başlamasından hemen önce 2023 ikinci çeyreğinde yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde yıllık ciro artışı düşük gelir grubuna hitap eden ürünlerdeki artışın yaklaşık 1.5 katı iken parasal sıkılaşma ile birlikte artış oranları benzer seviyelere geriledi.
Analizde ayrıca, parasal sıkılaşma ile birlikte yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde ciro artışlarının düşük gelir grubuna hitap eden ürünlerdeki artışın altına indiği, bu durumun özellikle yüksek gelir grubundaki hanelerin tasarrufa yöneldiğine işaret ettiği kaydedildi.
Analize göre tüketim talebi sıkılaşma öncesi yüksek gelir grubunda yüzde 60, orta gelir grubunda yüzde 29, düşük gelir grubunda yüzde 20 artışa işaret ederken, sıkılaşma sonrası yüksek gelir grubunda yüzde 16, orta gelir grubunda yüzde 8, düşük gelir grubunda ise yüzde 12’ye geriledi.
Satış hacimlerine bakıldığında da analize göre yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerin satış hacmindeki değişim parasal sıkılaşma öncesinde düşük gelir gruplarındaki yıllık değişimin yaklaşık 3 katı iken sıkılaşma sonrası artış oranları yakın seviyelere geriledi.
Yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerdeki satışlar, düşük gelir grubuna hitap eden ürünlere göre parasal sıkılaşmadan reel olarak daha fazla etkilendi.
Analizde, özetle, parasal sıkılaşmayla birlikte tüketim harcamalarının tüm gelir gruplarında yavaşladığı ve en belirgin yavaşlamanın ise parasal sıkılaşma öncesinde diğer gruplara kıyasla çok daha güçlü seyretmiş olan yüksek gelir grubuna hitap eden ürünlerde gerçekleştiği vurgulandı.
